IV Ca 31/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku P. C. i D. C. o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach położonych w R. i Ł., na których znajdowały się urządzenia elektroenergetyczne należące do (...) S.A. w G. Wnioskodawcy domagali się ustanowienia służebności w zamian za jednorazowe wynagrodzenie. Sąd Rejonowy w C. oddalił wniosek, stwierdzając, że służebność przesyłu powstała z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych w latach 90. XX wieku. Sąd ustalił, że urządzenia elektroenergetyczne zostały posadowione na nieruchomościach, które w tamtym czasie stanowiły własność Skarbu Państwa. Wnioskodawcy wnieśli apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, art. 245 kc) oraz prawa procesowego (art. 233 § 1 kpc, art. 328 § 2 kpc). Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację. Sąd odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, które potwierdziło prawidłowość ustaleń Sądu Rejonowego co do daty posadowienia urządzeń i własności nieruchomości w tamtym okresie. Sąd Okręgowy uznał, że służebność przesyłu powstała z mocy prawa w dniu 7 stycznia 1991 roku na skutek uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego, które stało się właścicielem urządzeń i uzyskało prawo do korzystania z nieruchomości. Służebność ta jest skuteczna wobec kolejnych właścicieli, w tym wnioskodawców, którzy nabyli nieruchomości z wiedzą o istniejących urządzeniach. Sąd podkreślił, że wnioskodawcy nabyli nieruchomości w 2003 roku, podczas gdy urządzenia funkcjonowały na nich od co najmniej 1975 roku, a nawet wcześniej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych, skutki prawne nabycia nieruchomości z istniejącymi urządzeniami przesyłowymi.
Dotyczy stanu prawnego sprzed wprowadzenia służebności przesyłu jako odrębnego prawa rzeczowego w Kodeksie cywilnym, ale ma znaczenie dla interpretacji skutków prawnych uwłaszczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służebność przesyłu może powstać z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność przesyłu może powstać z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych, przekształcając prawo zarządu urządzeniami w prawo własności tych urządzeń oraz prawo do korzystania z nieruchomości w formie służebności gruntowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w wyniku zmian prawnych w latach 90. XX wieku, państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną do nabywania składników majątkowych na własność. Prawo zarządu gruntami Skarbu Państwa przekształciło się w użytkowanie wieczyste, a urządzenia przesyłowe stały się własnością przedsiębiorstw. Jednocześnie powstało prawo podmiotowe w postaci służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, umożliwiające dalsze korzystanie z nieruchomości.
Czy wnioskodawcy, nabywając nieruchomość z wiedzą o istniejących urządzeniach przesyłowych, mogą domagać się ustanowienia służebności przesyłu z wynagrodzeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli służebność przesyłu powstała z mocy prawa i jest skuteczna wobec kolejnych właścicieli nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że służebność przesyłu powstała z mocy prawa w 1991 roku i jest skuteczna wobec wnioskodawców, którzy nabyli nieruchomość w 2003 roku, mając wiedzę o urządzeniach. W związku z tym wniosek o ustanowienie służebności przesyłu z wynagrodzeniem został oddalony jako bezzasadny.
Czy sąd drugiej instancji powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu weryfikacji ustaleń sądu pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji jest władny ocenić sprawę samoistnie i może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeśli jest to potrzebne do doprecyzowania stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, działając na podstawie art. 382 kpc, uznał, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (w tym dowodu z akt ksiąg wieczystych) było konieczne do sprawdzenia poprawności ustaleń sądu pierwszej instancji, zwłaszcza w kontekście zarzutów naruszenia art. 233 § 1 kpc.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) S.A. w G. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
u.g.g.w.n. art. 2
Ustawa o zmianie ustawy dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Reguluje uwłaszczenie państwowych osób prawnych i przekształcenie prawa zarządu w użytkowanie wieczyste oraz własność urządzeń.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny art. 128
Zniesienie zasady jednolitej własności państwowej i umożliwienie państwowym osobom prawnym nabywania prawa własności.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Zasada jednolitej własności państwowej (w poprzednim stanie prawnym).
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
Przekształcenie prawa zarządu urządzeń przesyłowych w prawo ich własności.
Pomocnicze
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie w postępowaniu nieprocesowym.
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Przepisy wprowadzające służebność przesyłu.
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych art. 1 § 9
Przekształcenie innych składników majątkowych w prawo własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność przesyłu powstała z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych. • Urządzenia przesyłowe zostały posadowione na nieruchomościach stanowiących własność Skarbu Państwa w okresie, gdy obowiązywała zasada jednolitej własności państwowej. • Wnioskodawcy nabyli nieruchomości z wiedzą o istniejących urządzeniach przesyłowych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez nieprawidłowe uznanie, że doszło do objęcia w posiadanie służebności. • Naruszenie art. 245 kc w zw. z art. 155 kc – 194 kc poprzez stwierdzenie, że służebność powstała z mocy samego prawa. • Naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP poprzez przyjęcie nabycia służebności z mocy prawa. • Naruszenie art. 233 § 1 kpc i art. 6 kc poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego (niepełna dokumentacja, wiarygodność świadka, ustalenie daty budowy urządzeń). • Naruszenie art. 328 § 2 kpc poprzez niewystarczające uzasadnienie.
Godne uwagi sformułowania
służebność przesyłu powstała z mocy prawa w dniu 7 stycznia 1991 roku • uwłaszczenie państwowych osób prawnych • zasada jednolitej własności państwowej • wnioskodawcy nabyli własność tych gruntów na podstawie umowy przeniesienia własności nieruchomości. W chwili zakupu nieruchomości przez wnioskodawców posiadali oni wiedzę o znajdujących się tych nieruchomościach urządzeniach elektroenergetycznych.
Skład orzekający
Dorota Curzydło
przewodniczący
Elżbieta Jaroszewicz
sędzia
Mariola Watemborska
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia państwowych osób prawnych, skutki prawne nabycia nieruchomości z istniejącymi urządzeniami przesyłowymi."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed wprowadzenia służebności przesyłu jako odrębnego prawa rzeczowego w Kodeksie cywilnym, ale ma znaczenie dla interpretacji skutków prawnych uwłaszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego powstawania służebności przesyłu z mocy prawa, co ma istotne implikacje dla właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą energetyczną. Pokazuje, jak historyczne procesy prawne wpływają na obecne stosunki własnościowe.
“Czy służebność przesyłu na Twojej działce powstała z mocy prawa? Kluczowe orzeczenie Sądu Okręgowego.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.