Pełny tekst orzeczenia III SA/WR 71/23

III SA/Wr 71/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (spr.), Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Aneta Brzezińska, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 października 2022 r. Nr SKO E 4020/5/22 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 lutego 2023 r. W. P. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 12 października 2022 r., nr SKO E 4020/5/22, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr WZN-DE.3160.2.645.2022.RK, WZN-DE.3160.8.50.2022.KJ, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji prowadzi względem skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: EP/277/2017 z dnia 11 stycznia 2017 r., EP/1083/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. oraz EP/3086/2018 z dnia 19 marca 2018 r., obejmujących należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie odpowiednio w dniach 23 stycznia 2015 r., 11 lutego 2015 r., 10 marca 2015 r. i 13 lutego 2017 r. W powyższych dniach doszło do zdarzeń polegających na postoju samochodu marki S., o numerze rejestracyjnym [...], bez ważnego dowodu uiszczenia należnej opłaty za parkowanie lub dokumentu, który uprawniałby kierowcę tego pojazdu do skorzystania z zerowej stawki opłaty za parkowanie pojazdów we wskazanej strefie. Zdarzenia te zostały utrwalone na zdjęciach obrazujących postój opisanego samochodu na przestrzeni kilku minut w strefie płatnego parkowania w powyższych datach, bez dowodu uiszczenia opłaty za postój lub dokumentu zwalniającego z obowiązku jej uiszczenia, umieszczonych w widocznym miejscu pojazdu. W związku z powyższym wystawione zostały zawiadomienia o pobraniu opłaty dodatkowej nr: BB 591814, BB 598698, BB 604474 oraz BB 718859. Z informacji uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że w każdej ze wskazanych powyżej dat postojów jedynym właścicielem pojazdu był W. P. Organ I instancji skierował do skarżącego upomnienia nr: 13307/2015, 14755/2015 oraz 13702/17, wzywające do zapłaty kwot opłat dodatkowych za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania (łącznie 200,00 zł) oraz kosztów poszczególnych upomnień (łącznie 34,80 zł). Z uwagi na fakt, że wymienione opłaty nie zostały uiszczone, organ I instancji w dniach 11 stycznia 2017 r., 27 stycznia 2017 r. oraz 19 marca 2018 r. wystawił tytuły wykonawcze nr: EP/277/17 (obejmujący opłaty dodatkowe w związku z postojem w dniach 23 stycznia 2015 r. oraz 11 lutego 2015 r.), EP/1083/2017 (obejmujący opłatę dodatkową w związku z postojem w dniu 10 marca 2015 r.) oraz EP/3086/18 (obejmujący opłatę dodatkową w związku z postojem w dniu 13 lutego 2017 r.). Powyższe tytuły zostały doręczone skarżącemu.
Pismem z dnia 22 marca 2019 r. (znak: WZN-DE.3160.1.3591.2019.ME) organ egzekucyjny, na podstawie art. 80 § 1ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm., dalej: "u.p.e.a."), zawiadomił P. S.A. z siedzibą w W. o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego należących do skarżącego, w związku z egzekucją opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych, na podstawie tytułów wykonawczych nr: EP/277/17, EP/1083/2017 oraz EP/3086/18. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 marca 2019 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. (WZN-DE.3160.1.17624.2022.JK) organ egzekucyjny, na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., zawiadomił m. S.A. z siedzibą w W. o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego należących do skarżącego, w związku z egzekucją przedmiotowych opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu dnia 13 lipca 2022 r. Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. (WZN-DE.3160.1.19451.2022.JK) organ egzekucyjny zawiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu 29 lipca 2022 r.
W trakcie trwania ww. postępowania egzekucyjnego, skarżący pismem z dnia 29 marca 2019 r., uzupełnionym pismami z dnia 12 kwietnia 2019 r. i 29 kwietnia 2019 r., wniósł zarzuty wymienione w art. 33 § 1 pkt 1-7, 9-10 u.p.e.a. w wyniku czego organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 4 grudnia 2019 r. (WZN-DE.3160.2.634.2019.KJ) uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Strona skarżąca złożyła na ww. postanowienie zażalenie do SKO, które postanowieniem z dnia 13 stycznia 2020 r. (nr SKO. E 4020/11/19) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy szeroko omówił kwestię m.in. dopuszczalności egzekucji i wymagalności obowiązku w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący kwestionował ww. postanowienie SKO.
