III SAB/Gl 48/26

III SAB/Gl 48/26 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 73
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E.N. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 3) zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 22 grudnia 2025r. skarżąca E.N. wniosła skargę na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udostępnienia jej informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że 28 listopada 2025 r. skarżąca złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej zawierający 5 pytań dotyczących czynności i ustaleń ŚWINB w zakresie wpływu robót drogowych realizowanych przez Gminę T. /MZUiM na możliwość i bezpieczeństwo wykonania obowiązku wynikającego z nakazu PINB w T. nr [...] z 28 września 2023 r.
W szczególności zapytała:
"1. Czy ŚWINB dokonał oceny wpływu realizacji układu drogowego przy ul. [...] na możliwość wykonania obowiązku zabezpieczenia budynku wynikającego z nakazu [...]?
Jeżeli tak — proszę o wskazanie:
• daty i sygnatury dokumentu zawierającego ocenę,
• osób dokonujących oceny oraz posiadanych przez nie kwalifikacji (art. 12 ustawy — Prawo budowlane) wraz z wskazaniem nr uprawnień budowlanych i branży.
2. Czy ŚWINB analizował wpływ obciążeń dynamicznych (drgania od ciężkiego sprzętu budowlanego i ruchu pojazdów) na stan techniczny zabezpieczonego obiektu?
Jeżeli tak — proszę o udostępnienie kopii lub sygnatur dokumentów wraz z datami tych dokumentów. Proszę wskazać wszystkie przesłanki wynikające z wiedzy technicznej brane pod uwagę i rozstrzygnięcie oraz podstawę ich wskazania ( ekspertyza, opinia, konsultacja i.in.),
3. Czy ŚWINB żądał od Gminy T. projektów drogowych/dokumentów potwierdzających warunki techniczne i bezpieczeństwo budynku przy realizacji robót drogowych?
Jeżeli tak — proszę o wskazanie rodzaju dokumentów oraz daty ich wpływu.
4. Czy ŚWINB rozważał konieczność zastosowania innych środków Prawa budowlanego lub wykonania zastępczego, gdyż wykonanie obowiązku przez zobowiązaną stronę może być niewykonalne z uwagi na warunki inwestycji drogowej?
Jeżeli tak — proszę o podanie formy i daty dokonania takich ustaleń.
5. Czy ŚWINB posiada wiedzę o terminach realizacji robót drogowych, harmonogramach: robót Gminy i czy zostały one uwzględnione przy ocenie wykonalności nakazu i daty wskazanej wykonaniem nakazu?
W przypadku odpowiedzi twierdzącej — proszę o wskazanie dokumentów, na podstawie których ustalenia te zostały dokonane."
Pismem z 12 grudnia 2025r. organ udzielił odpowiedzi na pytanie 5 oświadczając, że nie ma wiedzy o terminach i harmonogramach robót drogowych, a w zakresie pytań 1-4 poinformował o "niedopuszczalności zastosowania trybu ustawy o dostępie do informacji publicznej" wskazując, że nie znajduje ona zastosowania, gdy informacje, o które zwraca się wnioskodawca są dostępne w innym trybie. Skarżącej przysługuje prawo wglądu w akta sprawy na podstawie art. 73 k.p.a., stąd ich ujawnienie na podstawie udip nie jest możliwe. Z tego powodu organ nie udzielił żądanych informacji, nie wydał też decyzji administracyjnej w trybie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
12 grudnia 2025 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na błędne zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz brak decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi z 16 grudnia 2025 r. organ podtrzymał swoje stanowisko, ponownie nie udzielając informacji, nie wskazując, że informacje nie istnieją, oraz nie wydając decyzji administracyjnej, ograniczając się do powtórzenia argumentacji o wyłączeniu trybu udip z uwagi na art. 73 Kpa.
W związku ze stanowiskiem organu, skarżąca wystąpiła z wskazaną na wstępie skargą, w której wniosła o:
1. stwierdzenie bezczynności Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego;
2. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 28 listopada 2025 r. w zakresie pytań nr 1-4 w terminie wskazanym przez Sąd;
3. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniosła, że organ stwierdził, że żądane informacje znajdują się w aktach postępowań prowadzonych przez ŚWINB. Twierdzenie to zostało przez skarżącą zweryfikowane. W dniu 18 grudnia 2025 r. skarżąca zapoznała się z aktami trzech postępowań jej dotyczących, w których nie znalazła informacji objętych wnioskiem z 28 listopada 2025 r. Odesłanie do trybu Kpa nie mogło zatem prowadzić do realizacji prawa do informacji publicznej i miało charakter wyłącznie formalny. Brak tych informacji w aktach potwierdza, że żądane dane nie były utrwalone w dokumentacji postępowań, a zatem nie mogły zostać udostępnione w trybie art. 73 Kpa, co – zdaniem strony - potwierdza bezzasadność wyłączenia trybu udip.
Stąd skarżąca zarzuciła, że działania organu doprowadziły do naruszenia art. 13 ust. 1 i 16 ust. 1 udip i pozbawiły ją prawa do informacji, a tym samym doszło do naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi.
Przedstawiając stan sprawy stwierdził, że decyzją nr [...] z 7 lipca 2023r. skierowaną do matki skarżącej, PINB orzekł o obowiązku wykonania szeregu prac związanych z zabezpieczeniem terenu i budynku stanowiącego jej własność, który uległ uszkodzeniu w wyniku powstania zapadliska. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją ŚWINB z 10 listopada 2023 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 30 września 2024 r., sygn. akt II SA/GI 2022/23 oddalił skargę matki strony na tę decyzję. Następnie w związku ze śmiercią matki skarżącej, cała nieruchomość stała się własnością skarżącej.
Obecnie w przedmiocie wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB w T. nr [...] prowadzone jest wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem nr [...] z 30 września 2025 r. PINB nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 10 000,00 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB w T. nr [...] oraz wezwał zobowiązaną do uiszczenia nałożonej grzywny. ŚWINB postanowieniem z 20 listopada 2025 r. utrzymał w mocy w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
We wszystkich ww. postępowaniach odwoławczych i zażaleniowych, dotyczących nakazu określonego decyzją PINB nr [...] skarżąca posiada status strony postępowania, a więc przysługuje jej prawo wglądu w akta spraw i zaskarżania rozstrzygnięć w nich wydanych, a tym samym nie przysługuje jej uprawnienie do złożenia wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie określonym we wniosku z 28 listopada 2025 r., bowiem odnoszą się one do materiału dowodowego gromadzonego w sprawie w ramach prowadzonych postępowań i jego oceny przez ŚWINB.
Organ zwrócił uwagę, że na żądanie skarżącej zostały jej w dniu 18 grudnia 2025 r. okazane kompletne akta postępowań.
Podtrzymał również twierdzenie, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdy żądane informacje mają charakter informacji publicznych, ale osiągalne są w innym trybie, np. na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie dostępu strony do akt sprawy (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13).
Podkreślił, że z faktu, iż strona nie odnalazła w aktach powyższych postępowań informacji objętych wnioskiem z 28 listopada 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej nie zmienia jej sytuacji prawnej w zakresie prawa do złożenia wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w postępowaniach, w których jest stroną. Ocena wydanych przez ŚWINB postanowień zostanie przeprowadzona odpowiednio w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przez organ wyższej instancji, a zatem okoliczność nieodnalezienia w aktach postępowań żądanych informacji może być podniesiona jedynie w środkach zaskarżenia na wydane w tych postępowaniach postanowienia.
W replice z 23 lutego 2026r. na to pismo, strona podniosła, że z brzmienia art. 1 ust. 2 udip wynika, że wyłączenie może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy inna ustawa reguluje dostęp do tej samej informacji w odmiennym trybie.
Warunek ten w niniejszej sprawie nie jest spełniony, ponieważ:
• art. 73 Kpa dotyczy wyłącznie dostępu do akt sprawy,
• wniosek dotyczył informacji o działaniach organu (w tym o ich braku),a takie informacje z istoty rzeczy nie muszą być utrwalone w aktach postępowania,
• zakres żądanych informacji wykracza poza materiał aktowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Zasady realizacji wyrażonego w art. 61 Konstytucji prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip").
Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosownego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu.
