III SAB/GL 184/25

III SAB/Gl 184/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Barbara Brandys-Kmiecik
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa, 2) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem.
Uzasadnienie
Pismem z 7 maja 2025 r. skarżący P. S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Zarzucił organowi naruszenie art. 1 ust. 2 udip w zw. z art. 156 Kpk poprzez uznanie, że ten ostatni przepis znajduje zastosowanie do udostępniania informacji publicznej osobom, które nie są uczestnikami postępowania karnego w rozumieniu Kpk, a regulacje Kpk są w tym zakresie pełne, choć w ogóle nie wypowiadają się w tym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że 24 kwietnia 2025r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci:
1/ wyroku Sądu Okręgowego w K. o sygn. akt [...] z uzasadnieniem,
2/ wyroku Sądu Apelacyjnego w K. o sygn. akt [...] z uzasadnieniem,
3/ informacji, czy przed Sądem Okręgowym w K. zapadł już wyrok po wyroku [...], a jeżeli
a/ tak, to o udostępnienie tego wyroku,
b/ nie, to o podanie sygn. akt tej sprawy.
W odpowiedzi na wniosek pismem z 7 maja 2025r. organ poinformował wnioskodawcę, że ww. wyrok Sądu Okręgowego został częściowo uchylony ww. wyrokiem Sądu Apelacyjnego, a sprawa została zarejestrowana pod sygn. [...], w której 23 stycznia 2025r. zapadł wyrok. Jednocześnie zawiadomił wnioskodawcę, że w zakresie udostępnienia mu wskazanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami, wniosek ten nie podlega rozpoznaniu na podstawie udip wobec treści art. 1 ust. 2 udip.
Organ stanął bowiem na stanowisku, że przepisy Kpk w sposób kompleksowy regulują dostęp do akt w postępowaniu karnym i są to przepisy szczególne, znajdujące zastosowanie do wszystkich, a nie tylko stron postępowania. W konsekwencji jeżeli wnioskodawca domaga się wydania dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznej, zasady ich udostępniania regulują przepisy Kpk. Powołał się na uchwałę NSA z 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 7/13. Stwierdził także, że omawiana regulacja mieści się w pojęciu "innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 udip, określających odmienne zasady dostępu do informacji publicznych. Wobec powyższego zawiadomił wnioskodawcę, że jego wniosek został przekazany do rozpoznania w trybie art. 156 Kpk, a o sposobie jego rozpatrzenia wnioskodawca zostanie odrębnie powiadomiony. 13 maja 2025r. organ zawiadomił skarżącego, że odmówił udostępnienia żądanych wyroków również na podstawie art. 156 Kpk.
7 maja 2025r. wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność organu.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że art. 156 Kpk nie reguluje zasad ujawnienia dokumentów zanonimizowanych, a tylko o takie wnosił, zatem oparcie rozstrzygnięcia o ww. przepis jest nieuzasadnione. Wnioskodawcę interesują jedynie poglądy prawne wyrażone przez sądy w powołanych we wniosku orzeczeniach, a te nie podlegają ochronie wynikającej z ratio legis art. 156 Kpk. Wskazał adres strony internetowej, gdzie dla każdego jest dostępne pełne orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że niezrozumiałe jest dlaczego poglądy prawne sądów karnych miałyby zostać utajnione na podstawie art. 156 Kpk.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko.
W piśmie procesowym z 3 czerwca 2025r. skarżący podkreślił, że zasadniczo zgadza się z argumentacją organu, gdyby przedmiotem jego wniosku był dostęp do akt postępowania karnego, podczas gdy on wnosił jedynie o doręczenie wyroków z uzasadnieniami, w dodatku zanonimizowanych, a tego rodzaju dostępu art. 156 Kpk nie dotyczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Sprawy dot. informacji publicznej reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 902 – zwana dalej "udip").
Udip w art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, czy żądana informacja stanowi informację publiczną a także czy nie zachodzą przesłanki do odmowy ujawnienia informacji.
Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że adresatem wniosku był Prezes Sądu Okręgowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
W ocenie Sądu organ należy do grupy podmiotów zobowiązanych do stosowania udip, bowiem kieruje pracą sądu i reprezentuje go na zewnątrz, czyli spełnione jest kryterium podmiotowe.
Przechodząc do analizy spełnienia kryterium przedmiotowego, tj. ustalenia, czy przedmiotem wniosku była informacja publiczna przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Zatem udip expessis verbis wyraża zasadę, że wyroki sądów powszechnych obejmują informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie udip i to nie tylko co do treści, ale nawet co do postaci – dokumentu jako takiego, a nie tylko informacji, jaka jest w nim zawarta.
