II SAB/Go 130/23

II SAB/Go 130/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Krzysztof Dziedzic
Krzysztof Rogalski
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1, art.6 ust.1 pkt 4 lit.a tiret trzecie
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.119kt 4, art.149§1 pkt 1, art.200, art.205§1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego do załatwienia wniosku skarżącego J. K. z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J.K. (dalej: wnioskodawca, skarżący), pismem z dnia [...] marca 2023 r., powołując się na przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego (dalej: organ) o udostępnienie informacji publicznych, tj. wszystkich wyroków dotyczących M.A.J., byłego Wojewody, byłego podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych a obecnie Członka Zarządu Województwa.
Wnioskodawca zwrócił się do organu o udzielenie informacji w ww. sprawach, zgodnie z u.d.i.p., poprzez przesłanie zeskanowanych dokumentów na adres e-mail: [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...], organ poinformował wnioskodawcę, że żądane przez niego informacje nie należą do kategorii informacji do których ma zastosowanie u.d.i.p.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] marca 2023 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że informacje, o których udostępnienie się zwrócił stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, bowiem stanowią informacje o działalności organów władzy publicznej - osób pełniących funkcje publiczne.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do charakteru żądanych informacji organ wskazał, że co do zasady obywatel ma prawo do informacji o działalności organów samorządu, to jednak prawo to ograniczone jest do informacji dotyczących zadań publicznych, wykonywanych przez te organy. Natomiast udostępnienie żądanych informacji nie ma obiektywnego wpływu na świadomy udział obywateli w życiu społeczeństwa i państwa. Żądane informacje nie mają bowiem związku z funkcją publiczną lub zadaniami wykonywanymi przez M.A.J. jako wójta, czy też członka Zarządu, ale dotyczą jego indywidualnych spraw i z tego względu nie mają charakteru informacji publicznych, i w konsekwencji nie są objęte zakresem działania u.d.i.p. O powyższym świadczy sposób sformułowania żądania udostępnienia informacji. Co prawda skarżący wskazał, że osoba, której dotyczą wyroki, których udostępnienia się domaga, pełniła funkcję wójta a w chwili obecnej jest członkiem Zarządu Województwa, jednak sposób sformułowania żądania świadczy o tym, że skarżący domaga się udostępnienia wszelkich wyroków wydanych w sprawach dotyczących M.A.J.. Przy kwalifikacji danej wiadomości jako informacji publicznej nie wystarczy natomiast kierować się jedynie tym, przez kogo informacja ta została wytworzona oraz w jakiej formie, ale istotne jest przede wszystkim to, co dana informacja zawiera, a więc czy dotyczy sprawy publicznej. Mając zatem na względzie zakres podjętych przez organ czynności bezpośrednio po doręczeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, termin ich podjęcia oraz charakter żądanych informacji nie sposób – zdaniem organu - zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że organ pozostawał w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2023 r., który to wniosek złożony został na podstawie u.d.i.p.
Udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jednak jeśli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
W sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej stwierdzenie bezczynności wymaga w pierwszej kolejności potwierdzenia tego, że informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. oraz że żądanie jej udzielenia zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej. Należy wskazać, że w przypadku skarg na bezczynność w sprawach z zakresu informacji publicznej, w przypadku udzielenia przez podmiot zobowiązany informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p., przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość udzielonej informacji, a więc po pierwsze, czy odpowiada ona treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz po drugie, czy podmiot zobowiązany prawidłowo ustalił, że żądane dane nie mieszczą się w zakresie "pojęcia informacja publiczna" lub że część z nich nie podlega ujawnieniu. W sytuacji, gdy sąd administracyjny uzna, że podmiot zobowiązany błędnie uznał, iż określone dane nie stanowią informacji publicznej lub nie podlegają udostępnieniu - wówczas sąd powinien uznać, że organ znajduje się w bezczynności i zobowiązać go do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2019 r., I OSK 2685/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Prezes Sądu Okręgowego niewątpliwie należy do podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek udostępniania informacji publicznych. Stosownie bowiem do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Z mocy art. 10 i art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano natomiast przymiot władzy publicznej, zaś w świetle art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 217). organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu okręgowego należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu (por. wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1938/10, z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego czy informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2023 r. mają charakter publiczny. Organ odpowiadając na złożony wniosek, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] stwierdził, że żądane informacje nie należą do kategorii informacji do których ma zastosowanie u.d.i.p. Przypomnieć zatem należy, że we wniosku skarżący domagał się od organu przesłania wszystkich wyroków dotyczących M.J., byłego Wojewody, byłego podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych a obecnie Członka Zarządu Województwa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu stanowi przy tym nie tylko informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. jest także rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentu urzędowego. Orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są zatem danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., I OSK 1106/16; z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, CBOSA). Zaznaczyć także należy, że analiza przepisów art. 1 ust. 2, w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w sytuacjach, gdy w ustawach szczególnych (procesowych), istnieją przepisy regulujące dostęp do akt poszczególnych postępowań jurysdykcyjnych (art. 156 K.p.k. oraz art. 525 K.p.c.), to podmiot zainteresowany określoną informacją o walorach publicznych nie może jej uzyskać w trybie przepisów u.d.i.p., gdyż ustawy szczególne - z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - to wyłączają. Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. należy rozumieć w ten sposób, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań jurysdykcyjnych i znajdujących się w nich dokumentów mających znaczenie procesowe. Nie może on jednak ograniczać zainteresowanym sprawami publicznymi dostępu do określonej informacji lub dokumentu - w szczególności wskazanego w art. 6 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17, CBOSA). Nadto wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Należy mieć także na uwadze przepis art. 5 ust. 3 u.d.i.p., który stanowi, iż nie można (z zastrzeżeniem ust. 1, 2 i 2a) ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniach przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy podmiotów wykonujących zadania publiczne albo pełniących funkcje publiczne – w zakresie tych zadań lub funkcji.
Jeżeli zatem skarżący we wniosku z dnia [...] marca 2023 r. zwrócił się do organu o przesłanie wszystkich wyroków dotyczących M.J., zaznaczając przy tym, że ww. pełnił funkcję Wojewody, podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych a obecnie Członka Zarządu Województwa, to organ winien udostępnić mu te orzeczenia które zapadły w sprawach w których M.J. występował jako osoba pełniąca funkcje publiczne. W odniesieniu natomiast do orzeczeń zapadłych w sprawach w których M.J. nie występował jako osoba pełniąca funkcje publiczne, organ winien rozważyć ich udostępnienie, mając na uwadze ograniczenie prawa do informacji publicznej, wynikające z treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Błędne jest zatem stanowisko organu, że żądane przez skarżącego informacje nie należą do kategorii informacji do których ma zastosowanie u.d.i.p. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie żądanej informacji publicznej. Wniosek ten powinien zostać rozpoznany w ustawowym 14-dniowym terminie, którego bieg rozpoczął się od dnia 29 marca 2023 r. i upłynął z dniem 12 kwietnia 2023 r. (art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) – co jak wynika z akt sprawy, nie nastąpiło.
W świetle powyższych rozważań, skarga podlegała uwzględnieniu w zakresie obejmującym zobowiązanie organu do rozpatrzenia złożonego w niniejszej sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 29 marca 2023 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku (punkt I sentencji wyroku) w sposób przewidziany omawianą ustawą, tzn. poprzez udostępnienie żądanej informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem, ewentualnie wydanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej w oparciu o treść przepisów u.d.i.p.
Jednocześnie stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu przedmiotowego wniosku nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. W niniejszej sprawie nie zachodził przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego bądź złej woli organu, które można byłoby rozpatrywać jako wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jak również celowego działania czy uporczywego zaniechania. W ocenie Sądu bezczynność w rozpoznaniu wniosku nie nosiła cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p., lecz wynikała (jak wskazują okoliczności sprawy) przede wszystkim z odmiennej przyjętej przez organ interpretacji przepisów u.d.i.p. w zakresie możliwości udostępnienia żądanej informacji. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, że zaistniała bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2021 r., poz. 535).
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.