III USKP 126/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni, prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu zajęć sportowych (pilates), odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do zasiłku chorobowego i opiekuńczego oraz nakazującej zwrot świadczeń w kwocie ponad 53 tys. zł. Twierdziła, że w okresach orzeczonej niezdolności do pracy nie świadczyła pracy zarobkowej ani nie wykorzystywała zwolnienia niezgodnie z celem. Sąd Rejonowy uwzględnił jej odwołanie, stwierdzając, że czynności takie jak wynajem sal, zakupy na firmę czy odtwarzanie nagrań z ćwiczeniami przez męża nie stanowiły wykonywania pracy zarobkowej. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie i uznając, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą, co potwierdzała dokumentacja księgowa i zawierane umowy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Podkreślił, że przepis ten wymaga indywidualnej oceny każdego okresu niezdolności do pracy i nie można automatycznie pozbawić prawa do zasiłku za wszystkie okresy, jeśli praca zarobkowa była wykonywana tylko w niektórych z nich. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niedopasowanie przepisu do specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej, wskazując, że należy rozróżnić czynności zarządcze od faktycznego wykonywania pracy zarobkowej. Wskazał, że dopuszczalne jest funkcjonowanie przedsiębiorstwa i osiąganie przychodu, jeśli przedsiębiorca udzielił pełnomocnictwa do bieżących czynności, a jego własna aktywność w okresie niezdolności do pracy nie jest tożsama z aktywnością w okresach zdolności do pracy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja art. 17 ustawy zasiłkowej w kontekście jednoosobowej działalności gospodarczej, rozróżnienie czynności zarządczych od pracy zarobkowej, zasady oceny wykonywania pracy zarobkowej w okresie niezdolności do pracy.
Orzeczenie dotyczy specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej i może wymagać dostosowania do innych form prowadzenia działalności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wykonywanie czynności zarządczych lub formalnych w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy stanowi podstawę do utraty prawa do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wykonywanie czynności zarządczych lub formalnych, które nie są tożsame z normalną aktywnością zawodową w okresach zdolności do pracy i nie przynoszą bezpośredniego zysku, nie stanowi podstawy do utraty prawa do zasiłku. Konieczne jest wykazanie, że wnioskodawczyni faktycznie wykonywała pracę zarobkową w okresie niezdolności do pracy, a nie tylko podejmowała sporadyczne, incydentalne i wymuszone czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę indywidualnej oceny każdego okresu niezdolności do pracy i rozróżnienia między czynnościami zarządczymi a faktycznym wykonywaniem pracy zarobkowej. Podkreślił, że przepis art. 17 ustawy zasiłkowej wymaga wykazania takiej samej lub zbliżonej aktywności zawodowej jak w okresach zdolności do pracy, aby uznać utratę prawa do zasiłku. Dopuszczalne jest funkcjonowanie przedsiębiorstwa i osiąganie przychodu, jeśli przedsiębiorca udzielił pełnomocnictwa do bieżących czynności, a jego własna aktywność w okresie niezdolności do pracy nie jest tożsama z aktywnością w okresach zdolności do pracy.
Czy skład sądu orzekającego w sprawie, w której sędzia został powołany na urząd w trybie budzącym wątpliwości co do niezależności i bezstronności, skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, w niniejszej sprawie nie stwierdzono wadliwości powołania sędziego, które prowadziłyby do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sądu w rozumieniu przepisów Konstytucji, Karty Praw Podstawowych UE i EKPC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, po analizie dokumentacji konkursowej sędziego, nie znalazł podstaw faktycznych do przyjęcia, że miały miejsce wadliwości prowadzące do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Choć ocenił krytycznie pewne działania sędziego, uznał, że nie są one wystarczające do stwierdzenia nieważności postępowania w tej konkretnej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (3)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przepis ten stosuje się również odpowiednio do zasiłku opiekuńczego.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 6 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku obsadzenia składu sądu osobą powołaną na urząd sędziego w sposób budzący wątpliwości co do niezależności i bezstronności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej przez Sąd Okręgowy, który nie uwzględnił specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej i nie rozróżnił czynności zarządczych od faktycznego wykonywania pracy zarobkowej. • Brak wystarczających dowodów na wykonywanie pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię w każdym z okresów niezdolności do pracy.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. dotyczący wadliwego składu sądu z powodu sposobu powołania sędziego.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, że wnioskodawczyni nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego, opierając się w ustaleniach stanu faktycznego na całości zgromadzonego w sprawie materiału, a nie jedynie wybiórczo • nie można uznać prowadzenia zajęć oraz rozliczania kosztów jej prowadzenia, w tym dokonywanie zakupów za czynność incydentalną, w sytuacji, gdy bezsprzecznie jest niezbędna dla bytu działalności gospodarczej • nie jest dopuszczalne przyjęcia konstrukcji, zgodnie z która wnioskodawczyni traci prawo do zasiłku za okresy niezdolności do pracy, w trakcie których pracy zarobkowej nie wykonywała • konieczna jest więc pewna „stopniowalność” zachowań osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, uwzględniająca specyfikę tej działalności • przyjęcie, że taka osoba wykonywała w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową w rozumieniu powołanego przepisu będzie możliwe wówczas, gdy wykazuje się ona w tym okresie taką samą lub zbliżoną aktywnością zawodową jak w okresach, w których była zdolna do prowadzenia tej działalności
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący, sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Bohdan Bieniek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja art. 17 ustawy zasiłkowej w kontekście jednoosobowej działalności gospodarczej, rozróżnienie czynności zarządczych od pracy zarobkowej, zasady oceny wykonywania pracy zarobkowej w okresie niezdolności do pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej i może wymagać dostosowania do innych form prowadzenia działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedsiębiorców korzystających ze zwolnień lekarskich i interpretacji przepisów dotyczących utraty prawa do zasiłku. Wyrok Sądu Najwyższego wnosi istotne wyjaśnienia dotyczące specyfiki prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej.
“Czy prowadząc firmę na zwolnieniu lekarskim stracisz zasiłek? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.