III SAB/Gl 277/26

III SAB/Gl 277/26 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1568
art. 525
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 23 marca 2026r. skarżąca D. N. wniosła skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w sprawie nierozpoznania jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 3 marca 2026r.
W skardze tej wniosła o:
1. Stwierdzenie bezczynności przewlekłości organu w prowadzeniu sprawy, które jednak nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
2. Zasadzenie sumy pieniężnej w kwocie 200 zł,
3. Zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa radcy prawnego.
Z akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę, która nie została zakwestionowana przez stronę wynika, że 3 marca 2026 r. do Sądu Rejonowego w R. wpłynęła wiadomość e-mail od skarżącej, w której wniosła ona - działając na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej - o przesłanie zanonimizowanego postanowienia wraz z uzasadnieniem kończącego postępowanie o sygn. akt [...].
W dniu 9 marca 2026 r. organ poinformował stronę, że udostępnianie informacji będących przedmiotem wniosku jest uregulowane w przepisach szczególnych, które zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powołał treść art. 525 Kpc, który reguluje dostęp do akt postępowania nieprocesowego w postępowaniu cywilnym oraz wydawanie dokumentów z takich akt. Zgodnie z tym przepisem akta sprawy dostępne są dla uczestników postepowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest: sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy; otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy. Mimo że przepis nie stanowi tego wprost, należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Przyjęcie, że strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (tak też m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 19 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 357/19, z 13 października 2021 r., w sprawie o sygn. akt III OSK 3861/21, z 18 stycznia 2023 r., w sprawie o sygn. akt III OSK 6466/21).
Dlatego organ uznał, że żądane w niniejszej sprawie udostępnienie orzeczeń wraz z uzasadnieniem (nawet zanonimizowanych) wniesione w konkretnie oznaczonej sprawie nie jest informacją publiczną, której udostępnienia może domagać się wnioskodawca w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W związku z tym, że nie istnieje możliwość zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie złożonego wniosku, podmiot obowiązany skierował do wnioskodawcy niniejsze pismo informacyjne.
W związku ze stanowiskiem organu, skarżąca wniosła ponaglenie, a następnie wystąpiła z opisaną na wstępie skargą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Zasady realizacji wyrażonego w art. 61 Konstytucji prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"), która w art. 2 ust. 1 stanowi, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Z powyższego wynika, że prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu.
Jak już Sąd wyżej wskazał, prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu.
Natomiast o obowiązku udostępnienia informacji publicznej można mówić, gdy spełnione jest kryterium podmiotowe - adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do ujawnienia informacji publicznej, oraz przedmiotowe – gdy wniosek rzeczywiście obejmuje dane o charakterze informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
Stosownie bowiem do art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz.
W niniejszej sprawie żądanie udostępnienia informacji zostało skierowane do Prezesa Sądu Rejonowego, który kieruje pracą sądu i reprezentuje go na zewnątrz, zatem spełnione jest kryterium podmiotowe, co zresztą nie jest sporne między stronami.
Przechodząc do analizy spełnienia kryterium przedmiotowego, tj. ustalenia, czy przedmiotem wniosku była informacja publiczna przypomnieć należy, że stosownie do art. 1 ust. 2 udip, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
I to właśnie relacja przepisów udip do art. 525 Kpc, określającego dostęp do akt sprawy cywilnej wynikająca z treści art. 1 ust. 2 udip stanowi przedmiot sporu w sprawie niniejszej.
Art. 525 Kpc stanowi bowiem, że akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest:
1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;
2) otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.
Z powyższego wynika, że ww. przepis adresowany jest do każdego, a nie tylko do stron postepowania, co wynika z dopuszczalności udostępnienia akt każdemu (podobnie jak informacji ujawnianej w oparciu o udip).
Należy też zauważyć, że przepis ten stanowi samodzielną regulację, określającą zasady dostępu do akt postępowania cywilnego.
No i argument, który został już omówiony, mianowicie kwestia tego, że skoro Kpc przewiduje zasady dostępu do akt, to są one przepisami owych "innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 udip i z tego względu wyłączają dostęp do tych informacji na zasadach określonych w udip.
Sąd orzekający w pełnym zakresie podziela stanowisko, jakie zajął NSA w wyroku o sygn. akt III OSK 1037/25, który co prawda odnosił się do dostępu do akt sprawy karnej, ale w ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, w pełni znajduje zastosowanie również co do niej, a to z uwagi na ogólniejszą myśl zawartą w wyroku NSA, mianowicie odnoszącą się do dostępu do akt sprawy sądowej, do których dostęp uregulowany jest w przepisach właściwej procedury, niezależnie od tego, czy są to przepisy regulujące postepowanie cywilne, czy też karne.
W wyroku tym NSA wprost stwierdził, że "nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są odpowiednimi przepisami k.p.k."
W tym miejscu należy jeszcze przywołać uchwałę NSA z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, w której NSA sformułował tezę, że "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 udip."
Co prawda również ta teza odnosi się do akt postępowania innego, niż postępowanie cywilne, ale – znów – istotna jest myśl ogólna i relacja przepisów udip i właściwej procedury określającej zasady dostępu do danych informacji.
Nadto w treści uzasadnienia uchwały NSA zawarł rozważania wprost odnoszące się do regulacji Kpc, gdyż stwierdził, że "Przepisy art. 156 § 1 , 5 i 5a kpk oraz art.525 kpc i §94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich , a nie tylko wobec stron postępowania , w odniesieniu do tych dokumentów , które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust.2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie , że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych , niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP."
Pogląd ten Sąd przyjmuje za własny.
Końcowo wyjaśnić należy, że zanonimizowane orzeczenia sądów mogą podlegać ujawnieniu w trybie udip, ale tylko wówczas, gdy pytającemu chodzi o nie w ujęciu ogólnym, statystycznym – rodzajów spraw, ilości rozpoznanych spraw w określonym czasie czy danej kategorii. W sytuacji, gdy chodzi o wyrok wydany w konkretnej sprawie, zastosowanie znajduje art. 525 Kpc jako przepis szczególny.
W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ppsa – orzekł o oddaleniu skargi.