Pełny tekst orzeczenia III SAB/Gl 516/24

III SAB/Gl 516/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. (dalej jako "Skarżący, Strona") pismem z dnia 8 kwietnia 2024r. (data wpływu do organu 16 kwietnia 2024r.) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w B. - dalej Organ, Prezes - z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie kopii zanonimizowanych wyroków wraz z ich uzasadnieniem i protokołami rozpraw (w tych sprawach) wydanych przez Sąd Rejonowy w B. w sprawach o czyn z art. 204 k.k. lub 203 kodeksu karnego w latach 2018-2021.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes przesłał Stronie w dniu 29 kwietnia 2024 roku kopie wyroku wskazanego we wniosku wraz z jego uzasadnieniem po ich anonimizacji oraz kopie protokołów rozpraw przeprowadzonych w sprawie z dnia; 12 lutego 2020r., 2 marca 2020r., 6 kwietnia 2020r. ujawniające czynności sądu podejmowane na rozprawie. W części protokołów z rozpraw jaka obejmowała wyjaśnienia oskarżonego i zeznania świadków, Prezes utajnił je wskazując, iż te części zapisów protokołu nie stanowią informacji publicznej.
W skardze do WSA w Gliwicach Skarżący postawił Prezesowi Sądu Rejonowego w B. zarzut bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, polegający na nieuzasadnionym nieudostępnieniu protokołów z rozpraw zawierający zeznania świadków. Zarzucił Organowi naruszenie art. 1 ust. 1 w z. art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP.
W ocenie Skarżącego Prezes jedynie w części załatwił wniosek z 8 kwietnia 2024r. o udostępnienie informacji publicznej. Jego zdaniem protokoły rozpraw stanowią informację publiczną i w tym zakresie przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne. Protokół zeznań świadka wyczerpuje definicję dokumentu urzędowego z art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, stąd jako taki winien podlegać udostępnieniu. Zakwestionował także zbyt obszerną anonimizację protokołów rozpraw .
Prezes w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, iż poza sporem jest, że wyrok sądu wraz z jego uzasadnieniem są informacją publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a wnioskowane dokumenty po dokonaniu stosowanej anonimizacji zostały Stronie udostępnione.
Za niewątpliwe uznał i to, że protokół przesłuchania świadka w zakończonym postępowaniu karnym ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej albowiem pochodzi od osoby mającej status funkcjonariusza publicznego (sędziego), który podpisując protokół potwierdza przeprowadzenie i przebieg czynności procesowych. Jest on zatem nośnikiem informacji publicznej w zakresie w jakim określone czynności procesowe zostały przed sądem zrealizowane i jaki był ich przebieg (art. 1 ust. 1 ). Skarżącemu zostały przesłane kopie protokołów rozprawy, jaka się odbyła w poszczególnych terminach w sprawie wskazanej we wniosku zawierające takie dane jak: oznaczenie sprawy (poprzez podanie sygn. akt), termin przeprowadzenia danego terminu rozprawy, skład sądu, godzina rozpoczęcia i zakończenia danego terminu rozprawy. Uznał bowiem Organ, że zapisy protokołów rozprawy w tym zakresie, stanowią informację publiczną. Jest to bowiem informacja o działalności Sądu, a więc informacja dotycząca działania organu publicznego podlegająca udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Takie bowiem dane jak; skład orzekający, miejsce, termin rozpoczęcia i zakończenia terminu rozprawy, związane są z funkcjonowaniem danego sądu i wykonywaniem przez sędziego funkcji publicznej.
Zdaniem Prezesa nie są natomiast informacją publiczną, a zatem informacją o sprawach publicznych, depozycje świadków, które - jak w przedmiotowej sprawie dotykają wyłącznie prywatnej i intymnej sfery życia. Tego rodzaju informacje nie posiadają waloru publicznego nawet wówczas, gdy zostały utrwalone na nośniku (w protokole) o publicznych i urzędowym charakterze. Zeznania świadków w przedmiotowej sprawie nie zawierają w sobie żadnego komponentu sprawy publicznej po myśli art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dlatego też nie zostały udostępnione, o czym poinformowano wnioskodawcę.
Prezes podkreślił, iż taka ocena wniosku jest tym bardziej zasadna, iż rozpoznając wniosek nie ujawniły się okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji. W sprawie o sygn. akt II K 1085/19 oskarżonym nie była osoba pełniąca funkcję publiczną. Podpisanie protokołu rozprawy przez sędziego nie powoduje, że staje się on jego oświadczeniem woli w zakresie, w jakim obejmuje depozycje przesłuchanych osób. Stanowi jedynie potwierdzenie, iż protokół został sporządzony przez funkcjonariusza w określonym czasie i miejscu.
