III U 561/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 25 kwietnia 2014 r. stwierdzono, że A. T. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 2 grudnia 2013 r. Organ rentowy uznał, że umowa o pracę została zawarta w celu uzyskania świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, wskazując na krótkoterminową niezdolność do pracy po zatrudnieniu, wąski zakres obowiązków, brak nadzoru, wykształcenie gimnazjalne na stanowisku administracyjnym oraz brak dowodów potwierdzających świadczenie pracy. A. T. i E. K. wniosły odwołania, argumentując, że praca była świadczona, a ciąża nie stanowiła przeszkody. Sąd Okręgowy w Koninie połączył sprawy i oddalił odwołania. Sąd ustalił, że A. T. posiadała wykształcenie gimnazjalne, była w zaawansowanej ciąży w momencie zatrudnienia, a jej obowiązki polegały głównie na układaniu dokumentów księgowych. Mimo zawarcia umowy o pracę na okres próbny, a następnie na czas określony, Sąd uznał, że A. T. faktycznie nie świadczyła pracy w ramach stosunku pracy. Brak było materialnych dowodów potwierdzających wykonywanie obowiązków, a zeznania świadków (rodziny E. K.) były fragmentaryczne i nieprzekonujące. Sąd podkreślił, że stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wtedy, gdy stosunek pracy jest realizowany. W sytuacji braku rzeczywistego świadczenia pracy, umowa o pracę może być uznana za pozorną, zawartą wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd uznał, że zatrudnienie nie było uzasadnione ekonomicznie ani organizacyjnie, a po przejściu A. T. na zwolnienie lekarskie, E. K. przejęła jej obowiązki, co dodatkowo potwierdzało brak rzeczywistej potrzeby zatrudnienia. W konsekwencji, Sąd oddalił odwołania i zasądził od odwołujących zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest pozorna i nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych. Wskazanie na wymogi dowodowe w sprawach o podleganie ubezpieczeniom.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie brak jest dowodów na rzeczywiste świadczenie pracy i istnieją przesłanki wskazujące na pozorność umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o pracę zawarta między pracownikiem a pracodawcą, która nie jest faktycznie realizowana, może stanowić podstawę do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę, która nie jest faktycznie realizowana i została zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jest uznawana za pozorną i nie stanowi podstawy do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wtedy, gdy stosunek pracy jest realizowany. Brak dowodów na rzeczywiste świadczenie pracy, wąski zakres obowiązków, brak nadzoru oraz inne okoliczności (np. ciąża pracownicy, wykształcenie) wskazywały na pozorność umowy, zawartej w celu uzyskania świadczeń, a nie rzeczywistego zatrudnienia.
Jakie dowody są wystarczające do wykazania rzeczywistego świadczenia pracy w ramach stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samo zawarcie umowy o pracę i opłacanie składek nie jest wystarczające. Konieczne jest wykazanie faktycznego wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, co może być potwierdzone materialnymi dowodami świadczenia pracy, a nie tylko zeznaniami osób blisko związanych z pracodawcą.
Uzasadnienie
Sąd ocenił zeznania świadków (rodziny pracodawcy) jako niewystarczające do potwierdzenia rzeczywistego świadczenia pracy, wskazując na ich fragmentaryczność i potencjalne zainteresowanie wynikiem sprawy. Podkreślono brak materialnych dowodów, takich jak listy obecności, karty pracy czy dokumentacja potwierdzająca wykonanie konkretnych zadań.
Czy okoliczności takie jak ciąża pracownicy, jej wykształcenie czy brak nadzoru mogą świadczyć o pozorności umowy o pracę?
Odpowiedź sądu
Tak, te okoliczności, w połączeniu z innymi dowodami (lub ich brakiem), mogą stanowić podstawę do uznania umowy o pracę za pozorną, jeśli wskazują na brak rzeczywistego zamiaru nawiązania stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd wziął pod uwagę, że pracownica była w zaawansowanej ciąży, posiadała wykształcenie gimnazjalne, a jej praca miała być wykonywana w domu bez nadzoru, co w kontekście braku innych dowodów świadczenia pracy, wzmocniło podejrzenie o pozorności umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| E. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne będące pracownikami.
u.s.u.s. art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu.
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają także obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.
k.p. art. 22
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy: pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 8 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja pracownika jako osoby pozostającej w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 8 § 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja pracownika obejmująca także osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, jeśli zawarte są z własnym pracodawcą lub na jego rzecz.
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Definicja pozorności czynności prawnej.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawiania dowodów przez strony.
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada kontradyktoryjności.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania kosztami procesu.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania kosztami procesu.
Dz.U. Nr 163, poz. 1349 art. 11 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak rzeczywistego świadczenia pracy pomimo zawarcia umowy. • Umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (pozorność). • Wąski zakres obowiązków i brak nadzoru nad pracownikiem. • Wykształcenie pracownika nieadekwatne do stanowiska. • Brak materialnych dowodów potwierdzających wykonywanie pracy. • Nieracjonalność zatrudnienia z punktu widzenia ekonomicznego i organizacyjnego firmy.
Odrzucone argumenty
Pracownica była zdolna do wykonywania pracy pomimo ciąży. • Fakt zatrudnienia w okresie spiętrzenia prac nie przesądza o pozorności umowy. • Zakres obowiązków nie był wąski. • Praca wykonywana w domu może być potwierdzona przez rodzinę. • Problemy z płatnościami składek nie mogą szkodzić ocenie zatrudnienia. • Stanowisko pracy nie zostało stworzone specjalnie dla ubezpieczonej.
Godne uwagi sformułowania
stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany • w sytuacji, gdy stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne • podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy • ciężar gromadzenia materiału procesowego spoczywa na stronach • nie wykazali, by rzeczywiście A. T. świadczyła pracę na rzecz E. K. w charakterze pracownika • zatrudnienie odwołującej nie było uzasadnione i uznać je należy za nieracjonalne • nie sposób jest przyjąć, że celem i zamiarem stron, które podpisały sporną umowę o pracę, było jej faktyczne wykonywanie • umowa jako pozorna jest nieważna
Skład orzekający
Elżbieta Majewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest pozorna i nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych. Wskazanie na wymogi dowodowe w sprawach o podleganie ubezpieczeniom."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie brak jest dowodów na rzeczywiste świadczenie pracy i istnieją przesłanki wskazujące na pozorność umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd bada rzeczywiste okoliczności zatrudnienia, a nie tylko formalne dokumenty, co jest kluczowe dla zrozumienia zasad ubezpieczeń społecznych i prawa pracy.
“Czy umowa o pracę to tylko formalność? Sąd wyjaśnia, kiedy ZUS może zakwestionować zatrudnienie.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 60 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.