III UK 344/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną P. K. w sprawie o prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania renty, ponieważ całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji ubezpieczonego powstała po osiągnięciu przez niego 16. roku życia oraz po zakończeniu nauki, a także po podjęciu pracy zawodowej. Sądy niższych instancji – Sąd Okręgowy w S. i Sąd Apelacyjny w (...) – podzieliły stanowisko ZUS, oddalając odwołanie. Sąd Apelacyjny powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2006 r. (II UZP 10/06), zgodnie z którą dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy emerytalnej, nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Skarżący oparł swoją skargę kasacyjną na argumentach przedstawionych w zdaniu odrębnym do tej uchwały, kwestionując wykładnię przepisu art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Podnosił m.in. o błędnej wykładni, naruszeniu zasady równego traktowania oraz niesprawiedliwości takiego rozwiązania. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 68 ust. 1 ustawy emerytalnej, uznał, że uchwała II UZP 10/06 jest prawidłowa. Sąd odrzucił argumentację skarżącego, wskazując na gramatyczną i logiczną wykładnię przepisu, która potwierdza, że niezdolność do pracy powstała po osiągnięciu określonego wieku nie uprawnia do renty rodzinnej. Podkreślono również założenie racjonalności ustawodawcy i brak podstaw do odmiennej interpretacji niż przyjęta w uchwale. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, odstępując od obciążania skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie interpretacji art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej dotyczącej prawa do renty rodzinnej w przypadku niezdolności do pracy powstałej po osiągnięciu określonego wieku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisu prawa ubezpieczeń społecznych i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących renty rodzinnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku 16 lat lub po ukończeniu nauki (ale przed 25. rokiem życia), nabywa prawo do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy emerytalnej, nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale siedmiu sędziów SN z 2006 r. (II UZP 10/06), która jednoznacznie interpretuje art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Sąd odrzucił argumentację skarżącego o błędnej wykładni gramatycznej, wskazując na enumeracyjny charakter spójnika 'lub' oraz na założenie racjonalności ustawodawcy, które wyklucza odmienną interpretację od tej przyjętej w uchwale. Podkreślono, że przepis ten nie wprowadził dodatkowych przywilejów w stosunku do poprzedniego stanu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 68 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2, nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 12 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja całkowitej niezdolności do pracy.
ustawa emerytalna art. 75 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do dodatku pielęgnacyjnego.
ustawa art. 39 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Poprzednia regulacja dotycząca renty rodzinnej.
ustawa art. 48 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
Odpowiednik art. 75 ust. 1 ustawy emerytalnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej zgodna z uchwałą SN II UZP 10/06, zgodnie z którą niezdolność do pracy powstała po osiągnięciu wieku 16 lat nie uprawnia do renty rodzinnej. • Założenie racjonalności ustawodawcy i brak podstaw do odmiennej interpretacji niż przyjęta w uchwale SN. • Gramatyczna i logiczna wykładnia przepisu potwierdzająca jego brzmienie.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej przez sądy niższych instancji. • Naruszenie zasady równego traktowania podmiotów o różnej sytuacji prawnej i faktycznej. • Niesprawiedliwość odmowy przyznania renty rodzinnej dziecku całkowicie niezdolnemu do pracy, które pozostawało na utrzymaniu rodzica. • Argumentacja oparta na zdaniu odrębnym do uchwały II UZP 10/06.
Godne uwagi sformułowania
dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy emerytalnej, nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. • istotnie u podstaw każdej wykładni przepisu prawnego tkwić powinno założenie racjonalności ustawodawcy. • przeniesienie dotychczasowej regulacji (...) do nowej ustawy było redakcyjnie niezręczne.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Krzysztof Rączka
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie interpretacji art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej dotyczącej prawa do renty rodzinnej w przypadku niezdolności do pracy powstałej po osiągnięciu określonego wieku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisu prawa ubezpieczeń społecznych i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących renty rodzinnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu obywateli. Choć rozstrzygnięcie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej, argumentacja przedstawiona w zdaniu odrębnym i odpowiedź Sądu Najwyższego mogą być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy niezdolność do pracy po 16. roku życia pozbawia prawa do renty rodzinnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Zdanie odrębne
Józef Iwulski
Zdanie odrębne kwestionowało wykładnię art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, wskazując na logiczny sens rozróżnienia dwóch grup osób, nieracjonalność działań ustawodawcy w przyjętej wykładni, naruszenie zasady równego traktowania oraz niesprawiedliwość odmowy przyznania renty dzieciom całkowicie niezdolnym do pracy, które pozostawały na utrzymaniu rodziców.
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.