Natomiast zupełnie drugą i odrębną kwestią jest, czy w warunkach danej, konkretnej sprawy informacja, która obiektywnie ma walor informacji publicznej może być ujawniona, np. z uwagi na konieczność ochrony tajemnic ustawowo chronionych, ochronę tajemnicy przedsiębiorcy czy ochronę prywatności osób fizycznych.
Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 udip., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.
Stosownie zaś do ust. 2 zd.1. art. 5 udip, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Kolejne przesłanki odmowy udzielenia informacji - która jednak nie traci waloru publicznej z uwagi na to, kto i dlaczego zwraca się o jej udostępnienie, a co wprost wynika z cytowanych przepisów - zawierają ust. 2a i 2b art. 5 udip.
Jeśli zachodzi któraś z ww. sytuacji organ uprawniony jest do odmowy udostępnienia informacji (nadal) publicznej, ale winien tego dokonać w trybie decyzji administracyjnej, której jednak organ w niniejszej sprawie nie wydał. Stanowi o tym art. 16 ust. 1 udip, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Z drugiej strony zauważyć należy, że zgodnie z art. 47 Konstytucji, wyrażającym prawo do ochrony prywatności, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.
W niniejszej sprawie wnioskodawca zwrócił się nie o wyrok oznaczony wg obiektywnych kryteriów (np. wg kwalifikacji prawnej czynu, czasu jego wydania etc.), lecz wyroki o konkretnych sygnaturach, w związku z czym może znać okoliczności sprawy czy oskarżonego. W takiej sytuacji szczególnie istotne jest wyważenie interesu ogólnego – do ujawnienia informacji publicznej i prawa osoby fizycznej do prywatności.
Powyższe prowadzi do wniosku, że stanowisko organu, że informacja objęta wnioskiem nie może być rozpoznana w trybie udip jest błędne. Natomiast to, czy w konkretnym przypadku podlega ona – po anonimizacji - ujawnieniu w trybie czynności materialno -technicznej czy organ winien wydać decyzję administracyjną o odmowie jej udostępnienia, zależy od tego, czy zajdą ku temu przesłanki np. określone w art. 5 ust. 2 udip, co winien ocenić organ w toku załatwienia sprawy dysponując wskazanymi wyrokami.
W ocenie Sądu - wbrew twierdzeniu organu - nie znajduje natomiast w sprawie zastosowania art. 156 § 1 Kpk.
Stosownie do powołanego przepisu, stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.
Również pozostałe §§ art. 156 Kpk odnoszą się do akt sprawy. Czym innym zaś są akta sprawy jako całość, stanowiące zbiór różnych dokumentów, z których jedne mogą zawierać informację publiczną a inne nie, czym innym zaś udostępnienie z tych akt konkretnego dokumentu, będącego nośnikiem informacji publicznej.
Sąd orzekający podziela powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że dostęp do akt postępowania przygotowawczego jako całości uregulowany jest przepisami szczególnymi, tj. art. 156 Kpk, co zresztą przyznał także sam skarżący. Jednak w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie chodzi o dostęp do akt w pełnym zakresie, a jedynie do ściśle określonego dokumentu znajdującego się w tych aktach, to założenie z góry, że wniosek nie może być procedowany w trybie udip jest błędne.
Stanowisko takie wynika także z powołanej przez organ uchwały NSA o sygn. akt I OPS 7/13.
NSA stwierdził w niej, że akta spraw, w tym akta postępowania przygotowawczego, jako całość są zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanym przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt i który się nim posługuje w prowadzonym postępowaniu. Są więc pewnym przedmiotem, którego dotyczą przepisy szczególne dotyczące zarówno jego tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania.
Żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nie jest więc wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Zdaniem NSA należy przy tym mieć na uwadze, że prawo do informacji dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich. Dlatego w powołanej uchwale NSA sformułował tezę, że "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)."
Podsumowując, ponieważ w terminie ustawowym organ nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, zasadnym okazał się zarzut bezczynności, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby miała ona charakter rażący.
Świadczy o tym fakt, że organ nie zlekceważył złożonego wniosku i swych obowiązków w zakresie udip i terminowo przystąpił do jego załatwienia (wniosek z 24 kwietnia 2025 r., odpowiedź z 7 maja 2025r.). Wadliwe jego załatwienie było zaś wynikiem błędnej interpretacji prawa, a nie sposobem uniknięcia odpowiedzi. Z tego też powodu Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a ppsa.
Zgodnie zaś z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności.
Ponownie rozpoznając wniosek strony, organ zastosuje się do wyżej przedstawionej wykładni przepisów udip.
O kosztach Sąd nie orzekał wobec braku wniosku strony w tym przedmiocie.