Orzeczenie · 2011-06-16

III UK 213/10

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2011-06-16
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
emeryturaubezpieczenia społecznepraca w szczególnych warunkachkierowcadowodyocena dowodówSąd Najwyższypostępowanie kasacyjne

Ubezpieczony R. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury z powodu nieudokumentowania 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przyznał mu prawo do emerytury, uznając, że spełnia on kryteria wieku i stażu, a okres pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Spółdzielni Transportu Wiejskiego (8 lat i 9 miesięcy) kwalifikuje się jako praca w szczególnych warunkach. Sąd pierwszej instancji oparł się na zeznaniach świadków i samego wnioskodawcy, mimo że dokumentacja pracownicza nie była jednoznaczna. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację ZUS, zmienił wyrok i oddalił odwołanie, uznając, że Sąd Okręgowy przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Sąd Apelacyjny uznał, że dowód z zeznań świadków na okoliczność pracy w szczególnych warunkach jest dopuszczalny tylko w sytuacji braku dokumentacji, a w niniejszej sprawie istniała możliwość dokonania ustaleń na podstawie akt osobowych. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 382 k.p.c. i art. 473 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dowodowe wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego, a zeznania świadków mogą być dowodem ponad osnowę dokumentu. Sąd Apelacyjny błędnie ograniczył dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i pominął dowody osobowe, opierając się wyłącznie na dokumentacji, która nie potwierdzała spornej okoliczności.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie dopuszczalności i oceny dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne, w szczególności dotyczących pracy w szczególnych warunkach, gdy dokumentacja jest niepełna.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i oceny dowodów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zeznania świadków mogą stanowić podstawę do ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, jeśli dokumentacja pracownicza jest niejednoznaczna lub niepełna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zeznania świadków mogą być dowodem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nawet ponad osnowę dokumentu, a ograniczenia dowodowe wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego nie mają zastosowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie ograniczył dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i pominął dowody osobowe, opierając się wyłącznie na dokumentacji, która nie potwierdzała spornej okoliczności. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązują odrębne zasady dowodzenia, które dopuszczają szersze środki dowodowe.

Jaka jest rola i zakres kontroli Sądu Apelacyjnego nad ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Apelacyjny ma prawo dokonać odmiennych ustaleń faktycznych, ale musi to uzasadnić, wyjaśniając przyczyny odmowy wiarygodności dowodom z pierwszej instancji i opierając się na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny, dokonując odmiennych ustaleń, pominął dowody osobowe i nie uzasadnił w sposób wystarczający, dlaczego nie dał im wiary, co stanowi naruszenie art. 382 k.p.c.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
R. K.

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznaubezpieczony/odwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 1 i 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis określający kryteria nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

rozp. RM § § 2 ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Określa stanowiska pracy kwalifikowane jako praca w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu drugiej instancji orzekania na podstawie całego materiału dowodowego.

k.p.c. art. 473

Kodeks postępowania cywilnego

Zniesienie ograniczeń dowodowych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przedmiot dowodu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 382 k.p.c. i art. 473 k.p.c., poprzez błędną ocenę dowodów i pominięcie zeznań świadków. • Dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i może być przeprowadzony ponad osnowę dokumentu. • Dokumentacja pracownicza nie była wystarczająca do jednoznacznego ustalenia charakteru pracy, a zeznania świadków potwierdzały pracę w szczególnych warunkach.

Odrzucone argumenty

Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił dowody i uznał, że dokumentacja pracownicza nie potwierdza pracy w szczególnych warunkach, a zeznania świadków są niewystarczające.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • W świetle art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. • W procesie emerytalnym lub rentowym, zapoczątkowanym odwołaniem od odmownej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie obowiązują żadne ograniczenia dowodowe, ustanowione przepisami regulującymi tryb postępowania przez organami rentowymi. • Sąd nie jest w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący

Halina Kiryło

sprawozdawca

Maciej Pacuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie dopuszczalności i oceny dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne, w szczególności dotyczących pracy w szczególnych warunkach, gdy dokumentacja jest niepełna."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i oceny dowodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne i jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w ocenie dowodów, co jest kluczowe dla wielu ubezpieczonych.

Czy zeznania świadków są silniejsze niż dokumenty? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak udowodnić pracę w szczególnych warunkach.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst