III USK 536/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wysokości policyjnej renty rodzinnej. Sąd Apelacyjny w Lublinie zmienił wyrok Sądu Okręgowego, ustalając wysokość renty poprzez pominięcie okresu służby zmarłego funkcjonariusza na rzecz państwa totalitarnego. Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz Konstytucji RP. Głównym argumentem organu było twierdzenie, że sądy powszechne nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów prawa. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odwołał się do art. 398^9 § 1 k.p.c. i stwierdził, że zarzut dotyczący kontroli konstytucyjności nie stanowił przesłanki do przyjęcia skargi, ponieważ nie można mówić o oczywistej zasadności skargi w tym kontekście. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy mają obowiązek oceny konstytucyjności przepisów w ramach indywidualnej sprawy, a odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza gdy sprzeczność jest oczywista lub gdy brak jest możliwości uzyskania kontroli konstytucyjnej przez TK. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zasad rozproszonej, konkretnej kontroli konstytucyjności przepisów prawa przez sądy powszechne w sytuacji braku możliwości uzyskania kontroli przez Trybunał Konstytucyjny lub w celu zapewnienia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy sąd musi samodzielnie ocenić zgodność przepisu z Konstytucją, aby rozstrzygnąć indywidualną sprawę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd powszechny ma kompetencje do oceny konstytucyjności przepisów ustawy i odmowy ich zastosowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma obowiązek oceny konstytucyjności przepisu w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danej sprawy, a odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza gdy sprzeczność jest oczywista.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo i doktrynę, wyjaśnił, że sądy mają prawo do oceny konstytucyjności przepisów w ramach indywidualnej sprawy (kontrola konkretna), co nie jest tożsame z wyłączną kompetencją Trybunału Konstytucyjnego do kontroli abstrakcyjnej. Obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2) nakłada na sądy konieczność oceny zgodności stosowanych przepisów z ustawą zasadniczą, szczególnie gdy sprzeczność jest oczywista lub gdy brak jest możliwości uzyskania kontroli przez TK.
Czy zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP stanowi podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzut ten nie spełnia przesłanek oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powoływanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wymaga wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a zarzut dotyczący kontroli konstytucyjności, w kontekście utrwalonego orzecznictwa dopuszczającego taką kontrolę przez sądy, nie spełniał tej przesłanki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a § ust. 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP przez sąd niższej instancji, w tym zarzut braku kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów.
Odrzucone argumenty
Argument organu rentowego o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z powodu rzekomej niedopuszczalności rozproszonej, konkretnej kontroli konstytucyjności przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Godne uwagi sformułowania
Sądy powszechne nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy. • Sąd jest obowiązany do oceny konstytucyjności przepisu w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie. • Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. • Sytuacja taka może zachodzić wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji RP dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie.
Skład orzekający
Józef Iwulski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zasad rozproszonej, konkretnej kontroli konstytucyjności przepisów prawa przez sądy powszechne w sytuacji braku możliwości uzyskania kontroli przez Trybunał Konstytucyjny lub w celu zapewnienia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy sąd musi samodzielnie ocenić zgodność przepisu z Konstytucją, aby rozstrzygnąć indywidualną sprawę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie porusza fundamentalną kwestię relacji między sądami powszechnymi a Trybunałem Konstytucyjnym w kontekście kontroli konstytucyjności, co jest istotne dla praktyków prawa i teoretyków.
“Czy sąd może ignorować ustawy, jeśli uważa je za niekonstytucyjne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.