III SA/Wr 961/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-10-03
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyodpadykara pieniężnarozporządzenie nr 1013/2006załącznik VIICOVID-19dokument elektronicznykontrola drogowaustawa o transporcie drogowym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za transport odpadów, uznając, że kierowca posiadał wymagany dokument w formie elektronicznej, a pandemia COVID-19 usprawiedliwiała jego okazanie w takiej formie.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika za międzynarodowy transport odpadów. Kluczowym zagadnieniem było posiadanie przez kierowcę wymaganego dokumentu (załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006) w formie elektronicznej podczas kontroli drogowej w okresie pandemii COVID-19. Sąd uznał, że okazanie dokumentu na urządzeniu mobilnym było dopuszczalne w tamtym czasie i uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że nie doszło do naruszenia przepisów.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła częściowo decyzję Naczelnika UCS i nałożyła karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego ich rodzaj. Sprawa dotyczyła międzynarodowego transportu odpadów z Niemiec do Polski, który został zatrzymany do kontroli. Kierowca okazał załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006 w formie elektronicznej na telefonie komórkowym. Organy administracji uznały, że dokument ten nie był wystarczający, a jego okazanie w trakcie kontroli nie świadczyło o jego wcześniejszym posiadaniu. Sąd administracyjny we Wrocławiu, odwołując się do przepisów i wytycznych związanych z pandemią COVID-19, uznał, że okazanie załącznika VII w formie elektronicznej na urządzeniu mobilnym było dopuszczalne w okresie pandemii. Sąd podkreślił, że kierowca zeznał o otrzymaniu dokumentu elektronicznie, a ewentualne opóźnienie w jego okazaniu mogło być spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami związanymi z pandemią. W związku z tym Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących posiadania dokumentów przy przewozie odpadów i uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń organów w zakresie braku oznakowania środka transportu, co skutkowało utrzymaniem kary pieniężnej za to naruszenie, jednakże ostatecznie uchylił całą zaskarżoną decyzję z uwagi na uchylenie kary za brak dokumentu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, okazanie załącznika VII w formie elektronicznej na urządzeniu mobilnym podczas kontroli drogowej w okresie pandemii COVID-19 było dopuszczalne i spełniało wymogi prawne, zgodnie z wytycznymi i zaleceniami dotyczącymi przemieszczania odpadów w kontekście pandemii.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wytyczne Komisji Europejskiej i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące przemieszczania odpadów w okresie pandemii COVID-19 dopuszczały stosowanie dokumentów w formie elektronicznej, okazywanych na urządzeniach mobilnych. Okoliczności sprawy, w tym zeznania kierowcy i ogólna sytuacja pandemiczna, usprawiedliwiały okazanie dokumentu w takiej formie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.t.d. art. 92a § 1, 7

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów.

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji.

rozporządzenie nr 1013/2006 art. 18

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Wymogi proceduralne dotyczące przemieszczania odpadów, w tym obowiązek posiadania załącznika VII.

u.o. art. 24 § 7

Ustawa o odpadach

Podstawa do wydania przepisów wykonawczych dotyczących oznakowania środków transportu odpadów.

Rozporządzenie Ministra Środowiska § § 9 ust. 1

Szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym oznakowanie środków transportu.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92c

Ustawa o transporcie drogowym

Okoliczności zwalniające z odpowiedzialności.

rozporządzenie nr 1013/2006 art. 26 § 3

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Dopuszczalność formy elektronicznej dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność okazania dokumentu wymaganego przy transporcie odpadów (załącznik VII) w formie elektronicznej na urządzeniu mobilnym w okresie pandemii COVID-19. Pandemia COVID-19 jako okoliczność usprawiedliwiająca ewentualne opóźnienie w okazaniu dokumentu lub jego formę.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów, że dokument elektroniczny okazany na telefonie nie jest dokumentem i nie spełnia wymogów prawnych. Argumentacja organów, że okazanie dokumentu w trakcie kontroli nie świadczy o jego wcześniejszym posiadaniu. Brak wykazania przez stronę przesłanek egzoneracyjnych z art. 92c u.t.d. w zakresie oznakowania pojazdu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym podziela zapatrywania wyrażone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 975/22 dotyczącego tej samej okoliczności i takiego samego zagadnienia prawnego, uznając je za własne i jego obszerne fragmenty przywołuje poniżej. Z przytoczonych przepisów oraz nadzwyczajnie przyjętych do realizacji na czas epidemii COVID-19 zaleceń w zakresie formy informacji i dokumentów niezbędnych przy transgranicznym transporcie odpadów wynika, że w przypadku transgranicznego transportu odpadów załącznik VII wymagany przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów mógł mieć formę elektroniczną okazywaną podczas kontroli na urządzeniu mobilnym. Sąd podkreśla, że niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 lub 2 u.t.d., powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności.

