III SAB/Łd 18/26

III SAB/Łd 18/26 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 769
art. 112a ust. 1-3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 35 § 1 i art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Dnia 28 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. zobowiązuje Wojewodę Łódzkiego do załatwienia wniosku J. M. z dnia 19 sierpnia 2025 roku w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku J, M. z dnia 19 sierpnia 2025 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 3. stwierdza, że bezczynność Wojewody Łódzkiego w rozpatrzeniu wniosku J. M. z dnia 19 sierpnia 2025 roku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz J. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SAB/Łd 18/26
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga J. A. M. [...] z 29 stycznia 2026 roku na bezczynność i przewlekłość Wojewody Łódzkiego w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że 19 lipca 2025 roku wpłynął do Wojewody Łódzkiego przesłany przez r.pr. D. K., za pośrednictwem usługi e-Doręczenia, niepodpisany wniosek wskazujący dane: obywatel K., J. A. M.[...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na wykonywanie pracy oraz kopia pełnomocnictwa udzielonego r.pr. D. K. 7 sierpnia 2025 r. (brak możliwości zweryfikowania podpisu) wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej z tytułu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz za pełnomocnictwo wydrukowanym elektronicznie, w którym figuruje adres cudzoziemca na terytorium Polski. Do wniosku nie załączono kopii paszportu cudzoziemca ani żadnych innych dokumentów. Ze złożonego wniosku wynikało, że J. A. M.[...] wjechał do Polski 26 maja 2025 r. w ramach ruchu bezwizowego, tj. na okres 90 dni (w celach turystycznych) oraz że pokrywa koszty utrzymania w Polsce z dochodu z umowy zlecenia i posiada ubezpieczenie w ZUS (część C 111 pkt b i V, VI).
Pismem z 9 września 2025 r. pełnomocnik strony oświadczył, iż skarżący wypowiedział wszystkie wcześniej udzielone pełnomocnictwa do reprezentowania jego osoby w sprawach związanych z legalizacją pobytu w Polsce. Do tego pisma pełnomocnik załączył oryginał pełnomocnictwa i opłaty. Pozostałe wymagane dokumenty nadal nie zostały na tym etapie załączone.
Wniosek skarżącego został zarejestrowany 28 października 2025 r. w ogólnopolskim systemie rejestracji pobytu cudzoziemców. Z zapisów w systemie wynika, że osoba o ww. danych nie ubiegała się dotychczas o udzielenie zezwolenia.
Następnie 6 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego złożył ponaglenie w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę żądając stwierdzenia, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się niezałatwienia sprawy w terminie oraz dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa.
Pismem z 12 listopada 2025 r. organ zawiadomił stronę o pozostawieniu bez rozpoznania złożonego ponaglenia na podstawie art. 37 § 3a k.p.a.
Następnie 16 grudnia 2025 r. pełnomocnik strony złożył dokumenty: zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z 15 grudnia 2025 r. o niezaleganiu w podatkach podatnika M. N., którego wskazano jako pracodawcę M. (do 16 grudnia 2025 r. pracodawca cudzoziemca nie był znany) oraz zaświadczenie z ZUS z 15 grudnia 2025 r. o niezaleganiu w opłacaniu składek.
Kolejno 18 grudnia 2025 r. do akt sprawy wpłynęły: wniosek o dopuszczenie dowodu w postępowaniu administracyjnym, w którym strona podnosi, że niniejszym udowodniono spełnienie przez cudzoziemca przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Jednocześnie przedstawiono: załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, oświadczenia podmiotu powierzającego pracę, oświadczenie cudzoziemca 29 sierpnia 2025 r. oraz prośbę o wydrukowanie karty pobytu bez zamieszczonego adresu zameldowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego działający w imieniu skarżącego pełnomocnik - zarzucając organowi naruszenie art. 8, art, 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym - wniósł o:
1. zobowiązanie organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
2. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości w wysokości 6.000 zł (słownie: 6 tysięcy złotych);
3. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Jednocześnie na podstawie art. 125 § 1 ustawy p.p.s.a. strona wniosła o rozważenie przez sąd zawieszenia niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skargi z 9 września 2024 roku o sygnaturze TS 176/24 oraz zapytania skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-254/25 ) w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 19/25.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ, po pierwsze, nie załatwił sprawy w ustawowym terminie 60 dni, a po drugie - w toku dalszego postępowania nie podejmował czynności w sposób ciągły, konsekwentny i ukierunkowany na niezwłoczne zakończenie sprawy. Brak jest ciągu realnych czynności merytorycznych, za to występują długie, niczym nieuzasadnione odstępy czasowe, ewentualne pojedyncze działania mają charakter wyłącznie pozorny, pozostając bez rzeczywistego wpływu na zbliżenie się do rozstrzygnięcia. Taki sposób procedowania wypełnia zatem - obok przesłanki bezczynności - również przesłankę przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 149 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.