Następnie pismem z dnia 20 lipca 2022 r. do organu I instancji wpłynęło podanie skarżącego zatytułowane "Sprzeciw od zawiadomienia o zajęciu wierzytelności", w którym wniesiono o wycofanie niezgodnej z prawem egzekucji administracyjnej. W piśmie tym skarżący wyjaśnił, że SKO umorzyło sprawę w związku z przedawnieniem. Organ egzekucyjny, uznając treść powyższego pisma za niejednoznaczną, pismem z dnia 3 sierpnia 2022 r. (WZN-DE.3160.8.50.2022.KJ) wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie, czy podanie z dnia 20 lipca 2022 r. stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego czy też zawiera innego rodzaju żądanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r., skarżący wyjaśnił, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. z powodu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, w związku z jego przedawnieniem, a także z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
Organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. (WZN-DE.3160.2.645.2022.RK, WZN-DE.3160.8.50.2022.KJ), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr: EP/3086/18 z dnia 19 marca 2018 r., EP/1083/17 z dnia 27 stycznia 2017 r. oraz nr EP/277/17 z dnia 11 stycznia 2017 r. W wyniku zaskarżenia ww. postanowienia SKO postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. (SKO E 4020/5/22) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Strona skarżąca w swojej skardze do tut. Sądu na ww. postanowienie organu II instancji wniosła o przeprowadzenie rozprawy celem ustalenia czy doszło do rażącego naruszenia prawa oraz zasad współżycia społecznego. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji i nakazanie zwrotu niesłusznie ściągniętych kwot w drodze egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko wraz z jego argumentacją.
Skarżący ustosunkował się do ww. odpowiedzi organu II instancji na skargę i pismem z dnia 20 marca 2023 r. wyjaśnił, że w jego ocenie nigdy nie powinno dojść do jego ukarania ponieważ posiadał unijną kartę o niepełnosprawności oraz abonament "0". Skarżący wyjaśnił, że abonament "0" przysługuje mu zgodnie z prawem w związku z niepełnosprawnością narządu ruchu i stanu zdrowia z zakresu neurologicznego. Na dowód powyższego załączył wyrok Sądu Rejonowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wskazaną datą (por. doręczone skarżącemu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 22 marca 2019 r., nr WZN-DE.3160. 1.3591.2019.ME), to w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ odmówił stronie skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ wbrew stanowisku strony nie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., na które powoływał się skarżący.
Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Należy wyjaśnić, że celem umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203).
Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne oraz fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny, biorąc pod uwagę zgłoszone przez stronę skarżącą okoliczności, przeanalizował wystąpienie w sprawie przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.
Przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy trzech różnych sytuacji. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22 - CBOSA).
Oceniając argumentację organów należy stwierdzić, że zasadnie zostało ustalone, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.), dalej: "u.d.p.", korzystający z dróg publicznych są obowiązani ponosić opłaty za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Przepis art. 13f ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Według art. 13f ust. 3 u.d.p., opłatę dodatkową pobiera zarząd drogi, a w razie jego braku zarządca drogi. Strefa płatnego parkowania jest ustanawiana przez organ stanowiący i kontrolny gminy na wniosek organu wykonawczego (art. 13b ust. 3 u.d.p.). Ustanawiając strefę płatnego parkowania organ stanowiący i kontrolny gminy ma obowiązek ustalić wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania, z zastrzeżeniem że nie może ona przekroczyć 50 zł (art. 13f ust. 2 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w czasie dat zdarzeń opisanych na wstępie).
Na podstawie powyższych przepisów Rada Miejska Wrocławia podjęła uchwałę Nr XLIX/1437/10 z dnia 22 kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia wysokości stawek opłaty za parkowanie samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłat abonamentowych i zerowej stawki opłaty dla niektórych użytkowników drogi, sposobu pobierania tych opłat i określenia wysokości opłaty dodatkowej (t. j. Dolno. z 2014 r. poz. 3875 ze zm., dalej jako "uchwała"). Stosownie do § 10 ust. 1 uchwały, opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za każdorazowy postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania wynosi 50 zł.
