III SAB/Łd 67/26

III SAB/Łd 67/26 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-07-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Ewa Alberciak
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 913
art. 6b4 ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12 § 1, art. 35, art. 36, art. 37, art. 40 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 8, art. 53 § 2b, art. 149 § 1 i 1a, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 29 lipca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia 1/ umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi do rozpoznania wniosku skarżącego; 2/ stwierdza, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego; 3/ stwierdza, że bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w rozpatrzeniu wniosku skarżącego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4/ zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi na rzecz T. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
Uzasadnienie
W dniu 8 maja 2026 r. T. Z. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi (dalej: organ) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Skarżący wniósł o: 1/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.; 2/ wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie; 3/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; 4/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5/ zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że 23 stycznia 2025 r. złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W dniu 12 listopada 2025 r. (skarżący omyłkowo podał datę 13 stycznia 2025 r.) wniesiono ponaglenie na bezczynność organu w związku z niewyznaczeniem terminu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia i niewydaniem decyzji w terminie. Zdaniem skarżącego oznaczało to spełnienie warunku wniesienia skargi na bezczynność określonego w art. 53 § 2b p.p.s.a. Do dnia wniesienia skargi organ ani nie wydał decyzji, ani nie wyznaczył terminu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2581), dalej: rozporządzenie. Według skarżącego, mimo upływu ponad 15 miesięcy od złożenia wniosku, organ nie podjął żadnych działań w sprawie, czym naruszył trzymiesięczny termin wynikający z art. 6b⁴ ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913), dalej: ustawa. Nie został wskazany nawet przybliżony termin załatwienia sprawy, zatem organ pozostawał w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wpłynął 27 stycznia 2025 r. i został zarejestrowany. Z uwagi na wpływ 26 028 wniosków w 2024 r., z których ponad 70% pozostało do rozpatrzenia w 2025 r. wskutek m.in. braków kadrowych, a także wpływ ponad 15 tysięcy wniosków w 2025 r., terminy rozpatrywania spraw były przekraczane o kilka miesięcy. Organ przyznał, że nie dotrzymał ustawowego terminu załatwienia sprawy, wskazał jednak, że zawiadomił stronę o opóźnieniu. W dniu 7 października 2025 r. skierował do wnioskodawcy zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, w którym podał przyczynę zwłoki, wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2026 r. i pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ twierdził zatem, że dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., chociaż uczynił to z opóźnieniem. Analizę formalnoprawną wniosku przeprowadzono dopiero 16 października 2025 r. Zdaniem organu bezczynność do 7 października 2025 r. nie była zawiniona, ponieważ nie wynikała z uporczywej i umyślnej opieszałości, lecz z liczby spraw przekraczającej możliwości pracowników, mimo zatrudnienia dodatkowych osób na podstawie umów zlecenia. Ta forma zatrudnienia pozwoliła skrócić terminy oczekiwania, ale wiązała się z błędami, których nie zweryfikowano we właściwym czasie. W sprawie skarżącego, mimo złożenia pełnomocnictwa, wszystkie zawiadomienia kierowano bezpośrednio do strony, a nie do jej pełnomocnika. Ponaglenie z 12 listopada 2025 r., które wpłynęło do organu 17 listopada 2025 r., przekazano Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 1 grudnia 2025 r. W dniu 13 października 2025 r. skład ustalający poziom potrzeby wsparcia przeprowadził czynności oceniające w miejscu stałego pobytu skarżącego. O terminie została telefonicznie zawiadomiona żona skarżącego. Organ powołał się na § 4 ust. 3 rozporządzenia, który w uzasadnionych przypadkach dopuszcza zawiadomienie o posiedzeniu składu telefonicznie, za pośrednictwem wiadomości tekstowej, pocztą elektroniczną albo za pomocą systemu teleinformatycznego EMPATIA. Zawiadomienie takie wywołuje skutki prawne, jeżeli nie ma wątpliwości, że dotarło do osoby zainteresowanej albo reprezentanta pełnoletniej osoby niepełnosprawnej we właściwej treści i w odpowiednim czasie; z zawiadomienia telefonicznego sporządza się notatkę służbową. Zdaniem organu zawiadomienie wywołało skutki prawne, mimo pominięcia pełnomocnika, ponieważ połączenie odebrała żona skarżącego. W wyniku czynności przeprowadzonych 13 października 2025 r. wydano 22 października 2025 r. decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia w wysokości 70 punktów. Decyzję doręczono 24 listopada 2025 r. bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi; przesyłkę odebrał domownik. Organ podniósł, że skarżący zaakceptował rozstrzygnięcie, ponieważ nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ani nie zwrócił się do pełnomocnika o jego sporządzenie. Z analizy systemu informatycznego EKSMON nie wynikało również, aby skarżący złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wypłatę świadczenia wspierającego na podstawie tej decyzji. Organ zwrócił uwagę, że 70 punktów uprawniało do ubiegania się o świadczenie wspierające od 1 stycznia 2026 r., zgodnie z art. 71 pkt 2 lit. b ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.). W ocenie organu wadliwość doręczenia nie wywołała dla strony negatywnych skutków prawnych. Organ wskazał ponadto, że podjął czynności zmierzające do doręczenia decyzji pełnomocnikowi; przesyłkę wysłano 14 maja 2026 r.