Skład orzekający

Andrzej Nikiforów

przewodniczący

Anetta Makowska-Hrycyk

członek

Dominik Dymitruk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie dopuszczalności dokumentów elektronicznych w transporcie odpadów w okresie pandemii COVID-19 oraz interpretacja przepisów dotyczących oznakowania środków transportu odpadów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii COVID-19 i wytycznych z nim związanych. Interpretacja przepisów o oznakowaniu pojazdu może być stosowana w innych sprawach dotyczących transportu odpadów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z akceptacją dokumentów elektronicznych w transporcie, szczególnie w kontekście pandemii. Pokazuje, jak nadzwyczajne okoliczności mogą wpływać na interpretację przepisów.

Dokumenty elektroniczne w transporcie odpadów: Sąd potwierdza ich ważność w czasach pandemii!

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 961/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący/
Anetta Makowska-Hrycyk
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 3 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym prawy ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. kom. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 października 2022 r., nr 0201-IGC.48.49.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (dalej: strona, skarżąca, spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z dnia 7 października 2022 r., nr 0201-IGC.48.49.2022, uchylająca – w punkcie 1 – decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: Naczelnik UCS, organ pierwszej instancji) z dnia 23 czerwca 2022 r., nr 458000-COC-3.48.64.2022, w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia i w tym zakresie orzekająca o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł z wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie (punkt 2).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że funkcjonariusze UCS w dniu 18 listopada 2020 r. na 1,3 km autostrady [...] w J. zatrzymali do kontroli drogowej ciągnik samochodowy marki S. wraz z naczepą ciężarową. Ustalili, że zespołem pojazdów kierował L. G. wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy z N. do Polski w imieniu i na zlecenie skarżącej jako przewoźnika. Przewożonymi towarami były odpady w postaci złomu. Kierowca okazał funkcjonariuszom UCS list przewozowy CMR z dnia 18 listopada 2020 r. z adnotacją w polu nr 8 – "złom" oraz dokument L. nr [...]. Odnośnie do dokumentu uprawniającego do wwozu towaru do Polski kierowca wyjaśnił, że informację (dalej: załącznik VII) określoną w załączniku nr VII rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L nr 190/1 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1013/2006) ma otrzymać na terenie Polski na jednej ze stacji paliw. Podczas czynności kontrolnych załącznik VII został przesłany drogą elektroniczną na telefon kierowcy oraz funkcjonariusza UCS. Informację tę, w ślad za wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru, funkcjonariusze UCS przesłali do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu – Delegatura w Jeleniej Górze (dalej: WIOŚ). Ponadto przesłuchali kierowcę, który oświadczył, że wcześniej za każdym razem miał ze sobą dokument na przewożony odpad – załącznik VII. Pierwszy raz się zdarzyło, że załącznika VII nie otrzymał i miał być mu przekazany przez WhatsApp do wydrukowania na stacji paliw, ale nikt nie chciał go wydrukować. Orzeczeniem z dnia 18 listopada 2020 r. WIOŚ uznał kontrolowany przewóz za nielegalne przemieszczenie odpadów wskazując, że w załączniku VII nie uzupełniono punktów 3, 4, 5b oraz 12, tj. dotyczących ilości przemieszczanych odpadów, daty przemieszczania odpadów, kolejnego przewoźnika odpadów i podpisu pod oświadczeniem osoby, która zorganizowała przemieszczenie odpadów z nieczytelna datą 19 lub 29 października 2020 r. Załącznik VII został przedstawiony w formie elektronicznej (zdjęcie). WIOŚ wskazując na wymogi proceduralne uznał, że przemieszczenie odpadów jest realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w załączniku VII i wobec tego stanowi nielegalne przemieszczenie odpadów.
Przeprowadzający kontrolę drogową funkcjonariusze UCS stwierdzili ponadto, że przewóz drogowy odpadów był realizowany bez oznakowania środków transportu, a ponadto kierowca nie został wyposażony w dokumenty wymagane w związku z realizowanym przewozem odpadów zgodnie z art. 87 u.t.d.
W konsekwencji funkcjonariusze UCS stwierdzili naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.), lp. 1.12, lp. 4.5 i lp. 4.8.
Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli drogowej, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń.
Do czasu wydania decyzji przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kontrolowany zespół pojazdów został zatrzymany.
Ocenę towaru i wnioski z orzeczenia WIOŚ potwierdził w piśmie z 19 listopada 2020 r.
