III UK 210/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej. Wnioskodawca pracował na stanowiskach nadzorczych związanych z pracami strzałowymi w kopalniach odkrywkowych. Sądy niższych instancji uznały, że jego praca spełniała kryteria prac w szczególnych warunkach, uprawniające do emerytury pomostowej. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, wskazał na istotny problem interpretacyjny dotyczący relacji między wykazem prac w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych a ogólną definicją prac w szczególnych warunkach zawartą w art. 3 ustawy. Sąd podkreślił, że samo wymienienie pracy w załączniku nie jest wystarczające; praca musi być również wykonywana w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury (prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. W przypadku prac związanych z urabianiem minerałów skalnych, Sąd uznał, że nie są one automatycznie pracami w szczególnych warunkach, jeśli nie są wykonywane w wymienionych środowiskach. Nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej, nawet jeśli wiązał się z ryzykiem, nie został uznany za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy, ponieważ nie spełniał wymogu wykonywania pod ziemią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zwłaszcza relacji między wykazem prac a definicją prac w szczególnych warunkach, oraz warunków środowiskowych niezbędnych do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach.
Dotyczy specyficznej sytuacji prac nadzorczych w kopalniach odkrywkowych i interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Może mieć zastosowanie do innych prac wymienionych w załączniku nr 1, które nie są wykonywane w warunkach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca polegająca na nadzorze nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej, wykonywana przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie jest wykonywana pod ziemią, na wodzie, pod wodą lub w powietrzu, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawa o emeryturach pomostowych wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: praca musi być wymieniona w załączniku nr 1, a jednocześnie wykonywana w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. Nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej nie spełnia wymogu wykonywania pod ziemią, co wyklucza jej zakwalifikowanie jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy.
Jaka jest relacja między wykazem prac w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych a ogólną definicją prac w szczególnych warunkach zawartą w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ogólna definicja z art. 3 ust. 1 pełni funkcję korygującą w stosunku do wykazu prac, co oznacza, że praca wymieniona w załączniku nr 1 może być uznana za pracę w szczególnych warunkach tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnia wymogi definicji ustawowej, w tym warunek wykonywania w szczególnych warunkach środowiska pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wykaz prac w załączniku nr 1 nie jest wystarczający sam w sobie. Praca musi być zgodna z definicją z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, która precyzuje, że musi być wykonywana w warunkach determinowanych siłami natury (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. W przypadku prac związanych z urabianiem minerałów skalnych, brak jest automatycznego uznania ich za prace w szczególnych warunkach, jeśli nie są wykonywane w wymienionych środowiskach.
Czy praca polegająca na nadzorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach, gdzie podstawowe są prace wymienione w wykazie, jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ ustawa o emeryturach pomostowych nie zawiera regulacji powielającej pozycję 24 Wykazu A rozporządzenia z 1983 r., która obejmowała dozór inżynieryjno-techniczny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że choć pod rządami rozporządzenia z 1983 r. dozór inżynieryjno-techniczny mógł być kwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych, ustawa o emeryturach pomostowych nie zawiera analogicznego przepisu. W związku z tym, sama funkcja nadzorcza nie jest wystarczająca do przyznania emerytury pomostowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Praca w szczególnych warunkach to taka, której wykonywanie wiąże się z czynnikami ryzyka, determinowanymi siłami natury lub procesami technologicznymi, i która jest wymieniona w załączniku nr 1.
u.e.p. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Definiuje czynniki ryzyka determinowane siłami natury (prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) oraz procesami technologicznymi (mikroklimat, ciężkie prace fizyczne, podwyższone ciśnienie, praca w wymuszonej pozycji).
u.e.p.
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Załącznik nr 1 do ustawy wymienia prace udostępniające lub eksploatacyjne związane z urabianiem minerałów skalnych (poz. 2).
Pomocnicze
rozp. z 1983 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, poz. 24 - dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca nadzorcza nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, jeśli nie jest wykonywana pod ziemią. • Ustawa o emeryturach pomostowych wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: wymienienia pracy w załączniku nr 1 oraz wykonywania jej w szczególnych warunkach środowiska pracy (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu lub procesy technologiczne). • Brak jest w ustawie o emeryturach pomostowych regulacji analogicznej do pozycji 24 Wykazu A rozporządzenia z 1983 r., dotyczącej dozoru inżynieryjno-technicznego.
Odrzucone argumenty
Praca wnioskodawcy jako nadzorcy prac strzałowych w kopalni odkrywkowej spełniała kryteria prac w szczególnych warunkach, uprawniające do emerytury pomostowej. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował pracę wnioskodawcy jako pracę w szczególnych warunkach, stosując analogię między warunkami w kopalniach podziemnych i odkrywkowych.
Godne uwagi sformułowania
Zabieg ten należy jednak uznać za nieuprawniony w świetle utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie zasad wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. • Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na różne sposoby urabiania skał (...), prace polegające na zakładaniu i detonowaniu ładunków wybuchowych w kopalni odkrywkowej są pracami udostępniającymi związanych z urabianiem minerałów skalnych. • Tymczasem zaskarżony wyrok opiera się na założeniu, zgodnie z którym wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury pomostowej, ponieważ przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych wykonywał prace w warunkach szczególnych w rozumieniu tej ustawy (a nie w rozumieniu przepisów rozporządzenia z 1983 r.) przez wymagany okres 15-tu lat polegające na nadzorze nad pracownikami strzałowymi... • W obowiązującym stanie prawnym sens normatywny art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych tłumaczy jedynie przyjęcie wspomnianego powyżej założenia, zgodnie z którym ogólna definicja pracy w warunkach szczególnych na użytek emerytur pomostowych pełni funkcję korygującą w odniesieniu do tych prac wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, które mogą być wykonywane w różnych środowiskach pracy, a nie są to prace, których szkodliwość jest niezależna od miejsca ich wykonywania.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący, sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Halina Kiryło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zwłaszcza relacji między wykazem prac a definicją prac w szczególnych warunkach, oraz warunków środowiskowych niezbędnych do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prac nadzorczych w kopalniach odkrywkowych i interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Może mieć zastosowanie do innych prac wymienionych w załączniku nr 1, które nie są wykonywane w warunkach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób prawa do emerytury pomostowej i wyjaśnia skomplikowane zasady kwalifikowania prac jako wykonywanych w szczególnych warunkach, co jest często przedmiotem sporów.
“Emerytura pomostowa: Czy nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej daje prawo do świadczenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
górnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.