III SA/Wr 6/20

III SA/Wr 6/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II GSK 1375/20 - Wyrok NSA z 2024-02-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 992
art. 4 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant specjalista Jolanta Ryndak Po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
UZASADNIENIENIE
Przedmiotem skargi E. G. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno- Skarbowego w W. z [...] lipca 2019 r. nr [...] nakładającą karę pieniężną za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy w dniu 27 lipca 2018 r. na Drodze Krajowej [...] w J., uprawnieni funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] o nr rej. [...] prowadzonego przez S. P., pracownika skarżącej E. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Firma Transportowa "A" w H. S. Z treści przedłożonych dokumentów wynikało, że przewożony towar to zmieszane tworzywa sztuczne w balach, o kodach odpadu [...] oraz [...], o wadze [...]. Odpady transportowane były z firmy "B" GmbH w N. do firmy
"C" sp. z o.o. w Z. Podczas oględzin stwierdzono odpady niesortowane, zawierające papier, tworzywa sztuczne, gumę, metal, resztki żywności fragmenty urządzeń elektrotechnicznych, o intensywnym nieprzyjemnym zapachu.
W związku z powyższym organ celny wystąpił do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w J. G. - z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w ocenie nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. stwierdził, że przewożony towar należy zakwalifikować do kodu [...] jako inne odpady, których transgraniczne przemieszczanie nie może odbywać się na podstawie załącznika VII. Ponadto wskazał, że przemieszczanie zmieszanych odpadów komunalnych podlega zgodnie z art. 3 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1013/2016 procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych władz. W przypadku powyższego transportu brak było dokumentów potwierdzających dokonanie procedury zgłoszenia i zgody, wobec czego funkcjonariusze celni sporządzili wobec podmiotu wykonującego przewóz drogowy, firmy skarżącej protokół kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., w którym wskazano na naruszenie polegające na przywozie odpadów komunalnych bez wymaganego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych władz, tj. art. 3 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L Nr 190, str. 1) oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 z późn. zm. – dalej u.t.d.).
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie o nr [...] adresowanym do [...] (N.) zawiadomił o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów do Polski, wystąpił jednocześnie o podjęcie działań gwarantujących zwrot odpadów do N. Zwrot ten został dokonany w dniu 27 sierpnia 2018 r., przy zastosowaniu konwoju naczepy ciężarowej z zawartością odpadów na przejście graniczne J.-L.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., w oparciu o dokonane ustalenia, Naczelnik D. Urzędu Celno-Skarbowego w W. wszczął postępowanie administracyjne wobec skarżącej w związku z wykonaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Skarżąca po zapoznaniu się z aktami postępowania, wniosła szereg uwag dotyczących zebranego materiału dowodowego. Wskazywała, że załączone do akt sprawy zdjęcia budzą wątpliwości, czy dotyczą towaru przewożonego na naczepie o nr rej.[...], a funkcjonariusz kontrolujący towar nie zabezpieczył rzeczy stwierdzonych w protokole oględzin rzeczy, tj. papieru, metalu, resztek żywności i fragmentów urządzeń elektrotechnicznych, a tym samym nie zabezpieczył dowodów do postępowania w postaci próbek towaru. Oświadczyła, że przed podjęciem ładunku uzyskała informację od spedytora, R. K, że przewożony odpad jest o kodzie [...]. Taki kod znajdował się w posiadanym przez nią pozwoleniu, dlatego zdecydowała się na podjęcie ładunku. Wyjaśniła, że nic nie wskazywało, że zleceniodawca i nadawca towaru przekażą jej ładunek niezgodny z uzyskanym zleceniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżąca wywodziła, że gdyby uzyskała od spedytora informację, że przewożony towar jest niezgodny z posiadanym zezwoleniem, nie podjęłaby się takiego transportu. Zarzuciła ponadto, że wątpliwości budzi fakt wykonania opinii przez WIOŚ w J. G. na podstawie przesłanych zdjęć, które nie zawierały numeru rejestracyjnego naczepy skarżącej, co nie pozwala stwierdzić, że opinia dotyczy towaru przewożonego na naczepie jej firmy. Jej wątpliwości budził fakt, że w protokole oględzin pojazdu stwierdzono brak kołpaków/felg aluminiowych, zaś według wiedzy skarżącej naczepa posiadała takowe felgi. Wskazała ponadto, że nie uwzględniono, iż plandeka koloru czerwonego posiadała logo pracodawcy. W ocenie skarżącej dowodziło to nierzetelnego podejścia przez kontrolującego do opisu naczepy i całego zdarzenia.