Pismem z dnia 14 lutego 2022 r. Naczelnik UCS zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019, poz. 2140 ze zm.; dalej: u.t.d.) po kontroli drogowej z dnia 18 listopada 2020 r. Jednocześnie wezwał stronę do wyjaśnienia przyczyn nielegalnego przemieszczania odpadów, braku oznakowania pojazdu literą A oraz wykonywania przewozu drogowego bez wymaganych dokumentów, a także do wskazania okoliczności określonych w art. 92c u.t.d zwalniających z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Strona przedstawiła wyjaśnienia w sprawie w piśmie, które do Naczelnika UCS wpłynęło 22 marca 2022 r. wskazując, że kierowca był wyposażony w niezbędne dokumenty i nie są stronie znane okoliczności braku ich posiadania przez kierowcę podczas kontroli drogowej w dniu 18 listopada 2020 r. Wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, argumentując, że wskutek zwolnienia zatrzymanych odpadów i umożliwienia ich przemieszczenia do miejsca przeznaczenia, nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów uległo dezaktualizacji.
Pismem, które wpłynęło do UCS w dniu 18 maja 2022 r., strona wniosła zastrzeżenia do zeznań kierowcy jako niespójnych i sprzecznych ze stanem faktycznym.
Decyzją z dnia 23 czerwca 2022 r. Naczelnik UCS nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł, na którą składały się następujące kary pieniężne stwierdzone podczas jednej kontroli:
1) wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia – na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 7 oraz lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 12 000 zł;
2) wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 7 oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 10 000 zł;
3) niewyposażenie kierowcy w dokumenty wymagane w związku z realizowanym przewozem odpadów zgodnie z art. 87 u.t.p. – za każdy dokument, na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 7 oraz lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 500 zł.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, organ pierwszej instancji wskazał, że w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów, osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII. Skoro dokumentem tym nie dysponował kierowca w momencie kontroli drogowej, doprowadziło to organ do przekonania, że nastąpił wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, a kierowca nie został wyposażony w dokument wymagany w związku z realizowanym przewozem odpadów zgodnie z art. 87 u.t.p., co wyczerpuje przesłanki z lp. 4.5 i 1.12 załącznika nr 3 to u.t.d.
Biorąc z kolei pod uwagę, że przewóz odpadów środkiem transportu nie był oznakowany zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742, dalej jako: rozporządzenia w sprawie odpadów), a okoliczność ta została stwierdzoną podczas kontroli oraz przyznana przez kierowcę podczas przesłuchania, prowadziło to dodatkowo do nałożenia kary pobieżnej za naruszenie wynikające z lp. 4.8 załącznika nr 3 to u.t.d.
Naczelnik UCS nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., w tym zwolnienia z odpowiedzialności strony.
Suma kar pieniężnych nałożonych na przewoźnika wyniosła 22 500 zł, jednak za względu na ograniczenia wynikające z art. 92a ust. 3 u.t.d., organ pierwszej instancji nałożył ostatecznie karę pieniężną za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej w maksymalnej wysokości 12 000 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IAS w zaskarżonej decyzji uchylił – w punkcie 1 – decyzję Naczelnik UCS z dnia 23 czerwca 2022 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia i w tym zakresie nałożył karę pieniężną w kwocie 10 000 zł z wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie (punkt 2).
W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem wwozu do Polski były odpady z tzw. listy zielonej, obejmujące odpady inne niż niebezpieczne, wymienione w załączniku III do rozporządzenia nr 1013/2006, a zatem ich wwóz nie wymagał konieczności uzyskania zezwolenia na międzynarodowej przemieszczanie odpadów, ale podlegał procedurze informowania. W tym stanie rzeczy, choć w ustalonym stanie faktycznych przemieszczanie odpadów było nielegalne w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. g tiret iii rozporządzenia nr 1013/2006, to jednak nie można przypisać temu czynowi znamion naruszenia, o którym mowa w lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d., ponieważ wwóz towarów z listy zielonej nie wymaga uzyskania zezwolenia. Organ odwoławczy wskazał natomiast, że odpady transportuje się wraz z dokumentami potwierdzającymi ich rodzaj oraz dane zlecającego transport odpadów. Dokumentem tym jest m.in. dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów – załącznik VII do rozporządzenia nr 1016/2006. Okoliczności sprawy dowodzą, że w czasie trwania kontroli kierowca nie posiadał dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów. Za takim nie uznał organ skanu otrzymanego na telefon dopiero w wyniku kontroli, to znaczy wymuszonego faktem kontroli. Przyjął w tej sytuacji, że w momencie kontroli przewóz odbywał się bez załącznika VII, tj. dokumentu