III SAB/Gd 170/25

III SAB/Gd 170/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Radę Miejską w Tczewie w przedmiocie rozpoznania ponaglenia postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
J. B. (zwany dalej "skarżącym", "stroną"), pismem z dnia 16 lutego 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Radę Miejską w Tczewie w przedmiocie rozpoznania złożonego ponaglenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 24 września 2024 r. złożył do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Tczewie (jako będącej spółką ze 100 % kapitałem Gminy Miejskiej w Tczewie) wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczącej naboru na prezesa tej spółki.
Pismem z dnia 9 października 2024 r. Prezes Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Tczewie Sp. z o.o. odpowiedział na ww. wniosek.
Następnie, skarżący pismem z dnia 20 października 2024 r. (data wpływu do organu – 24.10.2024 r.) złożył – zaadresowaną do Rady Miejskiej w Tczewie – skargę na działanie spółki komunalnej ZWiK zarzucając nieuzasadnioną odmowę mu dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu tego pisma wyjaśnił m.in., że przedmiotem skargi może być każda negatywna ocena działalności podmiotu powołanego do wykonywania zadań państwa lub innego podmiotu, np. organizacji społecznej, któremu zlecono zadania z zakresu administracji publicznej, oraz ich pracowników i funkcjonariuszy, dlatego organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań i działalności m.in. podległych jednostek gminnych jest rada gminy, czyli Rada Miejska w Tczewie.
Pismem z dnia 18 listopada 2024 r., a następnie pismem z dnia 4 grudnia 2024 r. Rada Miejska w Tczewie – powołując art. 237 § 4 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) wyznaczyła termin załatwienia złożonej skargi z dnia 24 października 2024 r., informując o tym stronę wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia ponaglenia.
W konsekwencji, skarżący w dniu 13 grudnia 2024 r. złożył ponaglenie dotyczące rozpoznania skargi na działanie spółki ZWiK w Tczewie z dnia 24 października 2024 r. (doręczonej Radzie Miejskiej w Tczewie w dniu 24 października 2024 r.).
W konsekwencji, pismem z dnia 19 grudnia 2024 r. (nr BRM.1510.156.2024) Rada Miejska w Tczewie – na podstawie art. 37 § 4 k.p.a. – przekazała ww. ponaglenie J. B. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej w skrócie: "p.p.s.a."). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określono w art. 3 powołanej ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023. Poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w wymienionym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. W przypadku natomiast złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, dopuszczalność takiej skargi składanej do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., zależy jednak od tego, czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną dopuszczalności skargi na inny rodzaj działalności administracji, a zatem skarga na bezczynność lub przewlekłość nie jest dopuszczalna wówczas, gdy sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżący uczynił przewlekłość prowadzonego przez Radę Miejską w Tczewie postępowania w sprawie rozpoznania złożonej do tego organu skargi z dnia 24 października 2024 r. na działalność spółki komunalnej ZWiK w Tczewie.
Mając to na uwadze należy wyjaśnić, że zarzucana przez skarżącego Radzie Miejskiej w Tczewie przewlekłość dotyczy postępowania toczącego się w trybie tzw. postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, stosownie do treści art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji.
Podkreślenia zatem wymaga, że skargi takie, jak powyżej opisane, nie są załatwiane w ramach postępowania administracyjnego, lecz w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6).
Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie Działu VIII k.p.a. Postępowanie skargowo-wnioskowe, uregulowane w Dziale VIII k.p.a., ma bowiem charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in. postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3045/15 oraz z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3207/17).
Skoro zatem postępowanie prowadzone przez Radę Miejską w Tczewie mające na celu rozpoznanie złożonej przez J. B. skargi na działalność spółki komunalnej ZWiK w Tczewie jest prowadzone w ramach odrębnego - aniżeli jurysdykcyjne postępowanie administracyjne - postępowania, którego zakończenie następuje w formie aktu niepodlegającego w świetle art. 3 p.p.s.a. kognicji sądu administracyjnego, to oczywistym być musi, że w konsekwencji takiego uznania, brak jest po stronie sądu administracyjnego podstaw do kontroli podejmowanych w ramach tegoż postępowania skargowo-wnioskowego czynności Rady Miejskiej w Tczewie i ich oceny z punktu widzenia przewlekłości, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem braku podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi na przewlekłe postępowanie Rady Miejskiej w Tczewie w przedmiocie rozpoznania złożonego przez skarżącego ponaglenia z dnia 13 grudnia 2024 r.
W tym miejscu Sąd pragnie stwierdzić, że za takowe ponaglenie – wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze – nie mogło zostać uznane w rozpoznawanej sprawie pismo skarżącego z dnia 20 października 2024 r. (data wpływu do RM w Tczewie – 24.10.2024 r.). W ocenie Sądu - stosownie nie tylko do wyraźnej nazwy mu nadanej ("skarga"), ale też do jego treści - pismo to, tak jak potraktował je organ, powinno być uznane za skargę w rozumieniu przepisów Dziale VIII k.p.a.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć stanowisko przeciwne (zgodne z twierdzeniem skarżącego), to – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia, a zatem nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Zaskarżonego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego (por. postanowienia WSA: w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1139/18 czy w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 716/19). Skoro zatem brak jest możliwości poddania kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia rozpatrującego ponaglenie, to tym samym brak byłoby także badania przez sąd administracyjny bezczynności czy przewlekłości organu w odniesieniu do procedowania w tym trybie.
Mając powyższe na uwadze, z uwagi na to, iż przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie nie mieścił się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a., to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).