III UK 210/19Emerytura pomostową nadzór prac strzałowych kopalnia odkrywkowa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej. Wnioskodawca pracował na stanowiskach nadzorczych związanych z pracami strzałowymi w kopalniach odkrywkowych. Sądy niższych instancji uznały, że jego praca spełniała kryteria prac w szczególnych warunkach, uprawniające do emerytury pomostowej. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, wskazał na istotny problem interpretacyjny dotyczący relacji między wykazem prac w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych a ogólną definicją prac w szczególnych warunkach zawartą w art. 3 ustawy. Sąd podkreślił, że samo wymienienie pracy w załączniku nie jest wystarczające; praca musi być również wykonywana w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury (prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. W przypadku prac związanych z urabianiem minerałów skalnych, Sąd uznał, że nie są one automatycznie pracami w szczególnych warunkach, jeśli nie są wykonywane w wymienionych środowiskach. Nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej, nawet jeśli wiązał się z ryzykiem, nie został uznany za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy, ponieważ nie spełniał wymogu wykonywania pod ziemią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zwłaszcza relacji między wykazem prac a definicją prac w szczególnych warunkach, oraz warunków środowiskowych niezbędnych do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach.
Dotyczy specyficznej sytuacji prac nadzorczych w kopalniach odkrywkowych i interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Może mieć zastosowanie do innych prac wymienionych w załączniku nr 1, które nie są wykonywane w warunkach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca polegająca na nadzorze nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej, wykonywana przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie jest wykonywana pod ziemią, na wodzie, pod wodą lub w powietrzu, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawa o emeryturach pomostowych wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: praca musi być wymieniona w załączniku nr 1, a jednocześnie wykonywana w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. Nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej nie spełnia wymogu wykonywania pod ziemią, co wyklucza jej zakwalifikowanie jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy.
Jaka jest relacja między wykazem prac w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych a ogólną definicją prac w szczególnych warunkach zawartą w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ogólna definicja z art. 3 ust. 1 pełni funkcję korygującą w stosunku do wykazu prac, co oznacza, że praca wymieniona w załączniku nr 1 może być uznana za pracę w szczególnych warunkach tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnia wymogi definicji ustawowej, w tym warunek wykonywania w szczególnych warunkach środowiska pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wykaz prac w załączniku nr 1 nie jest wystarczający sam w sobie. Praca musi być zgodna z definicją z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, która precyzuje, że musi być wykonywana w warunkach determinowanych siłami natury (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) lub procesami technologicznymi. W przypadku prac związanych z urabianiem minerałów skalnych, brak jest automatycznego uznania ich za prace w szczególnych warunkach, jeśli nie są wykonywane w wymienionych środowiskach.
Czy praca polegająca na nadzorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach, gdzie podstawowe są prace wymienione w wykazie, jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ ustawa o emeryturach pomostowych nie zawiera regulacji powielającej pozycję 24 Wykazu A rozporządzenia z 1983 r., która obejmowała dozór inżynieryjno-techniczny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że choć pod rządami rozporządzenia z 1983 r. dozór inżynieryjno-techniczny mógł być kwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych, ustawa o emeryturach pomostowych nie zawiera analogicznego przepisu. W związku z tym, sama funkcja nadzorcza nie jest wystarczająca do przyznania emerytury pomostowej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Praca w szczególnych warunkach to taka, której wykonywanie wiąże się z czynnikami ryzyka, determinowanymi siłami natury lub procesami technologicznymi, i która jest wymieniona w załączniku nr 1.
u.e.p. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Definiuje czynniki ryzyka determinowane siłami natury (prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu) oraz procesami technologicznymi (mikroklimat, ciężkie prace fizyczne, podwyższone ciśnienie, praca w wymuszonej pozycji).
u.e.p.
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
Załącznik nr 1 do ustawy wymienia prace udostępniające lub eksploatacyjne związane z urabianiem minerałów skalnych (poz. 2).
Pomocnicze
rozp. z 1983 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, poz. 24 - dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca nadzorcza nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, jeśli nie jest wykonywana pod ziemią. • Ustawa o emeryturach pomostowych wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: wymienienia pracy w załączniku nr 1 oraz wykonywania jej w szczególnych warunkach środowiska pracy (pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu lub procesy technologiczne). • Brak jest w ustawie o emeryturach pomostowych regulacji analogicznej do pozycji 24 Wykazu A rozporządzenia z 1983 r., dotyczącej dozoru inżynieryjno-technicznego.
Odrzucone argumenty
Praca wnioskodawcy jako nadzorcy prac strzałowych w kopalni odkrywkowej spełniała kryteria prac w szczególnych warunkach, uprawniające do emerytury pomostowej. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował pracę wnioskodawcy jako pracę w szczególnych warunkach, stosując analogię między warunkami w kopalniach podziemnych i odkrywkowych.
Godne uwagi sformułowania
Zabieg ten należy jednak uznać za nieuprawniony w świetle utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie zasad wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. • Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na różne sposoby urabiania skał (...), prace polegające na zakładaniu i detonowaniu ładunków wybuchowych w kopalni odkrywkowej są pracami udostępniającymi związanych z urabianiem minerałów skalnych. • Tymczasem zaskarżony wyrok opiera się na założeniu, zgodnie z którym wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury pomostowej, ponieważ przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych wykonywał prace w warunkach szczególnych w rozumieniu tej ustawy (a nie w rozumieniu przepisów rozporządzenia z 1983 r.) przez wymagany okres 15-tu lat polegające na nadzorze nad pracownikami strzałowymi... • W obowiązującym stanie prawnym sens normatywny art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych tłumaczy jedynie przyjęcie wspomnianego powyżej założenia, zgodnie z którym ogólna definicja pracy w warunkach szczególnych na użytek emerytur pomostowych pełni funkcję korygującą w odniesieniu do tych prac wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, które mogą być wykonywane w różnych środowiskach pracy, a nie są to prace, których szkodliwość jest niezależna od miejsca ich wykonywania.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący, sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Halina Kiryło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zwłaszcza relacji między wykazem prac a definicją prac w szczególnych warunkach, oraz warunków środowiskowych niezbędnych do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prac nadzorczych w kopalniach odkrywkowych i interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Może mieć zastosowanie do innych prac wymienionych w załączniku nr 1, które nie są wykonywane w warunkach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób prawa do emerytury pomostowej i wyjaśnia skomplikowane zasady kwalifikowania prac jako wykonywanych w szczególnych warunkach, co jest często przedmiotem sporów.
“Emerytura pomostowa: Czy nadzór nad pracami strzałowymi w kopalni odkrywkowej daje prawo do świadczenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
górnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Cytowane w odpowiedziach
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.