III SAB/Kr 117/26

III SAB/Kr 117/26 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Zarządu Województwa Małopolskiego w przedmiocie organizacji publicznych przewozów kolejowych w liniach niezelektryfikowanych postanawia: odrzucić skargę,
Uzasadnienie
A. F. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Zarządu Województwa Małopolskiego (dalej: Zarząd, Organ) polegającą na braku podjęcia działań w zakresie organizacji publicznych przewozów kolejowych na liniach niezelektryfikowanych.
Uzasadniając skargę wskazał, że w trybie art. 63 Konstytucji RP i art. 227 k.p.a. skierował do Organu pismo stanowiące wezwanie do zaniechania naruszeń prawa w organizacji usług przewozów kolejowych, a w szczególności na liniach niezelektryfikowanych oraz bocznicach kolejowych możliwych do wykorzystania w ruchu pasażerskim. W ocenie Skarżącego, brak reakcji Organu – który jako organizator publicznego transportu zbiorowego ma obowiązek podejmować działania zmierzające do zapewnienia dostępności transportu publicznego – stanowi bezczynność.
W odpowiedzi na skargę Zarząd wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie w postaci e-mail, tj. w formie przez prawo nieprzewidzianej, ewentualnie o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wskazał, że nie naruszył swoich obowiązków związanych z uruchomieniem pociągów na liniach kolejowych wymienionych
w skardze, bowiem tego typu kwestie nie są obowiązkiem Województwa Małopolskiego. Ponadto Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu Skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszeń prawa pismem z dnia 17 grudnia 2024 r. udzielono Skarżącemu szczegółowej odpowiedzi, w tym także w kwestii konieczności organizacji przewozów kolejowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzą przesłanki do jej odrzucenia, wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej p.p.s.a.
Z uwagi na treść odpowiedzi Organu na skargę zacząć wypada od kwestii dochowania przez skarżącego właściwego trybu wniesienia skargi. Owszem, w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 4 września 2026 r. sygn. akt III SAB/Gl 312/26). Zgodzić należy się ze stanowiskiem, że wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. Definicja elektronicznej skrzynki podawczej została zawarta w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm., dalej: "u.i.d.p."). Nie budzi również zastrzeżeń, że pod pojęciem tym ustawodawca nakazuje rozumieć dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z kolei w art. 3 pkt 13 u.i.d.p. ustawodawca wskazał, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Istotne jest przy tym, że powyższe przepisy będą obowiązywać do dnia 30 września 2029 r. Z dniem 1 października 2029 r. nastąpią istotne zmiany dotyczące m.in. możliwości wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Drugą możliwością wniesienia skargi jest dokonanie tej czynności w formie tradycyjnej – papierowej, za pośrednictwem operatora pocztowego.
W sprawie niniejszej skarżący, wniósł skargę na adres poczty elektronicznej (adres e-mail) organu, która nie jest elektroniczną skrzynką podawczą Organu w rozumieniu w/w przepisów. W judykaturze przyjmuje się, że takie skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego skierowanego do odbiorcy na e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu" (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4856/21). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na wymienioną wyżej definicję elektronicznej skrzynki podawczej organu, zawartą w art. 3 pkt 17 u.i.d.p. Owszem, poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 ww. ustawy, jednakże nie jest tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej. Oznacza to, że wniesienie skargi na adres e-mail organu, choćby był on dostępny w przestrzeni publicznej, nie może zostać uznane za skuteczne. To po pierwsze.
A po drugie, wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Podkreślenia wymaga, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z
dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 496/08). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce (zob. postanowienie WSA w Krakowie z 21.03. 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 25/23).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze treść skargi krytykującej brak reakcji Organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz brak działań w zakresie organizacji przewozów kolejowych na istniejących liniach, należało zakwalifikować ją jako skargę wniesioną w trybie przepisów rozdziału VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej k.p.a., zatytułowanego "Skargi i wnioski", ponieważ w istocie dotyczy ona braku podjęcia – koniecznych według Skarżącego - działań w celu zorganizowania transportu zbiorowego.
Podkreślić jednak należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 k.p.a. Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1143/25). Wobec tego, również bezczynność organu w takiej sprawie nie może podlegać ocenie sądu, a skarga w takim przedmiocie jest niedopuszczalna, co obliguje Sąd do jej odrzucenia także i z tego względu (por. także postanowienie WSA w Krakowie z 27 sierpnia 2026 r. sygn. akt III SAB/Kr 124/26)
Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł zatem jak w sentencji postanowienia.