III SAB/Gd 13/22

III SAB/Gd 13/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 1392/22 - Postanowienie NSA z 2022-10-07
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 1 pkt 9, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r . na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. S. , L. S. i N. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie z wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
O. S., L. S. i N. S., reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego – matkę M. S. wnieśli skargę na bezczynności Wójta Gminy [...] w zakresie wykonania czynności wynikających z przepisów art. 5 ust. 3 b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 877). Zgodnie z tym przepisem - jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 i 1517) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Skarżący wskazali, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 21 stycznia 2021 r. o uznaniu M. S. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna z dniem 14 lipca 2021 r. a wniesienie skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję nie spowodowało wstrzymania jej wykonania. Organ winien zatem podjąć czynności w celu realizacji obowiązku nałożonego ustawą w terminie wynikającym z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735), stosowanego odpowiednio na mocy art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Skarżący powołali się na regulację art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się ona w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie natomiast do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sąd administracyjny może kontrolować bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji wyłącznie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., tj. wtedy
- gdy organ był obowiązany załatwić sprawę administracyjną poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia (na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...), a także innych niż określonych w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach,
- a także w przypadku innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Wniesiona skarga nie dotyczy bezczynności organu uregulowanej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a.
Przepisy art. 3 § 2 pkt 8 w zawiązku z pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. normują bezczynność organów w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych poza postępowaniem administracyjnym oraz w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Działanie organu polegające na złożeniu wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny i skierowaniu wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Akty przewidziane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mają charakter sformalizowany i przyjmują zwykle postać pisma lub zaświadczenia. Z kolei czynności przyjmują postać działań faktycznych, które w wyniku ich realizacji wywołują względem określonych podmiotów następstwa w zakresie nabycia uprawnienia, odmowy ich przyznania, czy nałożenia obowiązku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1457/19).
W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanej w dniu 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 wskazano, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, to formy działania organu inne niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. Są one wydawane w sprawach indywidualnych. Tak jak decyzja, czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, również są kierowane przez organ administracji publicznej do określonych podmiotów. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata.
O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1457/19).
Działania organu polegające na złożeniu wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny i skierowaniu wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego nie są aktami (czynnościami) podjętymi w sprawie indywidualnej, nie są one skierowane do oznaczonego podmiotu administrowanego, ani nie dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. O obowiązku podmiotu administrowanego – w tym przypadku dłużnika alimentacyjnego - orzekać będzie dopiero organ, do którego zostanie skierowany wniosek o zatrzymanie prawa jazdy
Złożenie przez organ wniosków przewidzianych w art. 5 ust. 3 b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie dotyczy zatem uprawnień i obowiązków dłużnika alimentacyjnego i nie podlega zaskarżeniu przez dłużnika alimentacyjnego do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na bezczynność organu w podjęciu tych czynności nie jest zatem dopuszczalne.
Brak jest także podstaw do uznania, że złożenie przez organ wniosków przewidzianych w art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi czynność dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wierzyciela alimentacyjnego. Czynność ta nie jest skierowana do wierzyciela i nie stanowi o jego uprawnieniach. Celem złożenia wniosków jest wprowadzenie sankcji dla dłużników alimentacyjnych nieregulujących zobowiązań alimentacyjnych. Cel ten nie jest jednak przez ustawodawcę skorelowany z uprawnieniami wierzyciela alimentacyjnego.
Wskazać także należy, że wierzycielom nie przysługuje prawo złożenia wniosku o podjęcie działań przez organ właściwy dłużnika, stosujący unormowanie art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wierzyciele, zgodnie z art. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mogą złożyć wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego jedynie do organu właściwego wierzyciela.
Złożenie wniosków przewidzianych w art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie stanowi także czynności, o których jest mowa w art. 3 § 1 pkt 9 p.p.s.a. Wskazać należy, że realizacja tych czynności nie następuje w toku postępowania administracyjnego lecz po jego zakończeniu. Organ podejmuje bowiem czynności już po uostatecznieniu się wydanej decyzji. Nadto, złożenie wniosków nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Złożenie wniosków zmierza do wszczęcia określonych w przepisie postępowań, nie przyznaje natomiast uprawnień i nie nakłada obowiązków ani na dłużnika ani na wierzyciela alimentacyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, z uwagi na brak w sprawie kognicji sądu administracyjnego.