III UK 82/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J.W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. Wnioskodawca twierdził, że przepracował ponad 25 lat, w tym co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, jako monter instalacji sanitarnych, wykonując prace wodnokanalizacyjne i budowę rurociągów w głębokich wykopach. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Apelacyjny, oddaliły jego apelację, uznając, że wnioskodawca nie udowodnił stałego i pełnoetatowego wykonywania prac w szczególnych warunkach. Ustalono, że wnioskodawca wykonywał prace zewnętrzne (w wykopach) przez około 75-80% czasu pracy, ale tylko od marca do grudnia, a w pozostałym czasie, zwłaszcza zimą, pracował wewnątrz budynków przy instalacjach sanitarnych, gazowych i centralnego ogrzewania, a także nadzorował uczniów przy pracach wykończeniowych (tzw. „biały montaż”). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego były chybione, a ustalenia faktyczne, oparte m.in. na przyznaniu samego wnioskodawcy, że część prac wykonywał wewnątrz budynków, były miarodajne. Sąd podkreślił, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a wykonywanie innych czynności, nawet w warunkach szczególnych, ale niebędących pracą w głębokich wykopach, dyskwalifikuje możliwość zaliczenia całego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy potwierdził, że akty resortowe nie stanowią samodzielnej podstawy do zaliczenia pracy do szczególnych warunków, a jedynie mogą być pomocne przy wykładni przepisów rozporządzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze, a wykazy resortowe mają charakter pomocniczy. Potwierdzenie kryteriów przyznawania wcześniejszej emerytury.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów sprzed nowelizacji systemu emerytalnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca wykonywana przez wnioskodawcę jako monter instalacji sanitarnych, obejmująca prace zewnętrzne w wykopach oraz prace wewnętrzne (tzw. „biały montaż”), może być uznana za pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, uprawniającą do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie udowodnił, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wymienione w wykazie A, dział V, poz. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. (roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach), gdyż znaczną część czasu poświęcał na prace wewnątrz budynków oraz prace zewnętrzne wykonywał tylko przez część roku i nie w pełnym wymiarze.
Uzasadnienie
Sądy ustaliły, że wnioskodawca wykonywał prace zewnętrzne w wykopach tylko przez około 80% czasu pracy i tylko od marca do grudnia. W pozostałym czasie, a zwłaszcza zimą, pracował wewnątrz budynków przy instalacjach sanitarnych, gazowych i centralnego ogrzewania, a także nadzorował uczniów przy pracach wykończeniowych. Taka praca nie spełnia wymogu stałego i pełnoetatowego wykonywania prac w szczególnych warunkach.
Czy resortowe wykazy prac w szczególnych warunkach, wydane na podstawie rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., stanowią samodzielną podstawę do zaliczenia zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykazy resortowe nie stanowią samodzielnej podstawy prawnej, a jedynie mogą być pomocne przy wykładni przepisów rozporządzenia. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wykazy resortowe mają charakter pomocniczy i techniczno-porządkujący. Nawet jeśli praca była wymieniona w takim wykazie, nie uprawnia to automatycznie do przyznania wcześniejszej emerytury, jeśli nie spełniono kryteriów stałego i pełnoetatowego wykonywania pracy w szczególnych warunkach określonych w rozporządzeniu.
Czy warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jest spełniony, gdy pracownik wykonuje również inne czynności, nawet w warunkach szczególnych, ale niezwiązane bezpośrednio z narażeniem na szkodliwe czynniki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonywanie innych czynności, nawet w warunkach szczególnych, ale niebędących pracą w głębokich wykopach, dyskwalifikuje możliwość zaliczenia całego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach, jeśli nie stanowiły one pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jeśli pracownik wykonuje inne czynności, które nie są pracą w głębokich wykopach, nawet jeśli są to prace w warunkach szczególnych, to nie można uznać, że cały okres zatrudnienia spełnia wymóg stałego wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. § § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Prace wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach (wykaz A, dział V, poz. 1) uprawniają do niższego wieku emerytalnego, pod warunkiem stałego i pełnoetatowego wykonywania.
Pomocnicze
Zarządzenie Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. § pkt 6, poz. 1, dział V Wykazu A
Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległym Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty
Wykaz resortowy, pomocniczy przy wykładni przepisów rozporządzenia, nie stanowi samodzielnej podstawy do zaliczenia pracy do szczególnych warunków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca nie wykazał, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach (roboty wodnokanalizacyjne i budowa rurociągów w głębokich wykopach). • Znaczna część prac wnioskodawcy polegała na instalacjach wewnątrz budynków oraz pracach zewnętrznych wykonywanych tylko przez część roku i nie w pełnym wymiarze. • Wykazy resortowe nie stanowią samodzielnej podstawy prawnej do zaliczenia pracy do szczególnych warunków.
Odrzucone argumenty
Prace wykonywane przez wnioskodawcę kwalifikują się jako praca w warunkach szczególnych. • Zarządzenia branżowe mają moc aktów prawnych i powinny być uwzględniane przy ocenie pracy w szczególnych warunkach. • Warunek stałego i pełnoetatowego wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest spełniony, nawet jeśli pracownik wykonuje inne czynności, o ile praca główna jest w warunkach szczególnych.
Godne uwagi sformułowania
praca w szczególnych warunkach powinna być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i nie jest dopuszczalne uwzględnienie innej, równocześnie wykonywanej w ramach dobowej miary czasu pracy, która nie oddziaływała szkodliwie na organizm pracownika. • Wykazy resortowe i zakładowe nie stanowią samodzielnej podstawy zaliczenia spornego rodzaju zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach. Mogą być one pomocne jedynie przy wykładni przepisów rozporządzenia. • akcie resortowym, którego wszakże nie wskazano w załączniku do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., nie uprawna do uzyskania wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej • zarządzenia branżowe (...) miały (...) wyłącznie charakter informacyjny, czy techniczno-porządkujący dla celów dowodowych
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze, a wykazy resortowe mają charakter pomocniczy. Potwierdzenie kryteriów przyznawania wcześniejszej emerytury."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów sprzed nowelizacji systemu emerytalnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do wcześniejszej emerytury i interpretacji pojęcia 'pracy w szczególnych warunkach', co jest istotne dla wielu osób i prawników zajmujących się ubezpieczeniami społecznymi.
“Czy praca hydraulika to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.