III UK 213/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczony R. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury z powodu nieudokumentowania 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przyznał mu prawo do emerytury, uznając, że spełnia on kryteria wieku i stażu, a okres pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Spółdzielni Transportu Wiejskiego (8 lat i 9 miesięcy) kwalifikuje się jako praca w szczególnych warunkach. Sąd pierwszej instancji oparł się na zeznaniach świadków i samego wnioskodawcy, mimo że dokumentacja pracownicza nie była jednoznaczna. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację ZUS, zmienił wyrok i oddalił odwołanie, uznając, że Sąd Okręgowy przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Sąd Apelacyjny uznał, że dowód z zeznań świadków na okoliczność pracy w szczególnych warunkach jest dopuszczalny tylko w sytuacji braku dokumentacji, a w niniejszej sprawie istniała możliwość dokonania ustaleń na podstawie akt osobowych. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 382 k.p.c. i art. 473 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dowodowe wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego, a zeznania świadków mogą być dowodem ponad osnowę dokumentu. Sąd Apelacyjny błędnie ograniczył dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i pominął dowody osobowe, opierając się wyłącznie na dokumentacji, która nie potwierdzała spornej okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie dopuszczalności i oceny dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne, w szczególności dotyczących pracy w szczególnych warunkach, gdy dokumentacja jest niepełna.
Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i oceny dowodów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zeznania świadków mogą stanowić podstawę do ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, jeśli dokumentacja pracownicza jest niejednoznaczna lub niepełna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zeznania świadków mogą być dowodem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nawet ponad osnowę dokumentu, a ograniczenia dowodowe wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego nie mają zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie ograniczył dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i pominął dowody osobowe, opierając się wyłącznie na dokumentacji, która nie potwierdzała spornej okoliczności. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązują odrębne zasady dowodzenia, które dopuszczają szersze środki dowodowe.
Jaka jest rola i zakres kontroli Sądu Apelacyjnego nad ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny ma prawo dokonać odmiennych ustaleń faktycznych, ale musi to uzasadnić, wyjaśniając przyczyny odmowy wiarygodności dowodom z pierwszej instancji i opierając się na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny, dokonując odmiennych ustaleń, pominął dowody osobowe i nie uzasadnił w sposób wystarczający, dlaczego nie dał im wiary, co stanowi naruszenie art. 382 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis określający kryteria nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
rozp. RM § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa stanowiska pracy kwalifikowane jako praca w szczególnych warunkach.
Pomocnicze
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji orzekania na podstawie całego materiału dowodowego.
k.p.c. art. 473
Kodeks postępowania cywilnego
Zniesienie ograniczeń dowodowych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 382 k.p.c. i art. 473 k.p.c., poprzez błędną ocenę dowodów i pominięcie zeznań świadków. • Dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i może być przeprowadzony ponad osnowę dokumentu. • Dokumentacja pracownicza nie była wystarczająca do jednoznacznego ustalenia charakteru pracy, a zeznania świadków potwierdzały pracę w szczególnych warunkach.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił dowody i uznał, że dokumentacja pracownicza nie potwierdza pracy w szczególnych warunkach, a zeznania świadków są niewystarczające.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • W świetle art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. • W procesie emerytalnym lub rentowym, zapoczątkowanym odwołaniem od odmownej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie obowiązują żadne ograniczenia dowodowe, ustanowione przepisami regulującymi tryb postępowania przez organami rentowymi. • Sąd nie jest w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie dopuszczalności i oceny dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne, w szczególności dotyczących pracy w szczególnych warunkach, gdy dokumentacja jest niepełna."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i oceny dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie dowodów w sprawach o świadczenia emerytalne i jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w ocenie dowodów, co jest kluczowe dla wielu ubezpieczonych.
“Czy zeznania świadków są silniejsze niż dokumenty? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak udowodnić pracę w szczególnych warunkach.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.