Nie sposób uznać zdaniem Organu za informację publiczną wyjaśnień oskarżonego, czy zeznań złożonych przez świadków z tej tylko racji, że ich treść została utrwalona w protokole rozprawy. Depozycje tych osób dotyczą kwestii zarzucanego oskarżonemu przestępstwa, okoliczności jego popełnienia, które nie ma żadnego związku z funkcjonowaniem organu władzy publicznej i nie został popełniony przez osobę pełniącą funkcję publiczną.
Organ zaznaczył, iż z treści udostępnionego skarżącemu pisemnego uzasadnienia wynika, iż omówione tam zostały wyjaśnienia i zeznania przesłuchiwanych w sprawie osób wraz z dokonaną przez sąd ich oceną. Udostępnienie to jednak nastąpiło w ramach przekazania kopii uzasadnienia - dokumentu, który sporządził funkcjonariusz publiczny, jakim jest sędzia.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że pisemne uzasadnienie wyroku karnego jest dokumentem, który nierozerwanie związany jest ze sprawowaniem przez sąd wymiaru sprawiedliwości i pozostaje w ścisłym związku z realizacją funkcji publicznej tego organu i po anonimizacji podlega udostępnieniu w trybie informacji publicznej.
Jednak czym innym jest treść protokołu rozprawy, w zakresie, w jakim obejmuje depozycje przesłuchiwanych osób. Pochodzą one bowiem od tych osób, a nie od sędziego. Sędzia jest jedynie odbiorcą tych wypowiedzi i polecił ich zaprotokołowanie. Powyższe nie oznacza jeszcze, że stają się one wypowiedziami, czy stanowiskiem organu procesowego. Dopiero wyrok i ewentualnie sporządzone uzasadnienie tego wyroku posiada przymiot dokumentu, który wytworzony został w związku z wypełnianiem przez sąd swoich zadań publicznych.
Co prawda, rozstrzygnięcie sądu bazuje na materiale dowodowym w postaci owych zeznań, niemniej jednak same depozycje prywatnych osób złożone w toku postępowania nadal są przejawem aktywności tych osób, a nie sądu. Sam wzgląd, że stanowią podstawę ustaleń faktycznych sądu nie powoduje, że takie zeznania uzyskują przymiot informacji publicznej, a więc informacji, która może być udzielona każdemu.
Prezes wskazał także na treść art. 156 kodeksu postępowania karnego, gdzie unormowano dostęp do protokołów rozprawy w postępowaniu karnym która to regulacja jest regulacją szczegółową w stosunku do regulacji zawartej w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W świetle tej regulacji akta sprawy, a więc również protokoły rozprawy mogą być udostępnione osobom, które nie są stronami. Konieczna jest tutaj zgoda Prezesa sądu jednak Prezes sądu nie ma takiego obowiązku i może wniosku nie uwzględnić.
Niczego w powyższej ocenie nie zmienia, zdaniem Prezesa również to, że jawność procedowania przez sąd, a więc pozyskanie informacji o działaniu sądu w konkretnej sprawie, może materializować się poprzez udział w rozprawie. Jest to bowiem uprawnienie, które wynika z innych regulacji, niż prawo dostępu do informacji publicznej ( przepisy kodeksu postępowania karnego przewidują jawność rozprawy). Bierny udział w rozprawie w charakterze publiczności pozwala uzyskać wiedzę o składanych zeznaniach/wyjaśnieniach, które są odnotowywane w protokołach rozprawy, ale powyższe uprawnienie jest rodzajowo czym zupełnie odmiennym (zależnym od stawiennictwa w danym miejscu i czasie) od żądania uzyskania kopii tych protokołów w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (a więc prawa nie warunkowanego stawiennictwem w konkretnym czasie i miejscu przeprowadzanej czynności procesowej) i nie stanowi samo przez się, że protokoły te w pełnym zakresie uzyskują przymiot informacji publicznej, która może być udostępniana w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zaakcentował Organ, że same protokoły rozprawy, dokumentujące wszystkie czynności sądu utrwalone w protokole, tryb procedowania sądu oraz podjęte czynności i decyzje procesowe zostały w pełnym zakresie udostępnione skarżącemu na podstawie art. 13 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Końcowo Organ powołał się na wyrok WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SAB/Sz 57/16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ), określanej dalej skrótem "u.d.i.p.", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego w B. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji, które mają charakter informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p.
Stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Przepisy u.d.i.p. nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Ustawa ta przewiduje załatwienie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 14 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1). Z kolei, jeśli żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy. Podobnie, gdy podmiot zobowiązany nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, albo jeżeli zaistnieją warunki określone w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc inne ustawy określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, podmiot zobowiązany winien tylko pisemnie poinformować o tym wnioskodawcę.
Z przywołanych przepisów wynika, że stan bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów podmiot zobowiązany nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji lub że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy.
Przenosząc przytoczone regulacje na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, a zarzuty w niej podniesione są chybione.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zagadnienie, czy protokoły z rozprawy z dnia; 12 lutego 2020r., 2 marca 2020r., 6 kwietnia 2020r. przed SR w B. pod sygn. akt II K 1085/19 w części obejmującej zeznania świadków stanowią informację publiczną.