Strona zauważyła, że w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. - nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, nie podał przyczyn opóźnienia, jak również nie wskazał nowego, realnego terminu jej załatwienia. Zaniechanie to dodatkowo potwierdza, że organ nie traktował należycie obowiązku sprawnego załatwienia sprawy i nie respektował uprawnień strony do rzetelnej informacji o przebiegu postępowania.
Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podjął stosownej czynności rozstrzygającej sprawę. Jednocześnie sposób prowadzenia postępowania po upływie terminu, polegający na podejmowaniu nielicznych, rozproszonych w czasie lub pozornych czynności, świadczy o jego przewlekłości. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie doszło równocześnie zarówno do bezczynności, jak i do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, co w pełni uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie art. 149 ustawy p.p.s.a.
Strona skarżąca zaakcentowała że nawet, jeśli szczególny termin do załatwienia sprawy (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) rozpoczyna bieg dopiero z chwilą ziszczenia się zdarzeń wskazanych w art. 112a ust. 2 tej ustawy, to nie oznacza to "okresu bezczynności" organu przed tym momentem. W okresie od złożenia wniosku do momentu rozpoczęcia biegu terminu szczególnego organ ma bowiem obowiązek podejmować czynności procesowe, w tym w szczególności niezwłocznie zweryfikować kompletność podania i - w razie potrzeby - wezwać stronę do usunięcia braków formalnych. Z tego względu, skierowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych dopiero po upływie czasu, w którym organ - przy zachowaniu standardu sprawności i zasady szybkości postępowania - powinien był taką czynność podjąć, stanowi przejaw opieszałości w prowadzeniu sprawy.
W zakresie stosowania art. 100c oraz art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego Państwa strona skarżąca stanęła na stanowisku, iż organ nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów tej ustawy na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, bowiem powołane przepisy mogą, co do zasady znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowania, z wniosków obcokrajowców, obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Dodatkowo powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2025 roku, II OSK 2743/24 strona skarżąca wskazała, że nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić do kolejnego - czwartego z rzędu -przedłużenia obowiązywania art. 100d wskazanej ustawy po 30 czerwca 2024 roku. W związku z tym należy odmówić zastosowania art. 1 pkt. 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Uzasadniając żądanie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa strona podniosła, iż w realiach niniejszej sprawy organ nie tylko nie dochował podstawowego terminu do załatwienia sprawy, lecz mimo upływu kolejnych miesięcy nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Brak jest jakichkolwiek obiektywnych, przekonujących i należycie udokumentowanych przyczyn, które mogłyby usprawiedliwiać tak długotrwałe pozostawanie strony w stanie niepewności co do jej sytuacji prawnej. Zachowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z art. 35 i 36 k.p.a., nakładającymi obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, jak i z zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadą zaufania obywatela do organów władzy.
Z kolei uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej strona wyjaśniła, że powodu przewlekłości postępowania i bezczynności organu, napotyka realne i konkretne trudności życiowe. Po pierwsze, brak ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy ogranicza jego możliwości zmiany zatrudnienia na lepiej płatne i bardziej odpowiadające kwalifikacjom, co przekłada się bezpośrednio na sytuację ekonomiczną i rozwój zawodowy. Po drugie, skarżący nie może swobodnie wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych, gdyż ciągły stan niepewności co do tytułu pobytowego i obawa o możliwość powrotu uniemożliwiają mu podjęcie takiej decyzji bez ryzyka naruszenia przepisów o wjeździe i pobycie cudzoziemców. Po trzecie, stan ten wywołuje stałe poczucie niepewności, stresu i niepokoju o przyszłość, co również powinno zostać uwzględnione przy ocenie stopnia dolegliwości naruszenia prawa przez organ.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o odrzucenie, ewentualnie z ostrożności procesowej o jej oddalenie.