Do powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej nie jest przy tym konieczne wydanie zindywidualizowanego aktu administracyjnego, ponieważ powstaje ona z mocy samego prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., I GSK 87/19, CBOSA). Dowodem stwierdzającym jej powstanie jest natomiast zawiadomienie pozostawiane przez inkasenta strefy płatnego parkowania za wycieraczkami pojazdu (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3261/16, CBOSA).
Obowiązki uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej za nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania są obowiązkami wynikającymi z mocy samego prawa, tj. z przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązki te winny być wykonane niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej). Zauważyć należy, że dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji, ustawodawca bowiem nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że użycie przez ustawodawcę sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt I GSK 41/19, Lex nr 2679184).
Zatem w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa, przy czym istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Po 419/17, Lex nr 2383383, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 138/15, Lex nr 1935857).
Jak wynika z akt sprawy, obowiązek opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej powstał odpowiednio w dniach: 23 stycznia 2015 r., 11 lutego 2015 r., 10 marca 2015 r. oraz 13 lutego 2017 r. W dniach tych służby kontrolne dokonały czynności sprawdzających na parkingach w strefie płatnego parkowania na terenie miasta Wrocławia, w ramach których ustalono, że samochód skarżącego nie posiadał za szybą poświadczenia o uiszczeniu opłat za postoje.
Zasadnie zatem organy stwierdziły, że strona skarżąca była zobowiązana do uiszczenia opłaty dodatkowej.
Opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią publicznoprawne, niepodatkowe należność budżetowe, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "u.f.p"), i do których znajduje zastosowanie art. 67 tej ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2021 r., III FSK 101/21, CBOSA i powołane tam orzecznictwo). Wyjaśnić należy, że pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu jednostek samorządu terytorialnego, obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji.
Zgodnie z art. 40d ust. 3 u.d.p., obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać uiszczona.
To oznacza, że w analizowanej sytuacji obowiązek uiszczenia opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej (który powstał w dniach 23 stycznia 2015 r., 11 lutego 2015 r. oraz 10 marca 2015 r.) uległby przedawnieniu dnia 31 grudnia 2020 r., natomiast opłaty powstałej dnia 13 lutego 2017 r. - dnia 31 grudnia 2022 r.
Należy bowiem wyjaśnić, że na podstawie art. 67 u.f.p. do publicznoprawnych, niepodatkowych należności budżetowych, a więc i opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej, stosuje się odpowiednio - oraz wyłącznie w zakresie nieuregulowanym przepisami u.d.p. i u.f.p. - przepisy Działu III Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze. zm., dalej: O.p." Ustawa o finansach publicznych nie odnosi się do zagadnienia przedawnienia publicznoprawnych, niepodatkowych należności budżetowych, w zakresie, który mógłby znaleźć zastosowanie w przypadku opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej. Natomiast, u.d.p. normując kwestię okresu przedawnienia tej opłaty, nie precyzuje pozostałych elementów składowych instytucji przedawnienia, czyli zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji, o ile art. 40d ust. 3 u.d.p. stanowi lex specialis w stosunku do art. 70 § 1 O.p. (termin przedawnienia), o tyle w pozostałym zakresie należy odpowiednio zastosować przepisy O.p. Oznacza to w szczególności, że do obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej zastosowanie znajduje art. 70 § 4 O.p., regulujący kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia wykonania obowiązku na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zawiadomiono zobowiązanego.
Jak wynika z akt sprawy, bieg terminu przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej został w sprawie przerwany trzykrotnie. Pierwszy raz, w związku z zajęciem rachunku bankowego skarżącego w P. S.A. (z siedzibą w W.), zawiadomieniem z dnia 22 marca 2019 r. (WZN-DE.3160.1.3591.2019.ME), które zostało doręczone skarżącemu dnia 26 marca 2019 r. Wskazany środek egzekucyjny został podjęty w egzekucji należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej, powstałych w dniach: 23 stycznia 2015 r. i 11 lutego 2015 r. (tytuł wykonawczy nr EP/277/17), 10 marca 2015 r. (tytuł wykonawczy nr EP/1083/17) oraz 13 lutego 2017 r. (tytuł wykonawczy nr EP/3086/18). W następstwie powyższego bieg terminu przedawnienia wszystkich opisanych opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej został przerwany (zob. uchwałę NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt IFPS 6/12, CBOSA).