W zakresie bowiem udostępnienia informacji publicznej Stronie co do przesłania wyroku Sądu Rejonowego w B. wraz z uzasadnieniem w sprawach o czyn z art. 204 kk. lub art. 203 k.k. czynności tej Organ dokonał w zakreślonym ustawowo 14 dniowym terminie, a to 29 kwietnia 2024r. licząc od daty wpływu wniosku do Sądu Rejonowego w B. (16 kwietnia 2024r.) i w tym względzie postępowanie Prezesa nie jest objęte skargą.
Jak stanowi art.1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie i rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Dlatego żądana informacja, aby uzyskała walor informacji publicznej musi dotyczyć zgodnie z art. 1 ust. 1 "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem ustawy nie jest jednak zaspokajanie indywidualnych potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji przeznaczonych dla własnych (prywatnych) celów. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji.
Rozważenia zatem wymaga, czy zeznania świadków złożone podczas procesu karnego do protokołu rozprawy z dnia: 12 lutego 2020r., 2 marca 2020r., 6 kwietnia 2020r. w sprawie dotyczącej przestępstwa z art. 203 k.k. w zw. z art. 204 §1 i 2 kk. przy zastosowaniu art. 11 §2 k.k. i art. 12 k.k., art. 202 § 4a i 4b k.k., przy zastosowaniu art. 11 § 2 i art. 12 § 1 k.k.; art. 276 k.k. zakończonego wyrokiem SR w B. pod sygn. akt II K 1085/19 stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p.
W ocenie Sądu zasadnym jest stanowisko Prezesa, iż protokół z rozprawy dotyczący zeznań świadków obejmujących okoliczności ściśle związane ze zdarzeniami faktycznymi objętymi kwalifikacją prawną objętą w sentencji wyroku SR w B. z dnia 6 kwietnia 2020r . sygn. akt II K 1085/19 nie stanowią informacji publicznych w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. Zeznania te nie dotyczą informacji o sprawach publicznych. Nie staja się one takimi tylko z racji tego, iż zostały utrwalone w protokole o urzędowym charakterze .
Niewątpliwie po myśli art. 6 ust. 2 u.d.i.p. protokół przesłuchania świadka w zakończonym postępowaniu karnym ma walor dokumentu urzędowego albowiem pochodzi od osoby mającej status funkcjonariusza publicznego (sędziego), który podpisując protokół potwierdza przeprowadzenie i przebieg czynności procesowych na co trafnie wskazał Prezes i jest on nośnikiem informacji publicznej w zakresie jakim określone czynności procesowe zostały przed sądem zrealizowane i jaki był ich przebieg. Jednak z faktu sporządzenia w przepisanej prawem formie – protokołu z przebiegu czynności procesowych nie można wywodzić charakteru informacji publicznej co do treści samych zeznań świadków. Zeznania te przez samą formę ich zapisania w formie protokołu urzędowego charakteru informacji w tym zakresie nie uzyskują. Jak trafnie wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 22 czerwca 2016 sygn. akt II SAB/Sz. 57/16 możliwe jest uzyskanie w trybie u.d.i.p. takich informacji wynikających z protokołu rozprawy jak skład orzekający, miejsce, termin rozpoczęcia i zakończenia posiedzenia, bowiem informacje te związane są z funkcjonowaniem danego sądu i wykonywaniem przez sędziego funkcji publicznej. W tym zakresie w ocenie Sądu udostępnienie w części protokołów stronie skarżącej z dnia 12 lutego 2020r., 2 marca 2020r., 6 kwietnia 2020r. ujawniające czynności sądu podejmowane na rozprawie spełniło zapisy ustawy o dostępie do informacji publicznej . Skarżącemu zostały przesłane kopie protokołów rozprawy, jaka się odbyła w poszczególnych terminach w sprawie wskazanej we wniosku zawierające takie dane jak: oznaczenie sprawy ( poprzez podanie sygn. akt), termin przeprowadzenia danego terminu rozprawy, skład sądu, godzina rozpoczęcia i zakończenia danego terminu rozprawy. Słusznie uznano, że zapisy protokołów rozprawy w tym zakresie, stanowią informację publiczną. Jest to bowiem niewątpliwie informacja o działalności Sądu, a więc informacja dotycząca działania organu publicznego podlegająca udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Takie bowiem dane jak skład orzekający, miejsce, termin rozpoczęcia i zakończenia terminu rozprawy, związane są z funkcjonowaniem danego sądu i wykonywaniem przez sędziego funkcji publicznej. To stanowisko skład orzekający podziela w całości, je akceptuje i uznaje za zgodne z prawem .
Z powyższych względów Sąd uznając skargę za niezasadną na podstawie art. 151 § p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.