potwierdzającego rodzaj i ilość transportowanych odpadów. Nie uznał przy tym, że skoro kierowca okazał ten dokument na telefonie komórkowym, to istniał on wcześniej i wobec tego kierowca został w ten dokument wyposażony. Do momentu czynności kontrolnych kierowca nie posiadał załącznika VII nawet na urządzeniu mobilnym w formie skanu. Ponadto otrzymany w trakcie kontroli skan tego dokumentu był nieczytelny, a jego treść nie identyfikowała przewozu. Brak było danych dotyczących rzeczywistej ilości odpadów, rzeczywistej daty przemieszczenia odpadów, danych drugiego i kolejnego przewoźnika odpadów oraz podpisu osoby, która zorganizowała przemieszczenie. Na tej podstawie organ odwoławczy doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wykonująca międzynarodowy transport drogowy naruszyła art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f w zw. z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. przez wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Organ odwoławczy podkreślił także, że dopiero urząd kraju wysyłki w Niemczech pozyskał wymagane dokumenty i przekazał je do GIOŚ w Polsce w związku z czym transport odpadów w Polsce mógł być kontynuowany.
W pozostałym zakresie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Naczelnika UCS, uznając, że wnioski z niej wynikającej znajdują potwierdzenie z ustaleniach faktycznych.
Podobnie jak organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W skardze strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W grupie zarzutów o charakterze procesowym zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 11, 68 § 2, 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 2 i 3 oraz 138 § 1 pkt 2 i art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), natomiast w grupie zarzutów dotyczących prawa materialnego – art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1, 3, 7 i 11 w zw. z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 12 Prawa przedsiębiorców. Na tej podstawie strona wniosła o:
a) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jednocześnie uchylając decyzję Naczelnika UCS obarczoną wadą nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) ewentualnie, z ostrożności procesowej, na wypadek nieuznania przez Sąd, że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący – o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,
b) stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika UCS poprzedzającej zaskarżoną decyzję – jako wydanej bez podstawy prawnej – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.;
c) umorzenie postępowania administracyjnego (pierwszej instancji) na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a.;
d) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
e) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, a w razie nieuwzględnienia wniosku – przez Sąd;
f) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.
Zarzuty i wnioski skargi szczegółowo umotywowała i argumentację w tym zakresie rozszerzyła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania.
Oceniając legalność nałożenia na skarżącą jako przewoźnika kary pieniężnej z tytułu naruszeń stwierdzonych w związku z realizowanym przewozem odpadów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem organ naruszył przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie funkcjonariusze UCS w dniu 18 listopada 2020 r. na 1,3 km autostrady [...] poddali kontroli drogowej zespół pojazdów, którym wykonywany był przez przewoźnika międzynarodowy transport drogowy rzeczy z N. do Polski. W sprawie nie jest sporne, że transport ten stanowił przewóz drogowy rzeczy - transport z N. do Polski odpadów metali żelaznych w ilości 25 360 kg niebędących odpadami niebezpiecznymi, nie stanowiących zagrożenia dla środowiska/ludzi i klasyfikowanych do kodu B 1010 na Liście zielonej stanowiącej załącznik III rozporządzenia nr 1013/2006. Ustalenia te nie budzą zastrzeżeń także Sądu w składzie orzekającym.
Wedle organu odwoławczego, kierowca wykonujący ww. przewóz nie posiadał dokumentu wymaganego dla przemieszczenia odpadów, tj. załącznika VII do rozporządzenia nr 1013/2006, ponieważ został okazany funkcjonariuszom UCS na urządzeniu mobilnym (telefon) jako zdjęcie w trakcie czynności kontrolnych, co nie pozwala na uznanie go za dokument. Ponadto dopiero czynności kontrolne spowodowały, że ten dokument został kierowcy przesłany, a do tego momentu kierowca takiego dokumentu nie posiadał nawet na urządzeniu mobilnym. Ustalenie to doprowadziło organ do uznania, że doszło do naruszenia przepisu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. i wypełnia opis naruszenia z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. wobec wykonywania przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, jak również stanowi o naruszeniu opisanym w lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. jako niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy błędnie przyjął w sprawie, że kierowca wykonując w dniu 18 listopada 2020 r. transport drogowy rzeczy nie dysponował i nie został wyposażony w dokument – załącznik VII niezbędny przy przemieszczaniu odpadów z listy zielonej, a w konsekwencja – iż wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady następowało bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów.