Drugie przerwanie biegu terminu przedawnienia uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej nastąpiło na skutek zajęcia rachunku bankowego skarżącego w mBank S.A. z siedzibą w Warszawie, na podstawie zawiadomienia z dnia 30 czerwca 2022 r. (znak: WZN-DE.3160. 1.17624.2022JK), które zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lipca 2022 r.
Ostatnie, trzecie przerwanie biegu wskazanego terminu miało miejsce w związku z zajęciem świadczenia z ubezpieczenia społecznego skarżącego, dokonanego na podstawie zawiadomienia z dnia 21 lipca 2022 r. (znak: WZN-DE.3160.1.19451.2022.JK), doręczonego skarżącemu w dniu 29 lipca 2022 r.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela ugruntowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także literaturę przedmiotu, zgodnie, z którą dla przerwania biegu terminu przedawnienia wystarczające jest samo zajęcie rachunku zobowiązanego, nawet, jeśli jest to rachunek "pusty". Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności tego zajęcia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 481/09; wyroki NSA: z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1978/09; z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 962/10; a także Komentarz do art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Waldemar Łuczaj). NSA wielokrotnie wypowiadał się, iż mimo całkowitego braku środków na zajętym rachunku bankowym lub braku środków wystarczających do zaspokojenia należności z wszystkich egzekwowanych tytułów wykonawczych, zajęcie takiego rachunku i zawiadomienie o tym zobowiązanego jest skutecznym zastosowaniem środka egzekucyjnego, prowadzącym do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań wymienionych we wszystkich tytułach wykonawczych będących podstawą zajęcia. Jeżeli zatem zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone bankowi oraz zobowiązanemu, to nastąpiło zastosowanie środka egzekucyjnego z rachunku bankowego, które skutecznie prawnie przerwało bieg terminu przedawnienia, niezależnie od tego czy na rachunku bankowym były środki pieniężne pozwalające na zaspokojenie roszczeń wierzyciela (por. np. wyroki NSA: z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 2007/16, z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 578/12).
Wobec powyższego prawidłowa jest ocena organu, iż nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co za tym idzie, nie zaistniały podstawy do orzeczenia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., o co wnioskowała strona skarżąca.
Termin przedawnienia uiszczenia wszystkich egzekwowanych w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych, w związku z ostatnim zajęciem z dnia 21 lipca 2022 r., stosownie do art. 40d ust. 3 u.d.p., upłynie w dniu 31 grudnia 2027 r.
Oznacza to, że organy zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki wygaśnięcia obowiązku z powodu jego przedawnienia.
Z akt sprawy nie wynika także, aby wierzyciel rozłożył egzekwowane opłaty na raty albo odroczył termin ich płatności.
Artykuł 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wymienia trzy przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, a mianowicie: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Egzekucja jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym (np. art. 14 § 1 u.p.e.a. dokonuje wyłączenia osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich). Ponadto egzekucja jest niedopuszczalna także wówczas, gdy jest prowadzona przez podmiot niebędący organem egzekucyjnym.
W zakresie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wskazać należy, że niedopuszczalność egzekucji występuje wtedy, gdy egzekwowany obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej, lecz sądowej, a także gdy wynika on z aktu administracyjnego, który nie jest ostateczny i nie został mu nadany rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 k.p.a. lub gdy dany akt podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, gdy tytuł wykonawczy nie został wystawiony przez właściwy podmiot oraz gdy egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z uwagi na osobę zobowiązanego [zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r., I SA/Po 607/19, CEBOSA oraz P. Pietrasz [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Warszawa 2015, art. 59, pkt 3.8].
