III SW 62/01

Postanowienie z dnia 5 listopada 2001 r. 
III SW 62/01 
 
Państwowa Komisja Wyborcza jest związana prawomocnym postano-
wieniem o wpisie partii politycznej do ewidencji (art. 365 § 1 KPC). 
 
 
Przewodniczący: SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN: 
Jadwiga Skibińska-Adamowicz, SSN Maria Tyszel. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2001 r. na posiedzeniu 
niejawnym sprawy z protestu wyborczego Leszka B. przeciwko ważności wyborów 
do Sejmu RP  
 
p o s t a n o w i ł: 
 
wydać opinię, że protest jest bezzasadny. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Leszek B. wniósł protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Sejmu i 
Senatu RP z dnia 23 września 2001 r. na terenie całego kraju, opierając go na prze-
pisach ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypo-
spolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej „w związku z art. 78, 79, 80, 
81, 82, 83, 84”. W proteście podniósł zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko wy-
borom, domagając się niezwłocznego zawiadomienia o tym Prokuratora Generalne-
go oraz podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały o nieważności wyborów i jej ogło-
szenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Jako uzasadnienie złożonego 
protestu przytoczył zawiadomienie „o zaistnieniu przestępstwa z art. 272 k.k. w 
związku z art. 273 k.k.”, które złożył jako prezes zarządu Stowarzyszenia Przeciwko 
Antypolonizmowi do Prokuratury Rejonowej W.-Ś., Prokuratury Okręgowej w W., 
Prokuratury Generalnej i Urzędu Ochrony Państwa. W ocenie składającego protest, 
w maju 2001 r. doszło w Sądzie Okręgowym w Warszawie w VII Wydziale Rejestro-
wym do „wyłudzenia postanowienia o rejestracji partii politycznej Liga Polskich Ro-

 
2
dzin, na podstawie spreparowanych w tym celu dokumentów”. Postanowienie o reje-
stracji zostało złożone przez Ligę Polskich Rodzin w Państwowej Komisji Wyborczej, 
która podjęła uchwałę o przyjęciu zawiadomienia o zamiarze zgłoszenia kandydatów 
tej Partii na posłów i senatorów, umożliwiając „bezprawnie zarejestrowanemu” ugru-
powaniu wzięcie udziału w wyborach parlamentarnych przeprowadzonych w dniu 23 
września 2001 r. i osiągnięcie znacznego „bo prawie ośmioprocentowego wyniku, 
który ma zasadniczy wpływ na końcowy wynik wyborów”. 
Po zapoznaniu się z protestem Państwowa Komisja Wyborcza podniosła, że 
nie ma uprawnień do badania zasadności postanowienia Sądu Okręgowego w War-
szawie VII Wydziału Cywilnego i Rejestrowego, z którego wynikał tytuł prawny Ligi 
Polskich Rodzin do udziału w wyborach parlamentarnych, wnioskując o wydanie 
przez Sąd Najwyższy opinii, że zarzut zawarty w proteście jest bezzasadny. O wyda-
nie takiej samej opinii wniósł Prokurator Generalny, podkreślając, że Prokuratura 
Rejonowa dla Dzielnicy W.-W. postanowieniem z dnia 28 września 2001 r. [...] umo-
rzyła postępowanie w sprawie z powodu niestwierdzenia przestępstwa. Postanowie-
nie to uprawomocniło się. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 101 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyborcy przysługuje 
prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów do 
Sejmu i Senatu na zasadach określonych w ustawie. Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 
r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypo-
spolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), dopuszcza wniesienie protestu prze-
ciwko ważności wyborów z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wy-
borom (art. 78 ust. 1 i 2), zobowiązując Sąd Najwyższy do niezwłocznego zawiado-
mienia o takim proteście Prokuratora Generalnego (art. 81 ust. 3).  
Przy ocenie wniesionego protestu wstępnie należało zwrócić uwagę, że wno-
szący protest nie wskazał osób, które - jego zdaniem - miały dopuścić się prze-
stępstw z art. 272 KK w związku z art. 273 KK, które to przestępstwa kwalifikują się 
ponadto do kategorii przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów (Rozdział 
XXXIV KK ), a nie do przestępstw przeciwko wyborom, których dotyczą przepisy art. 
248-251 zawarte w Rozdziale XXXI tego Kodeksu, a które mogą stanowić jedną z 
podstaw wnoszenia protestów wyborczych (art. 78 ust. 1 Ordynacji). W ramach prze-