W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym podziela zapatrywania wyrażone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 975/22 dotyczącego tej samej okoliczności i takiego samego zagadnienia prawnego, uznając je za własne i jego obszerne fragmenty przywołuje poniżej.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 3 lit. f u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
W przypadku międzynarodowego transportu odpadów z listy zielonej, jak to miało miejsce w sprawie, zastosowanie ma rozporządzenie nr 1013/2006 określające procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Z art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1013/2006 wynika, że ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w art. 18, podlegają przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB, przeznaczonych do odzysku, jeżeli ilość przemieszczanych odpadów przekracza 20 kg. Zgodnie natomiast z art. 18 w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych: a) dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII; b) dokument określony w załączniku VII jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku lub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów. Na podstawie art. 26 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 dokumenty, które zgodnie z art. 16 lit. c) i art. 18 mają towarzyszyć każdemu transportowi, mogą mieć form elektroniczną z podpisami mogą mieć formę elektroniczną z podpisami elektronicznymi, jeżeli możliwe jest ich odczytanie każdym czasie w trakcie transportu oraz jeżeli taka forma jest akceptowana przez zainteresowane właściwe organy.
W związku z globalną epidemią COVID-19 instytucje unijne, w tym Komisja Europejska (dalej też: KE), podjęły działania w celu ochrony zdrowia ludności a jednocześnie uniknięcia zakłóceń swobodnego przepływu osób oraz dostaw towarów i usług podstawowych w całej Europie poprzez bieżące opracowanie wytycznych i zaleceń takich jak Covid-19 Wytyczne dotyczące środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych 2020/C 86 I/01 (Dz.Urz UE z 16.03.2020 CI 86/1). W wytycznych określone zostały zasady regulujące zintegrowane podejście do skutecznego zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia przy zachowaniu integralności jednolitego rynku. W zakresie transportu towarów i usług wskazano, że ogólnie rzecz biorąc, środki kontroli nie powinny powodować poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu łańcuchów dostaw, podstawowych usług użyteczności publicznej oraz gospodarek krajowych i całej unijnej gospodarki. Na tej podstawie w dniu 23 marca 2020 r. KE przyjęła Komunikat w sprawie wdrożenia uprzywilejowanych korytarzy w kontekście wytycznych dotyczących środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych 2020/C 96 I/01 (Dz. Urz. UE z 24.03.2020 CI 96/1). Wynika z niego – pkt 10 - że na przejściach granicznych na trasie uprzywilejowanych korytarzy procedury należy ograniczyć i uprościć do niezbędnego minimum. Kierowcy pojazdów wykonujących przewozy towarowe nie powinni być proszeni o przedstawienie żadnego dokumentu innego niż ich dokument tożsamości i prawo jazdy oraz, w razie potrzeby, pismo od pracodawcy według standardowego wzoru (załącznik 3). Za wystarczające należy uznać złożenie dokumentów w formie elektronicznej lub ich wyświetlenie na ekranie urządzenia elektronicznego. Z pkt 12 wynika, że Inne kontrole dokumentów i ładunków – takie jak kontrole drogowe – powinny być ograniczone do minimum i nie powinny przekraczać normalnych poziomów, aby zapewnić swobodny przepływ towarów i uniknąć dodatkowych opóźnień. W komunikacie wzywa się państwa członkowskie do pełnego wdrożenia wytycznych dotyczących zarządzania granicami w odniesieniu do wszystkich wewnątrzunijnych przewozów towarowych. Zasady dotyczące transportu towarów zawarte w niniejszym komunikacie stosuje się mutatis mutandis do przemieszczania odpadów na podstawie rozporządzenia nr 1013/2006.
Odwołując się do rozporządzenia nr 1013/2006, ww. Wytycznych i Komunikatu Komisja Europejska wydała dokument z 30 marca 2020 r. z zaleceniami i wytycznymi dotyczącymi m.in. formy dokumentów i informacji przy przemieszczaniu odpadów (dostępne: https://environment.ec.europa.eu/system/files/2020-12/waste-shipments-COVID19-pl.pdf) – "Przemieszczania odpadów w kontekście kryzysu spowodowanego epidemią COVID-19: Wymiana informacji i wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia UE w sprawie przemieszczania odpadów".
