III SZ 3/03

Sygn. akt III SZ 3/03 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
 
Dnia 26 lutego 2004 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Myszka 
SSN Andrzej Wasilewski 
 
Protokolant Małgorzata Beczek 
 
na skutek skargi  Ministra Sprawiedliwości 
 na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej Nr 46/2003 z dnia 9 sierpnia 2003 r.  
w sprawie zakazu wydawania oryginału aktu notarialnego, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 26 lutego 2004 r., 
 
uchyla zaskarżoną uchwałę. 
 
Uzasadnienie 
 
 
Krajowa Rada Notarialna na posiedzeniu w dniu 9 sierpnia 2003 r. 
ustosunkowując się do pisma Rady Izby Notarialnej w W. z dnia 26 czerwca 2003 r. 
L.dz.kor.444/03 podjęła uchwałę Nr 46/2003 o następującej treści: „Notariusz nie 
może wydać oryginału aktu notarialnego poza lokal kancelarii notarialnej”. Jako 

 
 
2 
podstawę prawną uchwały wskazano art. 40 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 
r. – Prawo o notariacie (t.j.: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.). W 
uzasadnieniu uchwały dokonano interpretacji art. 180 i 226 k.p.k. oraz 18 i 95 
Prawa o notariacie. 
 
Uchwała ta została na podstawie art. 47 § 1 Prawa o notariacie zaskarżona 
przez Ministra Sprawiedliwości, który zarzucił jej sprzeczność z prawem i wniósł o 
jej uchylenie. 
 
Minister Sprawiedliwości w szczególności podniósł, iż wskazana w uchwale 
podstawa prawna nie upoważnia Krajowej Rady Notarialnej do wydania wiążącej 
interpretacji przepisów prawa. Kategoryczne sformułowanie uchwały wykracza 
poza ustawowe ramy określone w art. 40 § 1 pkt 4 Prawa o notariacie, na który to 
przepis powołała się Krajowa Rada Notarialna. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Skarga Ministra Sprawiedliwości zasługuje na uwzględnienie. 
 
Z treści art. 40 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie 
(t.j.: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) wskazanego jako podstawa prawna 
przedmiotowej uchwały wynika, że do zakresu działania Krajowej Rady Notarialnej 
należy między innymi wyrażanie stanowiska w sprawach przedłożonych przez 
Ministra Sprawiedliwości lub inne organy samorządu notarialnego. Sąd Najwyższy 
podziela pogląd Ministra Sprawiedliwości, iż przedmiotowa uchwała nie jest 
wyrażeniem stanowiska Krajowej Rady Notarialnej w sprawach przedstawionych 
przez Radę Izby Notarialnej w W., a wytycznymi dla wszystkich notariuszy w 
zakresie stosowania prawa. Krajowa Rada Notarialna kategorycznie formułując 
uchwałę, iż „notariusz nie może wydać oryginału aktu notarialnego poza lokal 
kancelarii notarialnej” wykroczyła poza swoje kompetencje. Z treści uchwały i jej 
uzasadnienia wynika bowiem, iż dokonała ona wykładni art. 180 i 226 k.p.k. oraz 18 
i 95 Prawa o notariacie.  
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela 
stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 19 września 1996 r., I 
PO 7/96 (OSNAPiUS 1997, z. 10, poz. 178), zgodnie z którym Krajowa Rada 
Notarialna nie ma kompetencji do podejmowania uchwał ustalających wykładnię 
prawa powszechnie obowiązującego. W wyroku tym Sąd Najwyższy wskazał, iż z 

 
 
3 
przepisu art. 40 § 1 pkt 4 Prawa o notariacie (powołanego jako podstawa podjęcia 
przez Krajową Radę Notarialną zaskarżonej uchwały) nie wynika, że kompetencja 
tego organu obejmuje możliwość wiążącego wypowiadania się przezeń we 
wszystkich sprawach przedstawianych mu przez Ministra Sprawiedliwości lub inne 
organy samorządu notarialnego. W szczególności kompetencja Krajowej Rady 
Notarialnej, polegająca na wiążącym, nawet gdy związanie dotyczyć miałoby 
jedynie członków samorządu notarialnego, rozstrzyganiu określonego problemu, w 
następstwie przedstawienia sprawy przez inne organy samorządu notarialnego, nie 
obejmuje upoważnienia do podejmowania uchwał poza zakresem zagadnień, które 
należą do właściwości tych organów. W zakresie działania tych organów nie mieści 
się ustalanie w sposób ogólny wykładni powszechnie obowiązującego prawa. 
Kompetencja ta nie przysługuje także Krajowej Radzie Notarialnej, nawet gdyby 
znaczenie dokonanej przez nią wykładni prawa powszechnie obowiązującego miało 
się ograniczać tylko do wpływu na działania (czynności) podejmowane przez 
członków samorządu notarialnego (notariuszy). Upoważnienie do wiążącego 
dokonywania tzw. abstrakcyjnej wykładni prawa powszechnie obowiązującego musi 
wynikać z wyraźnego sformułowania ustawy, z czym nie mamy do czynienia w 
przypadku Krajowej Rady Notarialnej. Nie można pominąć także, że w pewnych 
przypadkach nie tylko uprawnienia do wiążącego ustalania wykładni prawa, ale 
nawet niewiążąca bezpośrednio wykładnia, dokonywana zwłaszcza przez Sąd 
Najwyższy na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), ma wyraźne zakotwiczenie w 
ustawie. Świadczy to o tym, że ustawodawca stara się bezpośrednio w ustawach 
reglamentować prawo do dokonywania abstrakcyjnej wykładni prawa przez 
poszczególne organy, dając jednocześnie w ten sposób wyraz stanowisku, iż 
kompetencja tego typu musi mieć wyraźne oparcie w przepisach obowiązującej 
ustawy i nie można jej wywodzić z ogólnych, niezbyt jednoznacznych określeń 
Prawa o notariacie. Oznacza to tym samym, że dokonując w istocie wiążącej - co 
najmniej w intencjach, jak i w praktycznych skutkach - interpretacji prawa 
powszechnie obowiązującego, Krajowa Rada Notarialna podjęła uchwałę, która nie 
mieści się w jej kompetencjach przyznanych jej przez ustawę. 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.