Motywując swoje stanowisko organ podniósł, że organ zobligowany jest do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu do czego zobowiązują organ zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego, m.in. wynikające z treści art. 8.
Na dzień sporządzania odpowiedzi wzywani są do osobistego stawiennictwa i uzupełniania braków formalnych cudzoziemcy, którzy złożyli wnioski 30 maja 2025 r. W okresie od 30 maja do 19 sierpnia 2025 r. złożono ok. 6.000 wniosków, które zawierają braki formalne i powinny zostać rozpoznane przed wnioskiem skarżącego. W związku z powyższym okres oczekiwania na wezwanie na braki formalne wynosi kilka miesięcy. Są to wnioski, które często nie zawierają nawet podpisu cudzoziemca, gdyż pełnomocnicy wyszli z założenia, że skoro i tak cudzoziemiec musi się stawić na złożenie odcisków linii papilarnych to wystarczy złożyć sam formularz podając podstawowe dane wnioskodawcy bez potwierdzenia opłaty, paszportu ani załączników. Uzupełnianie powyższych danych i kompletowanie dokumentacji w chwili składania odcisków linii papilarnych zajmuje dodatkowy czas poza czasem samego pobrania odcisków. Skutkiem czego terminy wezwań nie nadążają za liczbą przysyłanych nowych zawierających braki formalne.
Ponadto organ powołał się na art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w związku z którym po osobistym stawiennictwie cudzoziemca celem złożenia odcisków linii papilarnych i uzupełnieniu braków formalnych, organ zobowiązany jest zwrócić się do stosownych organów i oczekiwać 30 dni na odpowiedź. Zatem dopiero po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia wniosku cudzoziemca do zaopiniowania, co następuje po uzupełnieniu braków formalnych, a następnie braku przeciwwskazań ze strony służb, uzupełnieniu dokumentacji przez cudzoziemca oraz dokonaniu sprawdzenia danych cudzoziemca w systemach, może zostać wydana decyzja.
Wojewoda podkreślił, że w niniejszej sprawie zostały podjęte czynności polegające na tym, że wniosek został zarejestrowany w ogólnopolskim systemie rejestracji pobytu cudzoziemców, został nadany numer sprawy, została udzielona odpowiedź na ponaglenie, dokumentacja dotycząca sprawy znajduje się w aktach osobowych cudzoziemca, dla sprawy prowadzona jest również metryka. Pozostałe czynności związane z wezwaniem na osobiste stawiennictwo i uzupełnienie braków formalnych wymagają wezwania, które zostanie sporządzone według kolejności.
W ocenie organu nie ma podstaw do uznania, że Wojewoda Łódzki w toku prowadzonych czynności działał z rażącym naruszeniem prawa. Termin załatwienia sprawy nie wynika ze złej woli organu oraz z lekceważenia skarżącego, a wynika z ilości procedowanych spraw, które procedowane są z zachowaniem kolejności. Należy podkreślić, że wydanie decyzji administracyjnej dla cudzoziemca w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy jest procesem złożonym i wymaga przeprowadzenia przez organ szeregu czynności wyjaśniających. Przykładowo w kontekście ograniczeń w zasadach korzystania z ruchu bezwizowego dla obywateli K. kluczowe jest ustalenie, czy ruch bezwizowy nie jest wykorzystywany niezgodnie z jego przeznaczeniem, w szczególności na przykład do podejmowania pracy zarobkowej z pominięciem obowiązujących wymogów prawnych oraz zbadania przesłanki ryzyka migracyjnego dotyczącego konkretnego cudzoziemca. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie pojawiają się nieścisłości, które - w ocenie organu - należałoby zbadać - taki wymóg wprowadza choćby wspomniany wcześniej art. 109 ustawy o cudzoziemcach.
Dodatkowo organ powołał się na art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i wskazał, że skarga niniejsza obejmuje okres uregulowany powołanym przepisem. Przepis ten przewiduje, że w wymienionym okresie nie rozpoczyna się bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, a przepisów o bezczynności organu w tym okresie nie stosuje się. Na dzień sporządzenia odpowiedzi przepis ten obowiązuje. Wobec powyższego ewentualne zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w ww. okresie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości postępowania. Zatem skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym okresie jest niedopuszczalna.