Celem tego dokumentu było wypracowanie wspólnego podejścia do zapewnienia ciągłości przemieszczania odpadów w całej UE przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego i ochrony środowiska w wyjątkowych okolicznościach spowodowanych pandemią COVID-19. Zawiera on wytyczne dla właściwych organów państw członkowskich, podmiotów gospodarczych i wszystkich zainteresowanych stron, służące: 1) zapobieganiu powstawaniu przeszkód w transgranicznym przemieszczaniu odpadów w UE i ograniczaniu tych przeszkód, oraz 2) ułatwianiu wdrażania przepisów UE dotyczących przemieszczania odpadów. Podkreślono w nim, że W dokumencie tym zaleca się – z powołaniem na art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 1013/2006, stosowanie procedur elektronicznych, dokumentów elektronicznych i przyjmowanie przez właściwe organy wszystkich państw członkowskich dokumentów i informacji w formie elektronicznej. Podkreślono, że wielu państwach członkowskich w przypadku przemieszczania odpadów domyślnie stosuje się procedury z wykorzystaniem papierowej formy dokumentów: dokumenty papierowe są podpisywane, towarzyszą przesyłkom i są fizycznie przedstawiane lub wymieniane na różnych etapach transportu. W kontekście zdalnej organizacji pracy w związku z kryzysem wywołanym przez COVID-19 korzystanie z procedur opartych na dokumentacji papierowej znacząco wpływa na terminowość procedur administracyjnych. W celu zminimalizowania fizycznego kontaktu należy ponadto unikać regularnej wymiany dokumentów papierowych między różnymi podmiotami gospodarczymi i różnymi organami w trakcie przemieszczania odpadów. Stosowanie procedur elektronicznych może przyjmować różne formy, od wymiany dokumentów i wyrażania zgody za pośrednictwem poczty elektronicznej po korzystanie z wprowadzonych już przez niektóre państwa członkowskie kompleksowych systemów wymiany danych między państwami. W celu zapewnienia sprawnego przemieszczania odpadów w obecnej sytuacji zaleca się następujące rozwiązania praktyczne cała komunikacja dotycząca zgłoszenia, zgody i wymogów obowiązujących po wydaniu zgody powinna być przesyłana w formacie cyfrowym, w tym dokument określony w załączniku VII i o którym mowa w art. 18 rozporządzenia nr 1013/2006.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1792 ze zm.) organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest w szczególności organem właściwym w sprawach: 1) przywozu odpadów na teren kraju; 2) wywozu odpadów poza teren kraju; 3) tranzytu odpadów przez teren kraju.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska opracował czasowo wprowadzone, do odwołania, zasady obowiązujące w transgranicznym przemieszczaniu odpadów - Informacja w sprawie obiegu dokumentacji i szczególnych procedur dla transgranicznego przemieszczania odpadów w okresie epidemii COVID-19 (dalej: Informacja; opublikowana 6 kwietnia 2020 r. i obecnie dostępna: https://www.gov.pl/web/wios-gdansk/pl-transgraniczne-przemieszczanie-odpadow-w-okresie-epidemii-covid-19-poniedzialek-06042020). Z informacji tej wynika, że zalecane jest, aby w trakcie transportu dokumenty, wymagane w transgranicznym przemieszczaniu odpadów, miały formę elektroniczną. Przemieszczanie odpadów może odbywać się na podstawie dokumentów posiadanych przez kierowcę na urządzeniu mobilnym, np. telefon, tablet, laptop, i w takiej formie okazywane podczas kontroli transportu. Elektroniczna wersja dokumentów (kopie dokumentów zgłoszenia, kopie zezwoleń, dokument przesyłania lub załącznik VII) powinny mieć formę skanu podpisanego dokumentu, lub, gdy to możliwe, opatrzone podpisem elektronicznym.
Z przytoczonych przepisów oraz nadzwyczajnie przyjętych do realizacji na czas epidemii COVID-19 zaleceń w zakresie formy informacji i dokumentów niezbędnych przy transgranicznym transporcie odpadów wynika, że w przypadku transgranicznego transportu odpadów załącznik VII wymagany przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów mógł mieć formę elektroniczną okazywaną podczas kontroli na urządzeniu mobilnym.
Z uwagi na fakt, że w sprawie poddanej kontroli Sądu transport odpadów miał miejsce w dniu 18 listopada 2020 r., tj. w czasie wzrostu epidemii COVID-19, ww. ułatwienia w zakresie formy załącznika VII miały w sprawie zastosowanie.
Przyjęte na czas epidemii COVID-19 ww. szczególne procedury przemieszczania odpadów i ich transportu nie zostały jednak uwzględnione w sprawie.
Z protokołu kontroli drogowej z dnia 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII został przesłany na telefon kierowcy, a następnie – na telefon funkcjonariusza USC w trakcie czynności kontrolnych, podczas oczekiwania na orzeczenie WIOŚ. Z orzeczenia WIOŚ z dnia 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII został przedstawiony w formie elektronicznej i nie uzupełniono w nim pkt 3 (rzeczywista ilość), pkt 4 (rzeczywista data przemieszczenia), 5b (drugi przewoźnik) i pkt 12 (oświadczenie osoby, która zorganizowała przemieszczenie). Z protokołu przesłuchania kierowcy z dnia 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII miał być przekazany kierowcy WhatsApp i wydrukowany na stacji paliw, ale po drodze kierowca nie miał gdzie go wydrukować, bo nikt nie chciał go wydrukować.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organy obu instancji błędnie ustaliły, że kierowca nie posiadał w czasie czynności kontrolnych w dniu 18 listopada 2020 r. załącznika VII, ponieważ ze względu na jego formę elektroniczną nie mógł być uznany za dokument. Nieprawidłowo też stwierdziły, że ze względu na przesłanie kierowcy i okazanie go w trakcie czynności kontrolnych nie można przyjąć, że załącznik VII istniał wcześniej i wobec tego kierowca był w niego wyposażony.