Skarżąca przedłożyła zawiadomienie o nadaniu jej indywidualnego numeru rejestrowego oraz aktywacji indywidualnego konta w bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami.
W toku postępowania przed organem I instancji strona wnioskowała o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania strony, na okoliczność zlecenia jej firmie przewozu odpadów o kodzie [...], przesłuchania świadka – kierowcy skarżącej na okoliczność przebiegu zleconego stronie przewozu, przesłuchania świadka R. K. na okoliczność zlecenia stronie przewozu odpadów o kodzie [...], przesłuchania świadków, funkcjonariuszy celnych, na okoliczność przebiegu kontroli drogowej z [...] lipca 2018 r. oraz zabezpieczenia kwestionowanych odpadów, umowy zlecenia przewozu nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. na okoliczność, że na mocy pkt 22 stronie i jej pracownikom nie wolno było kontaktować się z pracownikami sortowni odpadów w N. i być obecnymi przy załadunku odpadów pod groźbą kary umownej 50.000 euro, a także dowodu z wydruków zdjęć ciągnika samochodowego [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] rej. [...] na okoliczność, że posiada ona felgi aluminiowe i plandekę z firmowym nadrukiem pracodawcy. Strona argumentowała, że załączone do akt sprawy zdjęcia budzą wątpliwość, czy dotyczą towaru przewożonego na naczepie o nr rej.[...]. Zarzucała również, że funkcjonariusz nie zabezpieczył rzeczy poprzez pobór próbek towarów Wnioskowała ponadto o zwrócenie się przez organ I instancji do spółki "B" GmbH o przedstawienie wyjaśnień na okoliczność rodzaju odpadów przekazanych stronie.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. organ I instancji odmówił przesłuchania strony i świadków oraz odebrania wyjaśnień od n. przedsiębiorstwa wskazując, że żądanie dotyczy okoliczności niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle zgormadzonych dokumentów.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Naczelnik D. Urzędu Celno-Skarbowego w W. na podstawie art. 92a ust. 6 oraz L.p. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie strony organ I instancji nie przedstawił dostatecznych dowodów na to, że przewożone przez nią odpady nie były odpadami, o których mowa w załącznika nr VII do rozporządzenia (WE) 1013/2006, ponieważ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłych pomimo tego, że klasyfikacja odpadów stanowi wiadomości specjalne, o których mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Zarzuciła, że dopuszczenie do zwrotu odpadów do Niemiec i ich utylizacja oznacza bezpowrotną utratę źródła dowodowego, zaś oględziny w dniu [...] lipca 2018 r. nie mogą zostać uznane za wystarczające w sprawie. Strona podkreślała, że przy załadunku towaru została zachowana należyta staranność, albowiem w punkcie 22 zlecenia transportu zastrzeżono zakaz ingerencji strony w załadowany towar pod rygorem wysokiej kary umownej. Podniosła również, że nie może odpowiadać za działania kierowcy, które nie mieszczą się we wzorcu jego zachowania przewidzianych w przepisach ustawy o transporcie drogowym, a zwłaszcza za jego umyślne naruszenie obowiązujących przepisów. Strona zwróciła również uwagę, że dla klasyfikacji spornych odpadów istotna była kwestia ich zmieszania z odpadami niebędącymi tworzywami sztucznymi i gumą, jednak organ nigdy nie zweryfikował stopnia ewentualnego zmieszania. Natomiast to zmieszanie z niewielką domieszką odpadów innego rodzaju nie powinno prowadzić do sytuacji, w której nawet jedna cząstka odpadów innego rodzaju prowadziłaby do zaklasyfikowania całości jako odpadów zmieszanych.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 4 pkt 22 lit i oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 lit f, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1,6, art. 93 ust. 1,2 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2200 z późn. zm.), l.p. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1481), art. 1 ust. 2 i 3, art. 3 ust. 1 i 5, art. 4 ust 1, art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L Nr 190, str. 1), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz opisał okoliczności ustalone przez organ I instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że strona w odwołaniu podniosła, iż istotą sporu jest to, czy przewożone towary stanowiły odpady tworzyw sztucznych i gumy, a tym samym podlegały klasyfikacji zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów do kodu [...] (B3010 - zgodnie z załącznikiem IX do konwencji bazylejskiej) czy stanowiły odpady innego rodzaju, na których przewóz wystarczała deklaracja według załącznika VII do rozporządzenia (WE) 1013/2006, a konieczne było uzyskanie stosownego zezwolenia.