IV Ca 100/16

Sygn. akt IV Ca 100/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wanda Dumanowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r., w S. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa D. J. przeciwko M. M. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I C 2270/14 1- zmienia zaskarżony wyrok i powództwo oddala; 2- zasądza od powoda D. J. na rzecz pozwanej M. M. kwotę (...) (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Sygn. akt IV Ca 100/16 UZASADNIENIE Rozpoznając złożoną przez pozwaną M. M. apelację od wydanego w sprawie o sygn. akt I C 2270/14, a uwzględniającego w całości powództwo D. J. wyroku z dnia 9.11.2015r., przy uwzględnieniu treści art. 505 13 § 2 kpc , Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna. W pierwszej kolejności na uwadze mieć należało, że w postępowaniu uproszczonym apelacja może być oparta wyłącznie na dwóch zarzutach: 1) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, albo 2) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ( art. 505 9 § 11 kpc ). Rolą Sądu Okręgowego było zatem ocenienie, czy rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego rzeczywiście wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego (tj. przepisów art. 505 6 § 2 kpc w zw. z art. 278-291 kpc , art. 505 6 § 3 kpc , art. 505 7 kpc , art. 231 kpc , art. 233 § 1 kpc oraz przywołanego w apelacji art. 227 kpc ) i to w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a nadto zbadanie, czy Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia któregokolwiek z przepisów prawa materialnego, w tym wskazanych w treści apelacji art. 65 § 2 kc , art. 491 § 1 kc , art. 355 § 2 kc , dokonując przy tym ich błędnej wykładni lub niewłaściwie je stosując. Zdaniem Sądu II-ej instancji doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 233 § 1 kpc , jak i przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 kc , art. 355 § 2 kc i art. 491 § 1 kc. Nie doszło natomiast do zarzucanego w apelacji naruszenia przepisu art. 227 kpc . Istotnie, rozpoznający niniejszą sprawę Sąd Rejonowy, dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie dał jej wyraz w przedstawionych w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wadliwych, bo nie wynikających z poczynionych ustaleń faktycznych, rozważaniach prawnych. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 kpc sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału . Swobodna ocena dowodów odnosi się do wyboru określonych środków dowodowych i do sposobu ich przeprowadzenia. Mają być one ocenione konkretnie i w związku z całym zebranym materiałem dowodowym. Jest to podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału ( patrz: orz. SN z 16 lutego 1996 r., II CRN 173/95, nie publ.). W orzeczeniu z 10 czerwca 1999 r. II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000, nr 17, poz. 655, Sąd Najwyższy stwierdził, że normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie zabrakło wymaganego przepisem art. 233 § 1 kpc wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd Rejonowy przede wszystkim niewłaściwie ocenił treść i skutki łączącej strony umowy z dnia 18.10.2013r. oraz, w jej kontekście, zeznania świadka T. Z. (1) . Odnośnie błędnej oceny treści umowy z dnia 18.10.2013r. Sąd Okręgowy wypowie się poniżej, w związku z analizą przepisu art. 65 § 2 kc , którego zarzut naruszenia pozwana podniosła. Z kolei co się tyczy zeznań świadka T. Z. (1) , to zauważyć należało, że Sąd Rejonowy, wprawdzie formalnie je uwzględnił, jednak nie wywiódł na ich podstawie prawidłowych wniosków. Pominął bowiem, że wizyta tego świadka na nieruchomości powoda miała w rzeczywistości