III SAB/Gl 532/24

III SAB/Gl 532/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.; art. 6 ust. 1 u.d.i.p.; art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w S. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa S. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem; 3. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 24 czerwca 2024 r. Stowarzyszenie [...] w S. (dalej: strona; skarżący) wniosło skargę na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa S. (dalej: organ) w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej.
W piśmie tym strona wnosiła o:
1. nakazanie organowi załatwienie sprawy w zakreślonym terminie tj. udzielenie informacji publicznej lub wydanie decyzji administracyjnej uzasadniającej odmowę;
2. stwierdzenie, iż nastąpiła bezczynność organu;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu strona wskazała, że pismem z 13 maja 2024 r. przesłanym drogą elektroniczną Nadleśniczemu Nadleśnictwa S. strona złożyła wniosek o udzielenie informacji publicznej o udzielenie informacji w następującym zakresie, a mianowicie:
1. czy organ nadzoru przeprowadził w roku 2023 kontrolę realizacji UPUL w odniesieniu do tego podmiotu w zakresie zadań przewidzianych na rok 2023 r. Jeżeli kontrole zostały przeprowadzone, wnoszono o informacje o ich wynikach. Jeżeli natomiast ww. kontrole nie miały miejsca strona wnosiła o:
2. skontrolowanie obszarów, na których przeprowadzone zostały trzebieże, w szczególności zasadność przeprowadzonych trzebieży późnych w kontekście pożądanych celów prowadzenia tego rodzaju trzebieży i taktycznie pozyskanych sortymentów;
3. ocenę prawidłowości dokonywania trzebieży późnych przy pomocy maszyny specjalistycznej (kombajn zrębowy);
4. wyjaśnienie, czy prawidłowe jest postępowanie spółki polegające na zrębie zupełnym w miejscu szlaku operacyjnego, aby uzyskać możliwość trzebieży późnych wzdłuż tego szlaku;
5. zaprzeczenie lub potwierdzenie informacji, że trzebieże późne wykonywane są przez spółkę niemal wyłącznie w drzewostanach o przekroczonym wieku rębności (strona wnosiła o podanie wielkości obszarów o przekroczonym wieku rębności, na których wykonano w roku 2023 trzebieże późne);
6. skontrolowanie obszarów, na których przeprowadzono prace odnowieniowe, w zakresie ich terminowości i prawidłowości oraz inne prace pielęgnacyjne;
7. skontrolowanie obszarów, na których wykonano cięcia rębne wynikające z UPUL.
Tymczasem pismem z 12 czerwca 2024 r. znak [...] organ odmówił udzielenia żądanej przez stronę informacji, gdyż "nie mieszczą się one w zakresie ustawowych praw związanych z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej na podstawie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej".
W uzasadnieniu skargi na bezczynność wskazano, że organ, którego dotyczy skarga, nie dochował wymogu do terminowego odniesienia się do skargi. Uczynił to dopiero pismem z 12 czerwca 2024 r., doręczonym skarżącemu drogą elektroniczną dnia 13 czerwca 2024 r. Wskazano, że w przedmiotowym piśmie organ odmówił udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. Jak następnie argumentowała strona w uzasadnieniu skargi: "organ zaniechał uczynienia tego w sposób przewidziany ustawą".
W ocenie strony, twierdzenia organu o występujących w sprawie ograniczeniach, nie znajdują uzasadnienia w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Organowi umknęło bowiem, jak wskazała strona, że dokumenty sporządzane w trybie realizacji ustawowego nadzoru są dokumentami urzędowymi i jako takie są informacją publiczną (art. 6 ust.1 pkt 4 lit. a tiret 2 ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, tekst jedn. z 23 marca 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.).
Skarżący argumentował dalej, że nie sposób zgodzić się także z opinią organu wyrażoną w piśmie z 12 czerwca 2024 r., iż obejmuje go ograniczenie w udzieleniu informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W przedmiotowym przypadku, jak twierdziła strona, obowiązek wykonywania UPUL nałożony został na osobę prawną (spółkę funkcjonującą w publicznym obrocie prawnym i gospodarczym), a nadzorowane przez organ wykonywanie w lesie przez spółkę zabiegów hodowlanych (nie będących tajemnicą przedsiębiorcy, co oczywiste) polega na porównywaniu podjętych działań bądź zaniechaniu wykonania obowiązków, ze standardami opisanymi i uregulowanymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Poza tym wskazano na "społeczny obowiązek, wynikający ze społecznej kontroli, zadawania pytań i podnoszenia wątpliwości w odniesieniu do organu Administracji Publicznej zobowiązanego ustawą do wykonywania precyzyjnie określonych obowiązków".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaznaczono, że organ nie odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, lecz wskazał, że objęta żądaniem informacja nie może zostać uznana za informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., co nastąpiło pismem z 12 czerwca 2024 r. Wskazano, że "takie działanie pozostaje w zgodzie z dotychczasową linią orzeczniczą i literaturą przedmiotu".
W piśmie procesowym z 23 lipca 2024 r. skarżąca nie zgodziła się z tym poglądem stwierdzając, że jej wniosek dotyczył wyłącznie czynności organu, do których był on zobowiązany przepisami ustawy, a wszystkie działania organu mają charakter publiczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Art. 2 ust. 1 u.d.i.p. określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz c) u.d.i.p. udostępnieniu podlegają także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej.