Następnie na wezwanie Sądu Wojewoda Łódzki pismem z 23 kwietnia 2026 roku powiadomił, że postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia nie zostało zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 ustawy p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.).
Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ustawy p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18). W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi spełnił powyższy wymóg formalny.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 769 ze zm.) [dalej: ustawa o cudzoziemcach], decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 ustawy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że bieg terminu na załatwienie sprawy przez organ rozpoczyna się dopiero po wystąpieniu ostatniego z wymienionych w nim zdarzeń, tj. od momentu złożenia wniosku, który nie zawiera braków formalnych.
Postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana bezczynność zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który wpłynął do Wojewody Łódzkiego 19 sierpnia 2025 r. Wniosek został zarejestrowany w ogólnopolskim systemie rejestracji pobytu cudzoziemców 28 października 2025 r. Natomiast 6 listopada 2025 r. pełnomocnik strony złożył ponaglenie. Z zestawienia powyższych dat wynika zatem, że od daty wpływu wniosku do organu, tj. 19 sierpnia 2025 r. upłynęło już ponad 8 miesięcy, w czasie których Wojewoda Łódzki nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, z wyjątkiem rejestracji wniosku w systemie rejestracji pobytu cudzoziemców oraz pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania zawiadomieniem z 12 listopada 2025 r.
W dalszej kolejności 29 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność, lecz mimo to nadal Wojewoda Łódzki nie rozpoznał wniosku skarżącego.
Stwierdzić zatem należy, że w kontrolowanej sprawie postępowanie prowadzone jest dłużej, niż to niezbędne do jej załatwienia, a zwłoka w jej rozstrzygnięciu nie wynika ze stopnia jej skomplikowania. Nie sposób przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie organ niezwłocznie dokonał czynności zmierzającej do załatwienia wniosku skarżącego, skoro jeszcze nie wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., wpływ wniosku skarżącego spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego i nałożył na organ obowiązek jego weryfikacji oraz ustalenia, czy spełnia wszystkie wymogi formalne. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie i w razie stwierdzenia braku wniosku, organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w czasie, który nie spowoduje zwłoki w załatwieniu sprawy. Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie, nawet przy przyjęciu terminu dwumiesięcznego, tj. wydłużonego na podstawie art. 35 § 3 k.p.a. Powyższe dowodzi, że skarga na bezczynność organu w sprawie wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy okazała się uzasadniona. Wojewoda pozostaje bezczynny, naruszając tym samym przepisy art. 12, art. 35 § 1-3 oraz art. 36 k.p.a.
Sąd nie podzielił stanowiska Wojewody zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że obecnie nie ma podstaw do stwierdzenia w sprawie bezczynności z uwagi na aktualną treść art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj.: Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.) [dalej: ustawa pomocowa].
Należy wskazać, że w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że art. 100d, a wcześniej także 100c ww. ustawy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP), jak również art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: EKPCz) (por. m.in. wyroki NSA z 23 października 2024 r., II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24;z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24). Pogląd ten zachowywał swoją aktualność do 30 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł bowiem w niektórych orzeczeniach, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. np. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2023 r., II OSK 1985/22, z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 20 lutego 2025 r., II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1188/24). Sygnalizowano więc, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ww. ustawy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być bowiem uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (por. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93).
Ostatecznie zatem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ww. ustawy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, z 3 lipca 2025 r., II OSK 3117/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743, z 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24). Tym samym przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Podobną ocenę, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, należy przyjąć w odniesieniu do zmiany treści art. 100d dokonanej na mocy art. 10 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1301), który w punkcie 1 stanowi, że w art. 100d w ust. 1 we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy "do dnia 30 września 2025 r." zastępuje się wyrazami "do dnia 4 marca 2026 r.".
Oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy, należy zatem dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r., co też sąd w niniejszej sprawie uczynił. W rozpatrywanej sprawie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, jak już wspomniano, został złożony przez skarżącego 19 sierpnia 2025 r., a więc po ww. dacie, dlatego ocena bezczynności lub przewlekłości postępowania organu powinna zostać dokonana przez pryzmat przepisów k.p.a. oraz ustawy o cudzoziemcach, a także przepisów prawa europejskiego regulujących problematykę udzielania cudzoziemcom zezwoleń pobytowych.
