IV CO 50/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 marca 2019 r. (sygn. akt IV CO 50/19) rozpoznał wniosek M. D. o oznaczenie sądu właściwego do wytoczenia powództwa o rozwód przeciwko K. K. Wnioskodawczyni i jej mąż zawarli związek małżeński w Polsce, gdzie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania do 2013 r. Obecnie oboje przebywają na stałe w Republice Federalnej Niemiec, co uniemożliwia ustalenie właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 45 k.p.c., który stanowi podstawę do oznaczenia sądu właściwego w takich sytuacjach, powziął wątpliwości co do zgodności tego przepisu z Konstytucją RP. W szczególności, Sąd Najwyższy zakwestionował brak kryteriów, którymi Sąd Najwyższy powinien się kierować przy oznaczaniu sądu, a także wykluczenie stwierdzenia niewłaściwości sądu po jego oznaczeniu. W związku z tym, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 33 ust. 3 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności art. 45 k.p.c. z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału o udzielenie zabezpieczenia poprzez zakazanie zmiany składu w sprawie IV CO 50/19 do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego, zgłosił swój udział w postępowaniu przed Trybunałem i wyznaczył przedstawiciela, a także zawiesił postępowanie przed Sądem Najwyższym. Uzasadnienie postanowienia szczegółowo omawia system kontroli konstytucyjności w Polsce, rolę Trybunału Konstytucyjnego i sądów, a także analizuje konstytucyjne prawo do sądu i jego elementy, w tym prawo do sądu właściwego i sprawiedliwości proceduralnej, wskazując na potencjalne naruszenia wynikające z braku jasnych kryteriów i możliwości weryfikacji właściwości sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 45 k.p.c. w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu, rola Sądu Najwyższego w procedurze pytania prawnego do TK, zasady kontroli konstytucyjności w Polsce.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej sądu w sprawach rozwodowych, ale zawiera ogólne rozważania dotyczące prawa do sądu i kontroli konstytucyjności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 45 k.p.c., w zakresie w jakim wyklucza stwierdzenie niewłaściwości sądu w razie oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jest zgodny z art. 2 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przedstawił pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu w tej kwestii.
Uzasadnienie
Brak możliwości stwierdzenia niewłaściwości sądu po jego oznaczeniu przez Sąd Najwyższy może naruszać prawo do sądu i zasadę państwa prawnego.
Czy art. 45 k.p.c., w zakresie w jakim nie określa kryteriów ani przesłanek stanowiących podstawę oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przedstawił pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu w tej kwestii.
Uzasadnienie
Brak jasnych kryteriów dla Sądu Najwyższego przy oznaczaniu sądu właściwego może naruszać prawo do sądu, zasadę państwa prawnego i zasadę sprawiedliwości proceduralnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwan(a) |
Przepisy (17)
Główne
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
u.o.i.t.p.TK art. 33 § 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
k.p.c. art. 45
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy, którego zgodność z Konstytucją jest kwestionowana.
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, naruszona przez niejasność i brak przewidywalności przepisów.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, naruszone przez brak kryteriów i możliwość arbitralnego oznaczania sądu.
Konstytucja RP art. 176 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada wyłączności ustawy w regulowaniu właściwości sądów, naruszona przez brak precyzyjnych kryteriów w art. 45 k.p.c.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności, naruszona przez brak jasnych podstaw prawnych działania organów.
k.p.c. art. 176 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wyłączności ustawy w regulowaniu właściwości sądów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 730 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zwrócenia się o udzielenie zabezpieczenia.
k.p.c. art. 732
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zwrócenia się o udzielenie zabezpieczenia.
k.p.c. art. 755
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do udzielenia zabezpieczenia.
u.o.i.t.p.TK art. 42 § 4
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do zgłoszenia udziału Sądu Najwyższego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.
u.o.i.t.p.TK art. 43 § 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do wyznaczenia przedstawiciela Sądu Najwyższego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający właściwość miejscową w sprawach małżeńskich, którego zastosowanie było utrudnione w niniejszej sprawie.
k.p.c. art. 15
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący właściwości sądu, którego zastosowanie w kontekście art. 45 k.p.c. jest dyskusyjne.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący mocy wiążącej orzeczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jasnych kryteriów w art. 45 k.p.c. narusza prawo do sądu. • Wykluczenie stwierdzenia niewłaściwości po oznaczeniu sądu narusza prawo do sądu. • Sąd Najwyższy nie może samodzielnie interpretować przepisów w sposób sprzeczny z Konstytucją, musi zwrócić się do TK.
Godne uwagi sformułowania
nie można ustalić właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. • nie można dokonać prokonstytucyjnej wykładni przepisu • polski system prawny przyjął tzw. system scentralizowanej kontroli konstytucyjności • domniemanie konstytucyjności ustaw • nie ma podstaw dla pominięcia zastosowania przepisu ustawy w ramach rozstrzygnięcia z uwagi na wątpliwości co do jego hierarchicznej zgodności • bezpośrednie stosowanie Konstytucji nie może być rozumiane jako upoważnienie sądów do odmowy zastosowania przepisów obowiązującej ustawy • granice językowego sensu formuły słownej są granicą wszelkiego dopuszczalnego sensu • prawo do sądu jest prawem do sądu właściwego • zasada sprawiedliwości proceduralnej • zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 45 k.p.c. w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu, rola Sądu Najwyższego w procedurze pytania prawnego do TK, zasady kontroli konstytucyjności w Polsce."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej sądu w sprawach rozwodowych, ale zawiera ogólne rozważania dotyczące prawa do sądu i kontroli konstytucyjności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego potencjalnych naruszeń przez przepisy proceduralne, a także roli Sądu Najwyższego w systemie kontroli konstytucyjności. Jest to przykład złożonego zagadnienia prawnego na styku prawa cywilnego i konstytucyjnego.
“Czy polskie prawo procesowe narusza konstytucyjne prawo do sądu? Sąd Najwyższy pyta Trybunał Konstytucyjny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.