Natomiast o obowiązku udostępnienia informacji publicznej można mówić, gdy spełnione jest kryterium podmiotowe - adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do ujawnienia informacji publicznej, oraz przedmiotowe – gdy wniosek rzeczywiście obejmuje dane o charakterze informacji publicznej.
W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że spełnione jest kryterium podmiotowe.
Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
W niniejszej sprawie żądanie udostępnienia informacji zostało skierowane do organu administracji publicznej, jakim jest Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zatem warunek podmiotowy został spełniony.
W drugiej kolejności rozważenia wymaga, czy wiadomości, o których ujawnienie skarżąca się zwróciła, stanowią informację publiczną.
W ocenie Sądu odpowiedź na takie pytanie winna być twierdząca, gdyż pytania – ogólnie mówiąc - obejmowały działania ŚWINB jako organu administracji w zakresie objętym jego właściwością.
Natomiast stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie działalności i kompetencjach.
Pozostaje zatem do rozważenia zasadność stanowiska organu, który nie kwestionuje ani swego statusu jako organu zobowiązanego do stosowania ustawy, ani charakteru informacji jako informacji publicznej, a jedynie fakt, że prawo wnioskodawcy do dostępu do informacji w innym trybie czyni niedopuszczalnym wniosek o dostęp do tych samych informacji w trybie udip i twierdzi, że informacja nie może być udostępniona skarżącej w warunkach tej konkretnej sprawy z uwagi na status skarżącej jako strony postępowań administracyjnych i egzekucyjnych, a strona może się z nią zapoznać poprzez wgląd do akt tych postępowań.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 udip, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Z powyższego wynika zatem, że istotnie przepisy ustaw szczególnych "wyprzedzają" udip w zakresie trybu dostępu do informacji. Jednak jest tak tylko wówczas, gdy zakres treściowy informacji, które można uzyskać przy zastosowaniu obu trybów jest tożsamy, a nie komplementarny.
Przenosząc tę ocenę na stan faktyczny badanej sprawy zauważyć należy, że postępowania, jakie są albo były prowadzone przez PINB i ŚWINB dotyczą decyzji nr [...] i egzekucji wynikających z niego obowiązków. Nakaz ten obejmował obowiązek wykonania robót rozbiórkowych, zabezpieczenia budynku, usunięcia gruntów zawałowych i zasypania zapadliska, jakie powstało na nieruchomości stanowiącej własność najpierw matki strony, a następnie jej samej. Natomiast pytania zawarte we wniosku z 28 listopada 2025r. odnosiły się do zupełnie innego zadania, tj. do przebudowy drogi i jej wpływu na stan budynku stanowiącego własność strony i na możliwość wykonania decyzji. Były to więc pytania o zagadnienia co prawda związane z postępowaniami, w których skarżąca jest stroną, ale nie tożsame z nimi. Podobne oświadczenie złożyła strona stwierdzając, że po zapoznaniu się z aktami sprawy, co miało miejsca 18 grudnia 2025r. interesujących jej informacji w tych aktach nie znalazła. Zatem powoływanie się przez organ na status skarżącej jako strony postępowań dla odmowy ujawnienia informacji, których w aktach tych postępowań nie ma narusza art. 2 ust. 1 udip i art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez nieuprawnione ograniczenie dostępu do informacji publicznej.
W związku z tym Sąd stwierdził bezczynność organu, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Jednocześnie nie uznał, aby nastąpiła on z rażącym naruszeniem prawa. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa, ale nie w każdej dochodzi do naruszenia rażącego czy istotnego. Skoro powołany przepis posługuje się pojęciem naruszenia rażącego to oznacza to, że musi ono mieć inny charakter, niż naruszenie "zwykłe", czyli musi się cechować szczególnym natężeniem owej cechy niezgodności z prawem, w tym np. świadomym lekceważeniem przez organ obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka bezczynność z rażącym naruszeniem prawa nie zaistniała, albowiem organ nie zlekceważył wniosku strony i terminowo udzielił na niego odpowiedzi, a błędny sposób jej załatwienia wynikał z błędnej wykładni przepisów udip w zw. z art. 73 Kpa. Dlatego też Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania, na które składa się jedynie 100 zł wpisu od skargi, gdyż skarżąca działała osobiście, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.