Co do dopuszczalności formy elektronicznej załącznika VII (w tym w formie skanu) okazanego podczas kontroli drogowej na urządzeniu mobilnym kierowcy jednoznacznie przekonują przytoczone wyżej procedury transgranicznego przemieszczania odpadów w kontekście kryzysu wywołanego epidemią COVID-19. Taka forma załącznika VII oraz okazanie go na urządzeniu mobilnym spełniała w tym czasie wymogi rozporządzenia nr 1013/2006 i w konsekwencji – art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d.
Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że nadzwyczajna sytuacja wywołana epidemią koronawirusa co do zasady mogła wpłynąć na moment przesłania skanu załącznika VII na urządzenie mobilne kierowcy, tj. w trakcie trwającej kontroli. Ze względu jednak na zeznania kierowcy nie jest uzasadniona argumentacja Dyrektora IAS, że do tego czasu dokument ten nie istniał. Kierowca zeznał, że otrzymał ten dokument elektronicznie, ale nie miał możliwości go wydrukować. Trzeba tu podkreślić, że podmiotem zobowiązanym do wystawienia tego dokumentu (wystawcą) w sprawie poddanej kontroli Sądu był przedsiębiorca niemiecki. Nie można wykluczyć, że to po jego stronie zaistniały powody opóźnienia – o ile w ogóle do niego doszło, gdy wziąć pod uwagę zeznania kierowcy – w przekazaniu tego dokumentu kierowcy. Niewątpliwie jednak w czasie kontroli dokument ten został funkcjonariuszom okazany i w tym zakresie nie miał też wątpliwości WIOŚ orzekając co prawda o nielegalnym przemieszaniu odpadów transportowanych przez kierowcę, lecz nie z powodu braku załącznika VII, ale z powodu braków w tym załączniku. Sąd w składzie orzekającym nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych, by okazany w trakcie kontroli drogowej nie istniał przed tym momentem.
Powszechnie też wiadomo, że kontrola drogowa w sprawie przypadła na czas drugiej fali zachorowań na COVID-19 i częściowy lockdown od początku listopada 2020 r. na terytorium Niemiec, co mogło utrudnić komunikację. Stanowi to wystarczające usprawiedliwienie ewentualnego – choć w sprawie niewykazanego jednoznacznie - opóźnienia w przekazaniu na urządzenie mobilne kierowcy skanu załącznika VII, a organ odwoławczy okoliczność taką winien w sprawie uwzględnić z urzędu.
Skoro zatem kierowca okazał do kontroli drogowej w dniu 18 listopada 2020 r. załącznik VII w formie elektronicznej na urządzeniu mobilnym, tym samym nie doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. w zw. z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
Powyższe stanowisko i ocena prawna naruszenia opisanego w lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. ma również wpływ na możliwość orzeczenia względem skarżącej kary pieniężnej za kolejne naruszenie stwierdzone przez organy obu instancji, tj. opisane w lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Skoro kierowca okazał w trakcie kontroli drogowej załącznik VII stanowiący dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów w rozumieniu § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia o odpadach, a dokument ten – co zostało już przytoczone – pomimo pewnych braków, zawierał informacje dotyczące rodzaju odpadów, to tym samym nie zaistniały podstawy do odpowiedzialności skarżącej także za omawiane naruszenie.
W konsekwencji nie zaistniały podstawy odpowiedzialności skarżącej z tytułu naruszeń stwierdzonych w związku z realizowanym przewozem drogowym odpadów opisanych jako naruszenia opisane w lp. 1.12 oraz lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się z kolei do stwierdzanego podczas kontroli drogowej naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, tj. naruszenia opisanego w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń organów w tym zakresie.
Zgodnie z art. 24 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7, tj.: cytowanym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
W uzasadnieniu do projektu ustawy o odpadach wskazano, że wprowadzenie upoważnienia do wydania przez ministra właściwego do spraw środowiska rozporządzenia, w którym będzie mógł określić szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania wynika z rezygnacji w projektowanych przepisach z obowiązku uzyskania zezwolenia na transport odpadów. Wprowadzenie obowiązku w zakresie oznakowania środków transportu ma natomiast poprawić możliwości kontroli obrotu odpadami w Polsce (druk sejmowy VII.456).