Natomiast po myśli art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek strony skierowany był do Nadleśniczego Nadleśnictwa S.. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (aktualny tekst jedn. z 21 marca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 530 ze zm.) Lasy Państwowe są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Z kolei w art. 32 ust. 2 tej ustawy wymieniono jednostki organizacyjne wchodzące w skład Lasów Państwowych, do których należy m.in. nadleśnictwo (pkt 3). Natomiast zgodnie z art. 35 ww. ustawy nadleśniczy kieruje nadleśnictwem oraz reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania.
W świetle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Nadleśniczy Nadleśnictwa S. jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Zresztą swego statusu jako podmiotu co do zasady zobowiązanego do udzielania informacji publicznej organ nie kwestionował podnosząc jedynie, że sprawa przedmiotowo nie stanowi sprawy publicznej.
Wbrew jednak stanowisku organu wniosek odnosi się do sprawy o charakterze publicznym w rozumieniu wyżej powołanych jednostek redakcyjnych art. 6 ust. 1 u.d.i.p.
Zauważyć bowiem należy, że wniosek zawierał prośbę o dostarczenie informacji czy – cyt.: "organ nadzoru przeprowadził w roku 2023 kontrolę realizacji UPUL w odniesieniu do tego podmiotu w zakresie zadań przewidzianych na rok 2023 r. Jeżeli kontrole zostały przeprowadzone, wnoszono o informacje o ich wynikach" oraz dokumentów wytworzonych przez organ obrazujących realizację rozstrzygnięcia organu (m.in. informacje o wynikach kontroli). Wniosek strony z 13 maja 2024 r. obejmował zatem żądanie przekazania treści i postaci dokumentu urzędowego (kończącego postępowanie) oraz innych dokumentów, w szczególności zawierających stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i treść innych ich wystąpień (w toku realizacji rozstrzygnięcia organu). Charakteru informacji jako publicznej nie zmienia fakt, że strona skarżąca jest wspólnotą leśno – gruntową i jest zarządzana przez prywatną spółkę, gdyż wnioskodawca nie pytał o czynności tej spółki jako podmiotu prywatnego, lecz o czynności organu jako organu władzy publicznej, właściwego także w sprawach określonych w ustawie z 28 września 1991 r. o lasach, jak też wybranych zagadnień odnoszących się do materii objętej przedmiotową ustawą, a mianowicie UPUL (tj. uproszczonego planu urządzenia lasu opracowywanego dla nieruchomości leśnych stanowiących własność prywatną).
Nie sposób również zaakceptować tezy, aby wniosek strony z 13 maja 2024 r. odnosił się wyłącznie do "wewnętrznych spraw tego podmiotu", których "Nadleśnictwo nie ma podstaw prawnych by kontrolować ich realizację".
Oznacza to, że zostały spełnione obie przesłanki, wskazujące na konieczność załatwienia wniosku skarżącego w trybie u.d.i.p.
Prowadzi to do ustalenia, że rozpoznając wniosek strony organ naruszył prawo materialne, a w szczególności:
- art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowiący, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie;
- art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w myśl którego odmowa udostępnienia informacji publicznej (...) przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji, poprzez ich niezastosowanie;
Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Wniosek został złożony do organu 14 maja 2024 r. za pośrednictwem korespondencji email, a pismo stanowiące odpowiedź organu z 12 czerwca 2024 r. zostało doręczone stronie 13 czerwca 2024 r., co oznacza, że organ również nieterminowo podjął reakcję na wniosek, przy czym reakcja ta nie była materialnie ani formalnie poprawna. Biorąc pod uwagę, że wniosek strony obejmował żądanie ujawnienia informacji publicznej organ winien był albo przekazać wnioskodawcy interesujące go dane w formie czynności materialno – technicznej albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Stosownie bowiem do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Nie przekazując informacji ani nie wydając decyzji administracyjnej o odmowie jej ujawnienia stronie organ popadł w bezczynność, o czym – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - Sąd orzekł w pkt. 1. wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała charakter rażący. Świadczy o tym fakt, że - jak już wspomniano – organ nie zlekceważył złożonego wniosku i swych obowiązków w zakresie u.d.i.p. i przystąpił do jego załatwienia (pismo z 12 czerwca 2024 r. znak: [...]), lecz uczynił to z opóźnieniem (a zatem z naruszeniem art. 13 ust. 1 u.d.i.p. in principio, który stanowi, że: "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku"). Poza tym organ błędnie ocenił charakter żądanej informacji jako informacji mającej walor wyłącznie prywatny. Z tego też powodu Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Podobne stanowisko w sprawach o zbliżonym charakterze WSA w Gliwicach zresztą zajmował również w następujących wyrokach z udziałem strony skarżącej, a mianowicie: 18 października 2023 r., III SAB/Gl 179/23, LEX nr 3697299; z 9 maja 2023 r., III SAB/Gl 78/23, LEX nr 3563136; z 26 czerwca 2024 r., III SAB/Gl 143/24, LEX nr 3736296; z 30 lipca 2024 r., III SA/Gl 229/24, LEX nr 3753764.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2. wyroku.
Ponownie rozpoznając wniosek strony, organ zastosuje się do wyżej przedstawionej wykładni przepisów u.d.i.p.
Na zasądzone w pkt. 3. koszty postępowania sądowego składa się jedynie 100 zł wpisu od skargi, gdyż strona działała osobiście.
Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.