III SZ 1/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę Ministra Sprawiedliwości na uchwałę Rady Izby Notarialnej w Warszawie z dnia 20 grudnia 2002 r., która nakładała na strony aktu notarialnego obowiązek ponoszenia kosztów przekazywania urzędowi skarbowemu odpisów aktów notarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych. Uchwała ta, powołując się na Prawo o notariacie, stanowiła, że wynagrodzenie za sporządzenie odpisu obciąża solidarnie uczestników aktu. Minister Sprawiedliwości zarzucił uchwale sprzeczność z prawem, wskazując na brak kompetencji Rady Izby do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne oraz na tworzenie podstaw do pobierania opłat nieprzewidzianych w przepisach. Sąd Najwyższy przychylił się do tych zarzutów. Stwierdził, że Rada Izby Notarialnej nie posiadała uprawnień uchwałodawczych ani kompetencji do regulowania wynagrodzenia za czynności notarialne, a jej uchwała wkroczyła w sferę zastrzeżoną dla organów państwowych. Wadliwe było również odwołanie się do przepisów o taksie notarialnej, gdyż rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości nie przewidywało stawki za sporządzenie odpisu aktu notarialnego, a czynności związane z pobieraniem podatków przez notariuszy jako płatników są regulowane przepisami prawa podatkowego. Sąd Najwyższy uznał, że Rada Izby Notarialnej nie mogła wypełnić luki w prawie poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały, która naruszała przepisy Prawa o notariacie i rozporządzenia o taksie notarialnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżoną uchwałę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Radzie Izby Notarialnej w Warszawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja kompetencji organów samorządu zawodowego, zasady ustalania wynagrodzenia notariusza, zakres stosowania przepisów Prawa o notariacie i przepisów podatkowych.
Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami za odpisy aktów notarialnych dla celów podatkowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uchwała Rady Izby Notarialnej może nakładać na strony aktu notarialnego obowiązek ponoszenia kosztów przekazywania urzędowi skarbowemu odpisów aktów notarialnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka uchwała jest sprzeczna z prawem.
Uzasadnienie
Rada Izby Notarialnej nie posiada kompetencji do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne ani do nakładania dodatkowych obowiązków na strony, zwłaszcza gdy kwestie te są regulowane przepisami prawa podatkowego lub rozporządzeniami Ministra Sprawiedliwości.
Czy Rada Izby Notarialnej ma kompetencje do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne lub wprowadzania wytycznych interpretacyjnych w zakresie stosowania taksy notarialnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie kompetencje nie wynikają z przepisów Prawa o notariacie.
Uzasadnienie
Zakres działania rady izby notarialnej obejmuje nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, ale nie obejmuje uprawnień uchwałodawczych ani kompetencji do stanowienia norm regulujących wynagrodzenie za czynności notarialne.
Czy notariusz może pobierać wynagrodzenie za sporządzenie odpisu aktu notarialnego, które nie jest przewidziane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie taksy notarialnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wynagrodzenie notariusza jest ograniczone do stawek określonych w rozporządzeniu.
Uzasadnienie
Taksę notarialną ustala Minister Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia. Wynagrodzenie notariusza nie może wykraczać poza te stawki, ani też nie może być ustalone za czynność nieprzewidzianą w rozporządzeniu. Sporządzenie odpisu aktu nie jest tożsame z czynnością notarialną w rozumieniu przepisów o taksie.
Czy przepis art. 89 § 1 Prawa o notariacie pozwala na obciążanie stron czynności notarialnej dodatkowymi świadczeniami na rzecz notariusza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten ustanawia jedynie solidarną odpowiedzialność stron z tytułu należnego notariuszowi wynagrodzenia na podstawie taksy notarialnej.
Uzasadnienie
Artykuł 89 § 1 Prawa o notariacie dotyczy odpowiedzialności za należne wynagrodzenie wynikające z taksy, a nie za dodatkowe opłaty czy koszty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | skarżący |
| Rada Izby Notarialnej w Warszawie | instytucja | strona zaskarżonej uchwały |
| uczestnicy (strony) aktu notarialnego | inne | strony obciążone kosztami |
| notariusz | inne | płatnik podatków |
Przepisy (9)
Główne
Dz.U. Nr 33, poz. 146
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie taksy notarialnej
Określa stawki wynagrodzenia za czynności notarialne. Nie zawiera stawki za sporządzenie odpisu aktu notarialnego.
Pomocnicze
p.o.n. art. 35 § pkt 2
Ustawa - Prawo o notariacie
Zakres działania rady izby notarialnej obejmuje nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, ale nie uprawnia do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne.
p.o.n. art. 89 § § 1
Ustawa - Prawo o notariacie
Ustanawia solidarną odpowiedzialność stron z tytułu należnego notariuszowi wynagrodzenia na podstawie taksy notarialnej, nie pozwala na obciążanie dodatkowymi świadczeniami.
p.o.n. art. 5
Ustawa - Prawo o notariacie
Określa, że za czynności notarialne notariuszowi przysługuje wynagrodzenie na podstawie umowy, nie wyższe niż maksymalne stawki taksy notarialnej, która jest ustalana rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości.
u.p.s.d. art. 18 § ust. 3a
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Nakłada na notariuszy obowiązek przekazywania urzędowi skarbowemu odpisów aktów notarialnych dotyczących czynności podlegających opodatkowaniu.
u.p.c.c. art. 10 § ust. 3b
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Nakłada na notariuszy obowiązek przekazywania urzędowi skarbowemu odpisów aktów notarialnych dotyczących czynności podlegających opodatkowaniu.
o.p. art. 8
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Reguluje status notariusza jako płatnika podatków.
o.p. art. 28 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przewiduje zryczałtowane wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego wpłacania pobranych podatków.
Dz.U. Nr 40, poz. 463
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa
Określa wysokość zryczałtowanego wynagrodzenia dla płatnika podatków (0,3% podatku).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Izby Notarialnej w Warszawie jest sprzeczna z prawem. • Rada Izby Notarialnej nie ma kompetencji do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne. • Wynagrodzenie za sporządzenie odpisu aktu notarialnego nie zostało przewidziane w rozporządzeniu o taksie notarialnej. • Przepis art. 89 § 1 Prawa o notariacie nie pozwala na obciążanie stron dodatkowymi świadczeniami na rzecz notariusza.
Odrzucone argumenty
Argumentacja przedstawiciela Okręgowej Rady Notarialnej w Warszawie o oddalenie skargi.
Godne uwagi sformułowania
uchwała [...] jest sprzeczna z prawem • brak kompetencji organu samorządu notarialnego do stanowienia o wynagrodzeniu za czynności notarialne • wkracza w sferę zastrzeżoną dla właściwych organów państwowych • nie można było wypełnić luki, podejmując zaskarżoną uchwałę
Skład orzekający
Beata Gudowska
przewodniczący-sprawozdawca
Krystyna Bednarczyk
członek
Maria Tyszel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja kompetencji organów samorządu zawodowego, zasady ustalania wynagrodzenia notariusza, zakres stosowania przepisów Prawa o notariacie i przepisów podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami za odpisy aktów notarialnych dla celów podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji organów samorządu zawodowego i zasad pobierania opłat przez notariuszy, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i koszty ponoszone przez obywateli.
“Czy Rada Izby Notarialnej może narzucić dodatkowe opłaty? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
usługi prawne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.