Uwzględniając założenia wprowadzenia tej regulacji przyjąć należy, że odpowiednie oznaczenie pojazdu ma na celu ujawnienie pojazdu objętego kontrolą na podstawie przepisów o transporcie drogowym, jako przewożącego odpady. Istotą obowiązku przewoźnika jest zatem sam fakt oznaczenia pojazdu - z uwagi na właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a samo jego zrealizowanie wyłącza możliwość uznania, że zaistniało naruszenie określone w lp. 4.8 złącznika 3 do u.t.d.
Mając na uwadze powyższe podkreślić trzeba, że dla stwierdzenia naruszenia określonego w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach, a w tym zakresie bezsporne ustalenie, że przewóz dotyczył transportu odpadów objętego obowiązkiem oznaczenia środka transportu oraz, że przewoźnik pomimo obowiązku nie oznaczył środka transportu w sposób określony w rozporządzeniu.
Dokonując ustaleń w tym zakresie na podstawie protokołu z kontroli za bezsporny należy uznać charakter transportu, który dotyczył odpadów. Odnosząc się natomiast do pozostałych okoliczności powodujących odpowiedzialność przewoźnika, Sąd wskazuje, że organ nie zarzuca skarżącej nieposiadania tablicy w pojeździe, lecz brak oznakowania pojazdu napisem "ODPADY". Samo posiadanie tablicy w pojeździe nie wypełnia bowiem obowiązku prawidłowego oznakowania pojazdu przewożącego ładunek w postaci odpadów.
W niniejszej sprawie pojazd przewoźnika nie był w taki sposób oznakowany, czego z resztą nie zanegowali zarówno kierowca przesłuchiwany w toku kontroli drogowej, który oświadczył, że zapomniał otworzyć tablicę, jak również skarżąca, która tegoż obarczyła winą za brak zachowania należytej staranności przy realizacji przewozu drogowego. Okoliczności faktyczne zostały potwierdzone także w materiale zdjęciowym dołączonym do protokołu.
Jednocześnie organ prawidłowo ocenił, że niedopatrzenie kierowcy nie stanowiło przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w powołanym wyżej przepisie art. 92c ust. 1 u.t.d. Powołana regulacja ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć określonych zdarzeń stanowiących naruszenie prawa. Ponadto, wykazanie okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., należy do podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności związane z przewozem. Powinien on wykazać, że uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy prawidłowej organizacji przewozu, a jedynie wskutek nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od niego okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia prawa.
Sąd podkreśla, że niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d., powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 z dnia 12 marca 2015 r., wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 186/14, CBOSA). W niniejszej sprawie, co słusznie podkreśliły organy, żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżąca nie wykazała.
W kwestii podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a., Sąd uznał, że nie zasługiwał on na uwzględnienie.
Jakkolwiek postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., to jednak żądanie skarżącej uwzględnienia regulacji działu IVA k.p.a. nie jest uzasadnione.
Dostrzec należy, że kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i jej wysokości oraz odstąpienia od jej nałożenia zostały kompleksowo uregulowane w przepisach u.t.d. (art. 92-92c). Oznacza to, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w art. 189f § 2 k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVA k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania. Wówczas przepisy odrębne mają pierwszeństwo przed unormowaniami k.p.a., przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy zagadnienia te zostaną uregulowane w odmienny sposób. Nie jest przy tym istotne to, że zakres unormowania zagadnienia określonego w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. Inaczej mówiąc, przepisy działu IVA k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana. Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje.
Dodać także należy, że określając wysokość administracyjnej kary pieniężnej organ administracji działa w warunkach uznania administracyjnego, chyba że z przepisu szczególnego wynika wprost wysokość nakładanej kary (wysokość kary jest określona w sposób sztywny). Wówczas organ wymierzy karę w wysokości wynikającej z przepisu szczególnego bez stosowania dyrektyw wymiaru kary określonych – przy braku w tym zakresie przepisów szczególnych – w art. 189d k.p.a. (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 189(d))
Końcowo Sąd zauważa, że dowody na podstawie których podjęto zaskarżona decyzję (i decyzję ją poprzedzającą) nie zostały włączone w sposób przewidziany procedurą administracyjną, która ma zastosowanie w sprawie. Nie jest to jednak uchybienie istotne, ponieważ zapewniono stronie dostęp i umożliwiono zapoznanie się ze wszystkimi dowodami (dokumentami) w sprawie przesyłając skarżącemu ich kopie w ramach stosowania art. 10 k.p.a., co akta administracyjne sprawy potwierdzają.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI