III UZP 7/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w powiększonym składzie rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące możliwości wyboru przez organ rentowy podmiotu zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której pracownik zawarł z pracodawcą pozorną umowę o pracę, a następnie pobrał zasiłek chorobowy. Organ rentowy dochodził zwrotu świadczenia od pracodawcy, nie występując jednocześnie o zwrot do pracownika. Sąd Najwyższy, analizując art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznał, że organ rentowy ma prawo wyboru, czy dochodzić zwrotu od osoby, która pobrała świadczenie, czy od płatnika składek, który spowodował wypłatę świadczenia poprzez przekazanie nieprawdziwych danych. Podkreślono, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są autonomiczne i nie należy do nich stosować analogii z prawa cywilnego, w tym instytucji odpowiedzialności solidarnej czy 'in solidum'. Uchwała ta stanowi odejście od wcześniejszej linii orzeczniczej, która często przyjmowała subsydiarny charakter odpowiedzialności płatnika składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa organu rentowego do wyboru podmiotu zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, niezależnie od odpowiedzialności świadczeniobiorcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pozornymi umowami o pracę i nienależnie pobranymi świadczeniami z ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy organ rentowy może wybrać płatnika składek jako podmiot zobowiązany do zwrotu świadczenia pobranego nienależnie przez osobę, która zawarła z tym płatnikiem pozorną umowę o pracę (art. 84 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy może wybrać płatnika składek jako podmiot zobowiązany do zwrotu świadczenia pobranego nienależnie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są autonomiczne i nie należy stosować do nich analogii z prawa cywilnego. Organ rentowy ma swobodę wyboru, od którego zobowiązanego dochodzić zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a odpowiedzialność płatnika składek i świadczeniobiorcy mają charakter niezależny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | odwołujący się (płatnik składek) |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
| A. R. | osoba_fizyczna | zainteresowany (świadczeniobiorca) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | udział |
Przepisy (3)
Główne
u.s.u.s. art. 84 § ust. 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 84 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
u.s.u.s. art. 84 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odstąpić od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo rozłożyć je na raty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy ma prawo wyboru, od którego podmiotu dochodzić zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. • Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są autonomiczne i nie podlegają analogii z prawa cywilnego. • Odpowiedzialność płatnika składek i świadczeniobiorcy są niezależne.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy powinien najpierw dochodzić zwrotu od osoby, która faktycznie pobrała świadczenie. • Odpowiedzialność płatnika składek ma charakter subsydiarny. • Należy stosować analogię z przepisów prawa cywilnego dotyczących odpowiedzialności solidarnej lub 'in solidum'.
Godne uwagi sformułowania
Organ rentowy może wybrać płatnika składek jako podmiot zobowiązany do zwrotu świadczenia pobranego nienależnie. • Autonomiczność i odrębność przepisów prawa ubezpieczeń społecznych wobec przepisów prawa cywilnego. • Odpowiedzialność płatnika składek ma charakter osobliwy, co staje się zrozumiałe, jeśli zważy się, że nie jest on beneficjentem nienależnego pobrania. • Prawo ubezpieczeń społecznych posługuje się bardziej prostymi schematami – skoro „spowodowałeś” to „zwróć”, bez wnikania w stopień przyczynienia się do zaistniałego efektu.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
członek
Beata Gudowska
członek
Zbigniew Korzeniowski
członek
Jerzy Kuźniar
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa organu rentowego do wyboru podmiotu zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, niezależnie od odpowiedzialności świadczeniobiorcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pozornymi umowami o pracę i nienależnie pobranymi świadczeniami z ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga ważną kwestię interpretacyjną dotyczącą odpowiedzialności płatnika składek wobec ZUS, co ma praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów gospodarczych i prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“ZUS może wybrać, kogo obciążyć zwrotem świadczenia – pracownika czy pracodawcę?”
Dane finansowe
WPS: 42 465,1 PLN
zwrot zasiłku chorobowego wraz z odsetkami: 42 465,1 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.