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność określona została jako niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy). Skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 - § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (zob. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19).
Takim przepisem szczególnym jest cytowany powyżej art. 112a ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach. Przywołany przepis ustala termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, który wynosi 60 dni, a ponadto ustala reguły liczenia tego terminu. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi o uzupełnienie wszelkich wymogów wynikających z ww. ustawy oraz jego braków formalnych.
Wobec przyjęcia, że norma art. 100d ustawy pomocowej obowiązywała do 30 czerwca 2024 r., termin 60 dni na załatwienie sprawy wynikający z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach rozpoczął swój bieg wraz ze złożeniem przez cudzoziemca wniosku, tj. 19 sierpnia 2025 r. Od daty wpływu wniosku, tj. od 19 sierpnia 2025 r. do dnia wyrokowania Wojewoda Łódzki nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, z wyjątkiem rejestracji wniosku w systemie rejestracji pobytu cudzoziemców oraz pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania zawiadomieniem z 12 listopada 2025 r. Nie ulega zatem wątpliwości - biorąc pod uwagę, że organ poprzestał jedynie na zawiadomieniu strony o pozostawieniu bez rozpoznania ponaglenia - że organ działał co najmniej przewlekle. Sąd w swej ocenie wziął jednak pod uwagę także treść rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 5 ust. 2 akapit 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z 13 grudnia 2011 r. (Dz.U.UE.L.2011.343.1), zgodnie z którym "Właściwy organ wydaje decyzję w sprawie kompletnego wniosku w najkrótszym możliwym terminie, lecz w każdym razie w terminie czterech miesięcy od daty złożenia wniosku". Z tego względu, z uwagi na przekroczenie terminu wskazanego ww. aktem, sąd za usprawiedliwione uznał uznanie, że zwłokę organu należy kwalifikować jako bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z uwagi na to, że akta sprawy nie wskazują, aby doszło do zakończenia kontrolowanego postępowania, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku J. A. M. [...] w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami na mocy art. 149 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji wyroku).
Z uwagi na relatywnie niedługi okres stwierdzonej bezczynności, wobec znanych sądowi z urzędu realiów związanych z obsługą podobnych wniosków licznie składanych przez cudzoziemców w Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi, Sąd nie znalazł podstaw, by bezczynność zaklasyfikować jako przejaw rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu brak jest również podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej, to środek, który ma stanowić swoisty instrument kompensujący stronie niedogodności wynikające z przedłużającego się procedowania sprawy. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego podniósł w skardze, że w związku z bezczynnością organu, skarżący miał mieć problemy ze zmianą zatrudnienia na lepiej płatne i nie mógł wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzenia najbliższych, jednak nie przedstawił na tę okoliczność żadnych wiarygodnych dowodów. Z tego powodu twierdzenia te trzeba uznać za gołosłowne. Dodać należy, że skarżący nie pozostawał także bez środków do życia, wszak rzekome problemy miały dotyczyć wyłącznie zmiany pracy na lepiej płatną, a nie znalezienia i podjęcia pracy w ogóle.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę we wskazanym powyżej zakresie (pkt 4 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a., na które złożyły się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł powiększone o 17 zł z tytułu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Zgodnie z treścią § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935) stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca wynosi 480 zł. Należy wziąć pod uwagę, że radca prawny D. K. występował i nadal występuje jako pełnomocnik cudzoziemców w kilkudziesięciu sprawach, które toczyły się, bądź nadal się toczą przed tutejszym sądem. We wszystkich sprawach stany faktyczne są bardzo podobne, a skargi sporządzone przez pełnomocnika są identycznej treści. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, że skarga sporządzona w niniejszej sprawie wymagała większego nakładu pracy pełnomocnika, a sprawa jest zawiła i czasochłonna. Poza sporządzeniem skargi w niniejszej sprawie, pełnomocnik nie dokonał innych czynności w sprawie.
Sąd nie dostrzegł także podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Sprawiedliwości UE przez WSA w Gliwicach postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., II SAB/Gl 19/25. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne), o którym mowa w tym przepisie występuje więc w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które zaistnieje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Należy dodać, że istota kwestii prejudycjalnej wyraża się w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. np. wyroki NSA z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1570/11; z 24 czerwca 2015 r., II GSK 2699/14).
e.o.