Dopuszczalność egzekucji w niniejszej sprawie wynika natomiast z art. 40d ust. 2 u.d.p., który stanowi, że opłaty wskazane w art. 13f ust. 1 u.d.p. podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie uregulowanym w u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze nr: EP/3086/18 z dnia 19 marca 2018 r., nr EP/1083/17 z dnia 27 stycznia 2017 r. oraz nr EP/277/17 z dnia 11 stycznia 2017 r., na podstawie których prowadzona jest przeciwko skarżącemu egzekucja opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych, zostały wystawione przez upoważnionego pracownika zarządu drogi - Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu, czyli jednostki uprawnionej - jako wierzyciela - do poboru opłaty dodatkowej. Tytuł egzekucyjny (tzn. źródło obowiązku) został wystawiony stosownie do art. 13f ust. 1 u.d.p. Jednocześnie w chwili przystąpienia do egzekucji administracyjnej obowiązek był wymagalny, ponieważ obowiązki powstające ex lege (z mocy ustawy), dla których prawodawca nie określił terminu wykonania (tak jak w przypadku obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej), są wymagalne już z chwilą powstania.
Strona skarżąca otrzymała również upomnienia do zapłaty przedmiotowych należności.
Egzekucja nie była ponadto niedopuszczalna za względu na osobę skarżącego, który nie należy do grona podmiotów, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich (art. 14 § 1 u.p.e.a.).
Przy czym, co istotne w sprawie, należy wyjaśnić, że fakt posiadania przez skarżącego statusu osoby niepełnosprawnej oraz karty parkingowej, przy jednoczesnym braku posiadania identyfikatora "0", nie zwalniał skarżącego z obowiązku uiszczenia opłat parkingowych.
Należy bowiem rozróżnić okoliczność posiadania karty parkingowej (którą, jak wynika z akt sprawy – skarżący posiada) od posiadania identyfikatora "0", który nie został przedłożony do akt przez skarżącego, a z akt sprawy wynika, że skarżący nie legitymuje się takim identyfikatorem. Skarżący przedłożył natomiast inny dokumenty – kartę parkingową osoby niepełnosprawnej.
Sąd wyjaśnia, że korzystając z przywilejów wynikających z posiadania karty parkingowej osoba z niepełnosprawnością może kierować pojazdem lub może być wieziona przez innego kierowcę, innym pojazdem. Kierowca tego pojazdu, w momencie przewożenia osoby z niepełnosprawnością przejmuje wszystkie przywileje właściciela karty.
Jak wynika z § 3 ust. 5 uchwały, wprowadzono w strefie A, B oraz C zerową stawkę opłaty dla osób posiadających kartę parkingową w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) za zajęcie stanowiska postojowego (koperty), przeznaczonego dla pojazdu samochodowego uprawnionej osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz dla kierującego pojazdem przewożącego taką osobę. Warunkiem jednak korzystania z zastrzeżonego stanowiska postojowego (koperty) było umieszczenie za przednią szybą wewnątrz pojazdu samochodowego karty parkingowej, o której mowa w ust. 5, w sposób umożliwiający jej odczytanie z zewnątrz (§ 3 ust. 6 uchwały).
Natomiast identyfikator "0" uprawnia do postoju pojazdu samochodowego na miejscach wyznaczonych w pasie drogi publicznej w obszarze strefy płatnego parkowania oraz śródmiejskiej strefy płatnego parkowania.
W § 3 ust. 2 ust. 1 uchwały wskazano, że wprowadza się w strefie A, B oraz C zerową stawkę opłaty za parkowanie postój pojazdów samochodowych dla osób niepełnosprawnych o obniżonej sprawności ruchowej, których niepełnosprawność została potwierdzona:
a) orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o przyczynie z kodu R lub N, wydanym przez powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające o niepełnosprawności, lub
b) orzeczeniem równoważnym wydanym przez powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające o niepełnosprawności wydanym przed dniem 23 sierpnia 2003 r., lub
c) orzeczeniem równoważnym wydanym na podstawie przepisów szczególnych przez organy rentowe, lub
d) legitymacją osoby niepełnosprawnej wydaną przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, z wpisem potwierdzającym znaczny bądź umiarkowany stopień niepełnosprawności o przyczynie z kodu R lub N a także terminem jej obowiązywania.
W § 3 ust. 3 i 4 uchwały uregulowano, iż dokumentem potwierdzającym, że pojazd samochodowy używany jest przez osobę, o której mowa w ust. 2, objętą zerową stawką opłaty jest identyfikator "0". Identyfikator "0" wydaje Prezydent Wrocławia lub upoważniony przez niego pracownik zarządu drogi na numer rejestracyjny pojazdu samochodowego, na okres ważności orzeczenia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, nie dłuższy niż 1 rok.