nie tyle na celu dokonanie wymiarów otworów drzwiowych, aby zgodnie z nimi dopasować do nich zamawiane przez powoda drzwi, lecz, by sprawdzić czy wybrane przez powoda drzwi zmieszczą się w istniejące otwory w budynku stanowiącym inwestycję powoda. Świadek T. Z. (1) co do celu swej wizyty na terenie inwestycji powoda był konsekwentny. Taką konsekwencją wykazała się też w omawianym zakresie strona pozwana. To natomiast powód stał na stanowisku, że T. Z. (1) pojawił się u niego na budowie po, aby dokonać konkretnych pomiarów, przy czym z zebranego w sprawie materiału dowodowego w żadnym razie nie wynika nawet, aby powód w ogóle był obecny przy tych pomiarach. Z kolei świadek Z. wyjaśnił, że w rozmowie z osobą przywołaną przez powoda, tłumaczył, jak należało przygotować otwór w związku z zakupem danego towaru. Nadto wskazywał na różnicę miedzy wielkością drzwi oraz wielkością otworu drzwiowego, a wobec zgłoszonych w tym zakresie wątpliwości odwołał się do decyzji inwestora (vide: zeznania świadka T. Z. – k. 138-141). Zatem uznać należało, że Sąd I - instancji popadł w sprzeczność przy ocenie tego dowodu. Zasadnie zgłoszony został również zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 2 kc. Stanowi on, że W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu . Zważyć należało, że Sąd I-ej instancji niesłusznie, pomijając treść zawartej przez strony w dniu 18.10.2013r. umowy, nadał prymat „zgodnemu zamiarowi stron i celowi umowy”, niewłaściwie przy tym interpretując te cechy umowy. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma podstaw do przyjmowania, aby strony umówiły się co do przedmiotu innego, aniżeli o cechach określonych w treści umowy, jak i do wywodzenia innych, aniżeli z niej wynikających, obowiązków strony pozwanej, w szczególności obowiązku pozwanej dostarczenia drzwi pasujących do przygotowanych przez powoda w murze otworów, nadto w taki sposób, by zachowana została na równi linia drzwi i linia okien. Na uwadze mieć należało, że strony, wbrew zapatrywaniom powoda, umówiły się jednak co do konkretnych drzwi. Z umowy nie wynika w żadnym razie, aby chodziło o drzwi niestandardowe, nie zostało też określone, że otwory drzwiowe w budynku wznoszonym przez powoda mają niestandardowe wymiary. Brak dowodu na to, aby powód uzgadniał z pozwaną zakup i dostarczenie mu drzwi niestandardowych. Zdaniem Sądu Okręgowego dobór drzwi i ich rozmiaru był decyzją powoda, który nie okazał pozwanej projektu architektonicznego, w którym wskazane były wymiary otworów drzwiowych i linia osadzenia okien i drzwi. W umowie nie zawarto też uzgodnień co do tego, że pozwana (czy jej pracownik) ma obowiązek ustalić, na budowie powoda, jakie wymiary mają mieć nabywane przez powoda drzwi. Powód zamówił drzwi o określonych parametrach, w tym wymiarach. To powód miał dostosować otwory okienne do zamówionych przez siebie drzwi, a nie pozwana – zamówionych drzwi do zastanych na budowie budynku jednorodzinnego powoda otworów drzwiowych. To na powodzie, z mocy art. 6 kc , ciążył obowiązek wykazania faktów, z których wywodzi skutki prawne i na których opiera swoje roszczenie. Jak z powyższego wynika powód nie dowiódł, że zamówił u pozwanej inne niż standardowe drzwi, nadto, że informował pozwaną w ogóle o tym, że potrzebuje drzwi, które po montażu pozostawałyby w jednej linii z oknami. Podkreślić przy tym należy, iż powód nie był konsekwentny w swoich twierdzeniach. Raz wyjaśniał, że zastrzegł pozwanej, że linia drzwi ma być na tej samej wysokości, co linia okien”, przy czym „nie wiedział, czy dokonał tego w momencie umowy” (vide: zeznania powoda – k. 259), innym zaś razem, że „Nie był ten temat równej linii poruszany podczas negocjacji ani podczas podpisywania umowy, tylko podczas dokonywania obmiarów przez pana Z. ” ( ibidem - k. 260). W tej sytuacji zasadnym był również zarzut naruszenia przepisu art. 355 § 2 kc. W ocenie Sądu II-ej instancji nie sposób było na kanwie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stawiać pozwanej skutecznie zarzut braku szczególnej staranności mającej przejawiać się w zaangażowaniu i dbałości o wykonanie zobowiązania. Sąd a quo w tym zakresie błędnie przyjął, pozwana miała obowiązek przewidywać, iż powód może potrzebować drzwi innych, niż zamówione. Zdaniem Sądu Okręgowego to powód w istocie nie zadbał należycie o swe własne interesy poprzez wyraźne wskazanie tego, jakie drzwi, tj. o jakich wymiarach, właściwościach i dla zaspokojenia jakich potrzeb estetycznych, chce nabyć. Zgodzić należało się z poglądem zaprezentowanym na rozprawie w dniu 14.01.2015r. przez pełnomocnika pozwanej, ze pozwana „sugerowałaby wymianę zamówionych drzwi na inny model, jedynie w przypadku gdyby zamówione drzwi były większe od przygotowanego otworu, ponieważ w takim przypadku brak byłoby możliwości przeprowadzenia prac dostosowawczych” (k. 130). Pozwana dostarczyła zatem drzwi zgodne z umową, takie, które mieściły się w otworach okiennych budynku powoda. Z treści umowy wynika dodatkowo, iż rzeczą powoda było dostosowanie otworów okiennych do dostarczonych mu drzwi, tj. wykonanie obróbki tych otworów. Zeznający w sprawie świadkowie i sam powód, tego obowiązku powoda nie zdołali skutecznie zakwestionować. Dalej zważyć należało, że zastosowany przez Sąd Rejonowy przepis art. 491 § 1 kc w ogóle nie powinien być podstawą orzekania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczy on sytuacji, w których jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej. Pojęcie zwłoki dłużnika definiuje przepis art. 476 kc , w myśl którego Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi . W niniejszej sprawie nie można mówić o tym, aby pozwana dopuściła się zwłoki w wykonaniu zobowiązania. Powód takich twierdzeń nie podnosił. Pozwana sprzedała i dostarczyła powodowi zamówione przez niego drzwi, zamontowała drzwi ogrodowe i zgłosiła gotowość do zamontowania drzwi od strony ulicy (vide: pismo pozwanej z dnia 11.01.2014r. – k. 25) w terminie określonym w umowie. To z przyczyn leżących po stronie powoda nie doszło do całościowego wykonania tego zobowiązania. Ponadto na uwadze mieć należało, że powód wskazywał, że podstawą prawną jego żądania a i podstawą złożonego oświadczenia o odstąpieniu od umowy jest przepis art. 560 kc (k. 5, 24, 38). Wprawdzie powód zgodnie z zasadą iura novit curia nie ma obowiązku przytoczenia podstawy prawnej dochodzonego roszczenia (por. wyrok SN z dnia 20.02.2008r., II CSK nr 449/07, Lex nr 442515), jednak, gdy to uczyni, Sąd rozpoznający sprawę musi okoliczność tę uwzględnić. Jak wynika bowiem z wyroku wydanego przez Sąd Najwyższy w dniu 27.10.1999r. w sprawie III CKN 407/98, (LEX nr 50697) wprawdzie kwalifikacja prawna dochodzonego roszczenia należy do sądu, ale nie można wykluczyć, że powołanie przez stronę określonej normy prawa materialnego jako mającej stanowić podstawę rozstrzygania o tym roszczeniu wiąże sąd w tym sensie, że stanowi uzupełnienie okoliczności faktycznych określających żądania pozwu ( art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 par. 1 k.p.c. ) . Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wskazanie przez powoda przepisów prawa materialnego mających stanowić podstawę prawną orzeczenia, chociaż nie jest wymagane zgodnie z art. 187 § 1 kpc , to nie pozostaje bez znaczenia dla przebiegu i wyniku sprawy, gdyż pośrednio określa także okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu (vide: m. in. wyrok z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999 nr 9, poz. 152; wyrok z dnia 27 października 1999 r. III CKN 407/98, LexPolonica nr 402137 oraz wyrok z dnia 17 grudnia 2003 r., IV CK 305/02, LexPolonica nr 365240), zwłaszcza w sytuacji, gdy, jak w niniejszej sprawie, powód był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W powyższym kontekście uznać należało, że powód wyraźnie sprecyzował podstawę dochodzonego przez siebie roszczenia. Tymczasem Sąd Rejonowy w ogóle nie odniósł się do tej podstawy zgłaszanego żądania. Zdaniem Sądu Okręgowego przepis art. 560 kc nie stanowi dla powoda uprawnienia do odstąpienia przez niego od umowy zawartej z pozwaną. W sprawie nie zostało w ogóle wykazane, by drzwi sprzedane powodowi miały wady, a w szczególności aby był to towar sprzeczny z zawartą przez strony umową. O wadliwości zamówionej rzeczy nie świadczy podnoszona przez stronę powodową okoliczność, że drzwi są za niskie, a ich zamontowanie spowodowałoby, że nie zostałaby zachowana równa linia okien i drzwi wymagana projektem budowlanym, zgodnie z którym powód realizował swa inwestycję. W przedmiotowej sprawie nie doszło też do nienależytego wykonania umowy na skutek dostarczenia przez pozwaną drzwi, które nie pasowały rozmiarowo do otworów drzwiowych w nieruchomości powoda, ponieważ pozwana dostarczyła drzwi zamówione przez powoda i opisane w umowie. Stwierdzić wobec tego należało, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odstąpienia przez powoda od umowy zawartej z pozwaną w dniu 18.10.2013r. Za niezasadny uznać natomiast należało zarzut naruszenia przepisu art. 227 kpc , za pomocą którego pozwana zmierzała do przeforsowania w niniejszym postępowaniu swej idei o konieczności przeprowadzenia w nim dowodu z opinii biegłego, co tłumaczyła wielorako, m.in. poprzez wskazanie na potrzebę zweryfikowania poprawności wykonania przez nią umowy, a co sprowadzało się do woli udowodnienia, że drzwi dostarczone przez pozwaną odpowiadają postanowieniom umowy z dnia 18.10.2013r. Tymczasem przeprowadzenie tego wnioskowanego przez pozwaną dowodu było nie tylko zbędne, ale i niedopuszczalne. Zważyć należało, że w myśl art. 505 6 § 2 kpc w postępowaniu uproszczonym przepisów art. 278-291 kpc nie stosuje się, Regulacja ta daje wyraz woli ustawodawcy zmodyfikowania postępowania dowodowego w postępowaniu uproszczonym zarówno pod względem zasad dowodzenia, jak i katalogu środków dowodowych. Został z niego bowiem wyłączony środek dowodowy w postaci opinii biegłych lub instytutu. Wprawdzie przepis art. 505 7 kpc łagodzi wskazany wyżej rygor, albowiem przewiduje, że Jeżeli sąd uzna, że sprawa jest szczególnie zawiła lub jej rozstrzygnięcie wymaga wiadomości specjalnych, w dalszym ciągu rozpoznaje ją z pominięciem przepisów niniejszego działu , niemniej stwierdzić należało, że sytuacja taka nie zachodziła w rozpoznawanej niniejszym sprawie. Strona pozwana zdołała bowiem za pomocą pozostałych przeprowadzonych w sprawie dowodów przekonać do swych racji, w tym wykazać, że dostarczone przez nią powodowi drzwi były tymi, do sprzedaży, wydania i montażu których zobowiązała się względem powoda na mocy umowy z dnia 18.10.2013r. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił (pkt. 1). O kosztach postępowania za obie instancje Sąd Odwoławczy orzekł na podstawie art. 108 § 1 kpc , zgodnie z art. 98 § 1 kpc i art. 99 kpc oraz przy uwzględnieniu § 6 pkt 4 w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 490 ze zm.) – I instancja, oraz § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.) – II instancja.