Organ wniósł o: 1/ umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a., wobec merytorycznego załatwienia sprawy; 2/ w przypadku stwierdzenia bezczynności - uznanie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ nieobciążanie organu kosztami postępowania, ponieważ sprawa została merytorycznie załatwiona, a prawa strony zostały zabezpieczone.
Z notatki służbowej z 27 lipca 2026 r. (k. 19) wynika, że decyzję z 22 października 2025 r., nr 10/003651/2025/1, ustalającą poziom potrzeby wsparcia skarżącego, doręczono jego pełnomocnikowi 18 maja 2026 r., a więc już po wniesieniu skargi na bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli nie jest wówczas określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w sytuacji, gdy organ miał obowiązek działać w określonej formie i terminie.
Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia lub podjęcie innej czynności wymaganej prawem. Sąd ocenia, czy sprawa podlegała załatwieniu przez organ w określonej formie oraz czy organ zrealizował ten obowiązek w terminie.
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, sąd orzeka o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa ze skargi na bezczynność może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W takim trybie rozpoznano niniejszą sprawę.
Warunkiem dopuszczalności skargi było uprzednie wniesienie ponaglenia. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Dla spełnienia tego warunku wystarcza wniesienie ponaglenia, niezależnie od tego, czy i w jaki sposób zostało ono rozpoznane. Skarżący wniósł ponaglenie 12 listopada 2025 r., zatem warunek dopuszczalności skargi został spełniony.
Przepisy p.p.s.a. nie definiują bezczynności. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jest nią niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów organ nie załatwił sprawy w terminie ani czy opóźnienie było zawinione. Przyczyny zwłoki, sposób działania organu i stopień przekroczenia terminów są natomiast istotne dla oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Organy administracji są obowiązane działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), oraz załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia sprawy. Takim przepisem jest art. 6b⁴ ust. 5 ustawy, zgodnie z którym wnioski, o których mowa w art. 6b³ ust. 1, art. 6b⁵ ust. 5 i art. 6b⁶ ust. 1, są rozpatrywane w terminie niedłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu. Termin na rozpatrzenie wniosku skarżącego wynosił zatem 3 miesiące od dnia jego wpływu do organu. W razie niezałatwienia sprawy w terminie organ powinien zawiadomić stronę, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy i pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Obowiązek ten dotyczy także zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).
Organ pozostaje zatem w bezczynności, jeżeli mimo ustawowego obowiązku nie załatwił sprawy w prawnie określonym terminie przez wydanie i skuteczne doręczenie decyzji albo podjęcie innego wymaganego aktu lub czynności. Samo podejmowanie czynności w toku postępowania nie wyłącza bezczynności, jeżeli sprawa nie została w terminie załatwiona.
Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego wpłynął do organu 27 stycznia 2025 r. Wraz z wnioskiem złożono pełnomocnictwo udzielone adwokatowi M. Ż. Trzymiesięczny termin załatwienia sprawy upłynął w poniedziałek 28 kwietnia 2025 r. Dopiero 7 października 2025 r. organ sporządził zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin do 31 stycznia 2026 r. Zawiadomienie sporządzono ponad pięć miesięcy po upływie terminu ustawowego, a ponadto skierowano je do strony, z pominięciem prawidłowo umocowanego pełnomocnika. W dniu 13 października 2025 r. przeprowadzono w miejscu pobytu skarżącego czynności związane z ustaleniem poziomu potrzeby wsparcia. O ich terminie nie zawiadomiono pełnomocnika; telefoniczne zawiadomienie odebrała żona skarżącego. Analizę formalnoprawną wniosku przeprowadzono 16 października 2025 r., a 22 października 2025 r. podpisano decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Skarżący wniósł ponaglenie 12 listopada 2025 r.; wpłynęło ono do organu 17 listopada 2025 r. Decyzję z 22 października 2025 r. odebrała 24 listopada 2025 r. żona skarżącego.
Organ kierował wszystkie pisma w sprawie, w tym decyzję z 22 października 2025 r., bezpośrednio do skarżącego, z pominięciem prawidłowo umocowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, pismo doręcza się jednemu z nich; strona może wskazać, któremu. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W wyroku z 16 lipca 2024 r., III OSK 223/23, NSA potwierdził, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika nie rozpoczyna biegu terminu do wniesienia odwołania i ma wobec strony jedynie charakter informacyjny. W dniu wniesienia skargi decyzja z 22 października 2025 r. nie była zatem skutecznie doręczona pełnomocnikowi, a sprawa nie została prawidłowo zakończona. Samo podpisanie decyzji oraz przekazanie jej stronie z pominięciem pełnomocnika nie wywołało skutku procesowego w postaci załatwienia sprawy. Z art. 109 § 1 i art. 110 § 1 k.p.a. wynika, że decyzję doręcza się stronie, a organ jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie musi nastąpić zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie argument organu, że skarżący zaakceptował decyzję, ponieważ nie wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Czternastodniowy termin określony w art. 6b⁵ ust. 5 ustawy nie rozpoczął biegu, skoro decyzji nie doręczono pełnomocnikowi. Brak wniesienia środka zaskarżenia nie mógł sanować wadliwego doręczenia.
W konsekwencji organ pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi, co uzasadniało stwierdzenie tej bezczynności w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, organ doręczył 18 maja 2026 r. pełnomocnikowi skarżącego decyzję z 22 października 2025 r. ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku stało się zatem bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Nie było już bowiem możliwe zastosowanie środka określonego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Podkreślić jednak należy, że likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy naruszenie jest oczywiste i ma większy ciężar niż zwykłe uchybienie prawu. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie jest wystarczające. Opóźnienie musi być znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki WSA w Opolu z 14 czerwca 2018 r., II SAB/Op 48/18, oraz z 10 stycznia 2019 r., II SAB/Op 125/18, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Opóźnienie było znaczne i nie znajduje usprawiedliwienia w samym dużym wpływie spraw ani w problemach kadrowych organu. Okoliczności te obciążają organ i nie zwalniają go z obowiązku takiego zorganizowania pracy, aby sprawy były załatwiane w ustawowych terminach. O braku kwalifikowanego charakteru naruszenia przesądził jednak całokształt okoliczności konkretnej sprawy. W dniu 13 października 2025 r. organ przeprowadził czynności oceniające, 22 października 2025 r. wydał merytoryczną decyzję, a 24 listopada 2025 r. przekazał ją stronie. Dalsze utrzymywanie się stanu bezczynności wynikało z wadliwego doręczenia decyzji z pominięciem pełnomocnika, a nie z całkowitego zaniechania czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. Organ usunął tę wadę 18 maja 2026 r., a więc dziesięć dni po wniesieniu skargi i przed jej rozpoznaniem przez sąd. W tych okolicznościach, mimo poważnego przekroczenia terminu, sposób działania organu nie świadczył o oczywistym i kwalifikowanym lekceważeniu obowiązków procesowych.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2026 r. poz. 215), zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
ak