III UK 64/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do emerytury w obniżonym wieku dla A. K., która odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej jej tego prawa. Organ rentowy uznał, że wnioskodawczyni nie udowodniła wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny, podzieliły to stanowisko. Ustalono, że choć wnioskodawczyni pracowała w warunkach szkodliwych dla zdrowia (m.in. w laboratorium chemicznym przy produkcji klejów i kondensatorów), to jej praca jako kontrolera jakości nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio na wydziale produkcyjnym, co jest warunkiem koniecznym do zaliczenia jej do pracy w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość orzeczeń sądów niższych instancji. Podkreślono, że kluczowe jest nie tylko wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych, ale przede wszystkim jej rodzaj, stałość i pełny wymiar czasu pracy, a także zgodność z wykazem prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Sąd Najwyższy wskazał, że praca kontrolera jakości w laboratorium, nawet jeśli wiązała się z narażeniem na czynniki szkodliwe, nie spełniała kryteriów pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, ponieważ nie była wykonywana stale i bezpośrednio na wydziale produkcyjnym, a wnioskodawczyni spędzała znaczną część czasu pracy w laboratorium. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych, zwłaszcza w kontekście pracy w laboratoriach i stanowiskach kontroli jakości.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami przepisów, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji pojęcia 'pracy w szczególnych warunkach'.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca kontrolera jakości wykonywana w laboratorium chemicznym, w warunkach szkodliwych dla zdrowia (opary chemiczne, wysoka temperatura), może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, uprawniającą do emerytury w obniżonym wieku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, praca kontrolera jakości wykonywana w laboratorium, nawet w warunkach szkodliwych, nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli nie jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio na wydziale produkcyjnym, zgodnie z wykazem prac stanowiącym załącznik do rozporządzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach są: stałość i pełny wymiar czasu pracy, wykonywanie jej bezpośrednio na wydziale produkcyjnym oraz zgodność z wykazem prac. Praca w laboratorium, nawet szkodliwa, nie spełnia tych kryteriów, jeśli nie jest wykonywana stale na wydziale produkcyjnym.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny, w tym brak odniesienia się do wszystkich zarzutów apelacji i nieprawidłowa ocena dowodów, uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli mimo zarzucanych uchybień, rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji odpowiada prawu materialnemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli istnieją zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, to nie uzasadniają one uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli sama kwalifikacja prawna stanu faktycznego dokonana przez sąd odwoławczy jest prawidłowa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ubezpieczeni urodzeni po 31.12.1948 r. nabywają prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat (kobiety) oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat (kobiety).
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa przesłanki nabycia prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
r.w.w.s. art. 1 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Definiuje pracę w szczególnych warunkach jako pracę świadczoną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wskazanych w załączniku A.
r.w.w.s. art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Definiuje pracę w szczególnych warunkach jako pracę świadczoną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wskazanych w załączniku A.
r.w.w.s. art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: wiek emerytalny 55 lat dla kobiet oraz co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prace w szczególnych warunkach nie są wszelkie prace wykonywane w narażeniu na czynniki szkodliwe, lecz jedynie te wymienione w rozporządzeniu.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw orzekania przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca kontrolera jakości w laboratorium, nawet w warunkach szkodliwych, nie jest pracą w szczególnych warunkach, jeśli nie jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio na wydziale produkcyjnym. • Kwalifikacja prawna pracy jako pracy w szczególnych warunkach wymaga, aby była ona wymieniona w odpowiednim wykazie i spełniała kryteria stałości, pełnego wymiaru czasu pracy oraz wykonywania na wydziale produkcyjnym. • Praca w laboratorium, nawet z piecem laboratoryjnym i narażeniem na opary, nie jest równoznaczna z pracą na wydziale produkcyjnym w rozumieniu przepisów.
Odrzucone argumenty
Praca wnioskodawczyni jako kontrolera jakości w laboratorium, wykonywana w warunkach szkodliwych (opary chemiczne, wysoka temperatura), powinna być zaliczona do pracy w szczególnych warunkach. • Sądy niższych instancji naruszyły przepisy postępowania, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów apelacji i nieprawidłowo oceniając materiał dowodowy. • Laboratorium chemiczne, będące częścią wydziału produkcyjnego, powinno być traktowane jako miejsce wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Praca w szczególnych warunkach to praca świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wskazanych w załączniku A do rozporządzenia. • Normatywne rodzaje prac w szczególnych warunkach wyróżnia kryterium merytoryczne i formalne; pierwsze dotyczy wykonywania stale i w pełnym wymiarze takiej pracy, warunkiem drugiego jest wymienienie jej w rozporządzeniu. • Praca która nie spełnia łącznie obu kryteriów nie uprawnia do emerytury w niższym wieku emerytalnym określonym w tym rozporządzeniu. • Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. • Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wspomnianego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów.
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych, zwłaszcza w kontekście pracy w laboratoriach i stanowiskach kontroli jakości."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami przepisów, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji pojęcia 'pracy w szczególnych warunkach'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i pracy w szczególnych warunkach, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia subtelne różnice między pracą szkodliwą a pracą w szczególnych warunkach.
“Czy praca w laboratorium, nawet szkodliwa, daje prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.