Zgodnie z art. 8 powołanej wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, osoba niepełnosprawna o obniżonej sprawności ruchowej, kierująca pojazdem samochodowym oznaczonym kartą parkingową może nie stosować się do niektórych znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, w zakresie określonym przepisami, których mowa w art. 7 ust. 2. Karta parkingowa nie zwalnia jednak z opłat za parkowanie. Dopiero na podstawie przepisów prawa miejscowego, tj. uchwały rady miejskiej osoby niepełnosprawne mogą być zwolnione z opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Osoba posiadająca kartę parkingową musi więc również stosować się do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa miejscowego. Analizując postanowienia uchwały Rady Miejskiej Wrocławia Nr XLIX/1437/10 z dnia 22 kwietnia 2010 r., Sąd stwierdza, że osoby posiadające kartę parkingową osoby niepełnosprawnej są zwolnione z opłaty jedynie na miejscach zastrzeżonych dla osób niepełnosprawnych ("kopertach"). W przypadku miejsc płatnych, ogólnodostępnych w strefie płatnego parkowania we Wrocławiu z opłat za parkowanie zwolnione są jedynie osoby niepełnosprawne o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o przyczynie z kodu R lub N lub osoby przewożące, których pojazd jest oznaczony identyfikatorem "0" wydanym przez Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, po okazaniu dokumentów potwierdzających spełnienie wymienionych warunków.
Zgodnie z § 8 ust. 3 uchwały abonament, identyfikator lub wydruk z parkometru należy umieścić za przednią szybą wewnątrz pojazdu samochodowego w sposób umożliwiający ich odczytanie z zewnątrz oraz sprawdzić ich widoczność z zewnątrz w zaparkowanym pojeździe. Wbrew temu na co wskazuje skarżący, z akt sprawy nie wynika jednak aby jego pojazd był oznaczony w datach zdarzeń ww. identyfikatorem "0", a także aby taki identyfikator został mu w ogóle wydany. Skarżący jest bowiem w posiadaniu karty parkingowej, na co wielokrotnie skarżący powoływał się w dotychczasowym postępowaniu, i co też organy zarówno I i II instancji uwzględniały.
Trafnie zatem organ egzekucyjny i odwoławczy uznały, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna okoliczność powodująca niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
W konsekwencji w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, a więc brak było podstaw do umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego, na podstawie powołanych przez skarżącego podstaw.
Powołany przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia II Wydział karny z dnia 4 stycznia 2021 r., sygn. akt II Ko 64/20, został podjęty w innym stanie faktycznym, w odniesieniu do sprawy karnej, dotyczącej nałożenia na skarżącego mandatu karnego za czyn z art. 97 Kodeksu wykroczeń (tj. niestosowanie pasów bezpieczeństwa w trakcie prowadzenia pojazdu mechanicznego). Jak wynika z uzasadnienia ww. rozstrzygnięcia Sąd ten postanowił o uchyleniu mandatu nałożonego na skarżącego z uwagi na okazanie przez niego stosownego zaświadczenia lekarskiego dotyczącego istnienia przeciwskazań do używania pasów bezpieczeństwa. Co prawda prawomocny wyrok sądu karnego wiąże organy i inne sądy, ale wyłącznie co do faktu popełnienia przestępstwa przez daną osobę. Inne okoliczności organy (sądy) są zobowiązane ustalić samodzielnie. Należy wskazać, że powyższa sprawa karna nie ma bezpośredniego związku z niniejszym postępowaniem administracyjnym, w ramach którego organy podejmują rozstrzygnięcia na podstawie innych przepisów prawnych i samodzielnie ustalają stan faktyczny, który – jak wynika z materiału dowodowego – został zgromadzony w sposób kompletny i prawidłowy, a organy dokonały właściwej subsumpcji przepisów.
Należy finalnie stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny było dopuszczalne i prowadzone zgodnie z przepisami prawa.
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Postanowienia te zawierają ponadto wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., w tym prawidłowo zawarte uzasadnienie faktyczne i prawne.
Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z treści art. 107 § 3 k.p.a., mającego zastosowanie w zw. z art. 126 k.p.a., wynika zaś, że uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wszystkie elementy postanowienia wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Okoliczność, iż oceny wywiedzionej przez organ nie podziela strona, nie świadczy o jej nieprawidłowości.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.