 
3
stępstw przeciwko wyborom ustawodawca nie penalizuje zachowań nie związanych 
bezpośrednio z procesem wyborczym, a do takich zaliczają się zarzuty wnoszącego 
protest. Oznacza to, że zarzut dopuszczenia się przestępstw, których przepisy Ko-
deksu karnego nie kwalifikują jako przestępstw przeciwko wyborom, czyni bezzasad-
nym protest wyborczy jako nie oparty ustawowej podstawie (a contrario art. 78 ust. 1 
Ordynacji).  
Niezależnie od powyższego należało wskazać, że rozpoznawanie protestów 
wyborczych odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o 
postępowaniu nieprocesowym (art. 80 ust. 1 i art. 232 Ordynacji). Tymczasem - 
zgodnie z art. 11 KPC - tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawo-
mocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postę-
powaniu cywilnym. Dotychczasowy bieg postępowania karnego, wszczętego na pod-
stawie wcześniejszego doniesienia składającego protest do prokuratury i UOP, nie 
osiągnął takiego stadium postępowania. Przeciwnie, jak wynika z uzyskanego od 
Prokuratora Generalnego stanowiska, postępowanie karne wszczęte na skutek do-
niesienia złożonego przez Leszka B. o popełnieniu przestępstwa z art. 272 KK zo-
stało prawomocnie umorzone. 
Z innej strony - prawomocne orzeczenie w sprawie cywilnej wiąże nie tylko 
strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w wy-
padkach w ustawie przewidzianych - także inne osoby (art. 365 § 1 KPC). Oznaczało 
to związanie zarówno Państwowej Komisji Wyborczej, jak i Sądu Najwyższego po-
wagą rzeczy osądzonej wynikającą z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgo-
wego w Warszawie, wydanego w VII Wydziale Cywilnym i Rejestrowym dnia 30 maja 
2001 r. o wpisaniu do księgi ewidencji partii politycznych pod pozycją 53 - nowej na-
zwy partii, organów i siedziby Ligi Polskich Rodzin w Warszawie. Warto tu zasygnali-
zować, że w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 14 sierpnia 2001 r., III SW 
17/01, Sąd Najwyższy przyjął, iż prawomocność postanowienia Sądu Okręgowego o 
wpisie partii politycznej do ewidencji partii politycznych (art. 12 ustawy z dnia 27 
czerwca 1997 r. o partiach politycznych, Dz. U. Nr 98, poz. 604 ze zm.) nie stanowi 
koniecznej przesłanki do skutecznego złożenia przez organ partii politycznej zawia-
domienia o zamiarze zgłoszenia kandydatów na posłów lub kandydatów na senato-
rów oraz o powołaniu pełnomocników wyborczego i finansowego komitetu wybor-
czego, uznając, że ustawowym i wystarczającym wymogiem skutecznego podjęcia 
tych czynności jest dołączenie do zawiadomienia jedynie uwierzytelnionego odpisu z 

 
4
ewidencji partii politycznych (art. 96 ust. 5 pkt 2 Ordynacji), a nie odpisu prawomoc-
nego postanowienia o wpisie do ewidencji. Powyższe oznacza, że partia wpisana do 
ewidencji partii politycznych może skutecznie korzystać z praw wynikających z 
ustaw, w tym z praw wynikających z ordynacji wyborczych (art. 1 ust. 2 ustawy o 
partiach politycznych). 
Należy wreszcie wskazać, że badanie dopuszczalności oraz ocena zasadno-
ści bądź bezzasadności wniesionej w dniu 13 sierpnia 2001 r. do Sądu Okręgowego 
w Warszawie VII Wydziału Cywilnego i Rejestrowego skargi o wznowienie postępo-
wania w sprawie zakończonej prawomocnym zarejestrowaniem Ligi Polskich Rodzin 
usuwa się spod kognicji Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie protestów wy-
borczych, albowiem kwestia ta należy do trybu sądowego postępowania rejestro-
wego (art. 12 i 22 ustawy o partiach politycznych). Natomiast orzeczenia wydane w 
postępowaniu rejestrowym Sąd Najwyższy może weryfikować wyłącznie w zakresie 
określonym w art. 519 § 3 KPC.  
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wydał opinię o bezzasadności za-
rzutów protestu wyborczego (art. 80 ust. 1 i 2 Ordynacji). 
========================================