III SAB/GL 208/24

III SAB/Gl 208/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Beata Machcińska
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 4, art. 7
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi E. F. i Z. F. na bezczynność Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] w K. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym orzeczeniem, 4. zasądza od Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 29 września 2023r. skarżący E. i Z.F. wnieśli skargę na bezczynność Polskiego Związku Działkowców – Stowarzyszenia Ogrodowego w W. Okręg [...] w K. w rozpoznaniu ich wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że 14 września 2023r. za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyli do ROD [...] w P. wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Wnosili w nim o przekazanie:
1. Sprawozdania finansowego za rok 2022, uzupełnionego o następujące pozycje:
a. Wpływy i wydatki wraz z fakturami dotyczących energii elektrycznej dostarczonej przez firmę T i zużytej na potrzeby działkowców i części wspólnej ogrodu.
b. Wpływy i wydatki wraz z fakturami dotyczących wywozu śmieci oraz odpadów zielonych, dotyczących działkowców oraz części wspólnych.
c. Wpływy i wydatki wraz z fakturami dotyczących wody zużytej na potrzeby działkowców i części wspólnej ogrodu.
d. Wpływy z tytułu użyczenia sali w domu działkowca
- ilość użyczeń (kwota za jedno użyczenie)
- ilość zużytej energii elektrycznej i wody (z kwotami)
- na jakie cele były wydatkowane środki z tytułu użyczenia sali i w jakiej pozycji zostały wykazane w sprawozdaniu finansowym
2. Faktury za dostarczoną energię elektryczną przez firmę T za okres od miesiąca stycznia 2023r. do miesiąca sierpnia 2023.
3. Informacje dotyczące umów cywilno-prawnych dotyczących okresu, wynagrodzenia oraz rodzaju wykonywanej pracy zawartych przez Zarząd ROD z członkami PZD oraz spoza PZD wraz z uchwałami za okres 1.01.2022r. do 31.08.2023r.
4. Świadczenia pieniężne, nagrody oraz inne wynagrodzenia dla aktywu ROD w rozbiciu miesięcznym za okres od 1.01.2022r. do 31.08.2023r. z wyszczególnieniem stanowiska za ww. okres oraz informację czy Zarząd Komisaryczny za czas, kiedy pełnił obowiązki odprowadzał składkę zdrowotną od pobieranych świadczeń.
5. Na jakiej podstawie, w jakich latach oraz w jakiej kwocie Zarządy wspierały finansowo delegaturę Okręgu [...] w T..
6. Szczegółową informację dotyczącą przypadków wystawiania kontenera (KP7) zakupionego ze składek działkowców na odpady wielkogabarytowe w różnych dzielnicach miasta.
Podnieśli, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymali żadnej odpowiedzi od Zarządu ROD.
Z tego powodu wnieśli o zobowiązanie ROD do przekazania informacji, o których mowa w piśmie z 14 września 2023r. i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Potwierdził, że 14 września 2023r. skarżący wnieśli o udzielenie im informacji, a jednocześnie oświadczył, że organ przez przeoczenie nie udzielił im odpowiedzi. Stwierdził jednocześnie, że skarżący wcześniej już występowali z wnioskami o informacje, na które odpowiedź otrzymywali. Wyraził też pogląd, że żądane przez skarżących informacje dotyczące funkcjonowania ROD nie stanowią informacji publicznej, gdyż nie dotyczą zadań władzy publicznej, gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem skarbu Państwa. Zdaniem organu, udostępnieniu podlega nie każda informacja będąca w posiadaniu stowarzyszenia lub odnosząca się do jego funkcjonowania, lecz tylko ta, która dotyczy wykonywania zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym.
Podniósł także, że PZD nie jest organem władzy publicznej, ale stowarzyszeniem ogrodowym a członkowie Zarządu ROD pełnią swe funkcje społecznie i nie mieli wiedzy o konieczności przekazania skargi do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Udip w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Zatem informacją publiczną w rozumieniu ustawy będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Przy czym krąg podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej, nie jest ograniczony wyłącznie do podmiotów mieszczących się w pojęciu administracji w sensie organizacyjnym, ale obejmuje również podmioty mieszczące się w pojęciu administracji w sensie funkcjonalnym. Dodatkowo, wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej nie należy wyłącznie do organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego, ale także do innych podmiotów nienależących do aparatu administracji publicznej, takich jak na przykład samorządy zawodowe, spółdzielnie, spółki prawa handlowego, a nawet podmioty prywatne.
Dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że PZD jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 udip, ale tylko w takim zakresie, w jakim dysponuje środkami publicznymi, a więc wyłącznie w zakresie rozliczenia dofinansowania dotacji lub wykonywania zadań zleconych z udziałem środków publicznych (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Go 124/19). WSA w Gliwicach w wyroku o sygn. akt III SA/Gl 11/23 stwierdził, że od podmiotu obowiązanego na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 udip nie można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym. Stanowiłoby to bowiem nadmierną ingerencję w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą ponad standard konstytucyjny. Zatem nie każda informacja będąca w dyspozycji PZD bądź odnosząca się do jego funkcjonowania jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten podmiot w trybie udip, lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym.
Zgodnie z art. 4 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t. j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) ROD są urządzeniami użyteczności publicznej, służącymi zaspokajaniu wypoczynkowych, rekreacyjnych i innych potrzeb socjalnych członków społeczności lokalnych poprzez zapewnienie im powszechnego dostępu do ROD oraz działek dających możliwość prowadzenia upraw ogrodniczych na własne potrzeby, a także podniesienie standardów ekologicznych otoczenia.
Stosownie do art. 7 ustawy, ROD zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz stowarzyszeń ogrodowych.
Na podstawie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego tworzą warunki dla rozwoju ROD. Nadto, jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na realizację celu określonego w ust. 1.
Samo stowarzyszenie ogrodowe prowadzące działalność na obszarze danej gminy, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, może otrzymywać dotację celową z budżetu tej gminy z zastosowaniem przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.) w zakresie udzielania dotacji celowych dla podmiotów niezaliczanych do sektora finansów publicznych i niedziałających w celu osiągnięcia zysku. Dotacja, o której mowa w ust. 1, ma służyć realizacji celu publicznego, związanego z zadaniem gminy, o którym mowa w art. 6 ust. 1, i może być przeznaczona w szczególności na budowę lub modernizację infrastruktury ogrodowej, jeżeli wpłynie to na poprawę warunków do korzystania z ROD przez działkowców, lub zwiększy dostępność społeczności lokalnej do tego ROD. Jednocześnie stosownie do art. 17 ust. 3 ustawy, jej przepisy nie ograniczają uprawnień jednostek samorządu terytorialnego do wspierania ROD na podstawie przepisów odrębnych.
Z powyższego wynika, że ROD co do zasady może być podmiotem wykonującym zadania publiczne lub gospodarującym mieniem publicznym.
Odnosząc to do stanu faktycznego sprawy przypomnieć należy, że skarżący żądali całego szeregu informacji, z których jedne dotyczą wydatkowania prywatnych środków działkowców (faktury za dostarczoną energię elektryczną zużytą na potrzeby działkowców, wywóz odpadów dotyczących działkowców, korzystania z kontenera zakupionego ze składek działkowców), ale także takich, które potencjalnie mogą obejmować sposób wykorzystania środków publicznych, o ile ROD takowe otrzymywał, co do czego brak jest informacji (sprawozdanie finansowe, wynagrodzenia za umowy cywilnoprawne, świadczenia pieniężne dla aktywu ROD, składka zdrowotna, wspieranie finansowe delegatury Okręgu [...] w T.) albo korzystania z mienia publicznego (wpływy z tytułu użyczenia sali w domu działkowca, o ile stanowi własność publiczną, czego także nie wiadomo).
Natomiast organ w żaden sposób do wniosku skarżących się nie odniósł. Nie wyjaśnił nawet, czy żądane informacje stanowią czy też nie stanowią informacji publicznej.
W takim zaś przypadku stwierdzenie bezczynności było uzasadnione, o czym Sąd orzekł w pkt. 1 wyroku. Jednocześnie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.
Przy czym wyjaśnić w tym miejscu należy, że nie jest istotne, z jakich powodów organ nie podjął reakcji na wniosek: czy było to tylko przeoczenie, jak podnosi organ w odpowiedzi na skargę, czy działanie celowe. Okoliczność ta jest istotna dla oceny, czy bezczynność organu ma charakter rażący oraz dla ewentualnego wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ppsa, gdyby Sąd uznał, że nieudzielenie informacji było wynikiem zamierzonego unikania załatwienia sprawy i cel prewencyjny wymaga jej wymierzenia. Takich jednak okoliczności Sąd nie stwierdził.
Uwzględnił, że organ nie jest podmiotem profesjonalnym, lecz stowarzyszeniem ogrodowym, a członkowie Zarządu pełnią swe funkcje społecznie i nie mieli świadomości konieczności przekazania skargi do Sądu administracyjnego. Z tego powodu, na podstawie art. 149 § 1a ppsa przyjął, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt. 2 wyroku. Stosownie do powołanego przepisu, Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na zasądzone koszty w kwocie 100 zł składa się jedynie wpis od skargi, gdyż skarżący działali osobiście.
W związku z powyższym, na podstawie at. 149 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.