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że wwóz do Polski przewożonych przez stronę odpadów został dokonany bez wymaganego zezwolenia. Wskazał, że odpady objęte kodem [...]. nie zostały objęte tzw. zieloną listą i dlatego ich transgraniczne przemieszczanie nie może odbywać się w oparciu o załącznik nr VII do rozporządzenia 1013/2006, ale wymagane jest, by osoba organizująca przewóz tych towarów zadośćuczyniła określonej procedurze, dokonując pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki i następnie uzyskując stosowną zgodę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł, że prawidłowość klasyfikacji przewożonych przez stronę towarów do kodu 19.12.12 potwierdził Główny Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie z 3 sierpnia 2018 r, zaś wcześniej ten sam kod wskazał Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia 27 lipca 2018 r. Przywołał również fakt, iż oględziny przeprowadzono w obecności kierowcy, S. P., który w protokole sporządzonym na okoliczność przeprowadzonych oględzin nie wniósł jakichkolwiek uwag. Zebrany w ten sposób materiał dowodowy dawał możliwość dokonania prawidłowego ustalenia kodu odpadów, bez konieczności pobierania ich próbek w celu ich dalszego analizowania.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez organ I instancji art. 8 Konwencji CMR poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w oparciu o ten przepis strona była zobowiązana do obecności przy załadunku spornych towarów. Strona argumentowała, że na mocy pkt 22 umowy zlecenia przewozu nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nie wolno było jej ani jej pracownikom być obecnymi przy załadunku towarów, pod groźbą kary umownej w wysokości 50.000 euro. Organ odwoławczy wskazał, że skoro strona przyjęła taki warunek, to co najmniej godziła się z możliwością powierzenia jej do przewozu towarów innych niż wynikać to będzie z dokumentów. Nadto, przesłuchany do protokołu kierowca zeznał, że był obecny przy załadunku towarów. Organ przywołał również treść art, 8 ust. 1 lit b Konwencji CMR, zgodnie z którym przy przyjęciu towaru przewoźnik jest obowiązany sprawdzić widoczny stan towaru i jego opakowania. Strona powinna zatem, jako profesjonalista, zachować wymaganą prawem staranność i ocenić wzrokiem lub innymi zmysłami stan powierzonych jej do przewozu towarów.
Za nieuzasadniony organ odwoławczy uznał także zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wskazał, że odpowiedzialność administracyjna podmiotu ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy, a więc ponoszona jest obiektywnie, z tytułu zaistnienia określonego skutku, bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a tym skutkiem. Wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej jest zatem stwierdzenie wystąpienia określonego naruszenia.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że na stronę zasadnie nałożono karę pieniężną za naruszenie, o którym mowa w lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. wobec dokonania wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i przez to nie wy danie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości;
b) naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe zastosowanie w sprawie, to jest: art. 7, art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80, art. 8 la § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na nie zgromadzeniu i nierozpoznaniu całości materiału dowodowego w sprawie, dokonania oceny materiału dowodowego w sprzeczności z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, a także odmowy przeprowadzenia istotnych dla strony dowodów w sprawie, pominięcia konieczności przeprowadzenia dowodu z oględzin odpadów i wreszcie rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony, a w konsekwencji błąd ustaleń faktycznych;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to
jest:
a) art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków transportu drogowego;
b) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez niezastosowanie w sprawie wskazanego przepisu w sytuacji, gdy brak jest podstaw do przypisania stronie zarzuconego jej naruszenia warunków transportu drogowego;
c) art. 8 konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania, sporządzonego w Genewie 19 maja 1956 r. poprzez przyjęcie, że strona była zobowiązana do weryfikacji charakteru przewożonego towaru - odpadów;
d) art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów w zakresie, w jakim zakwestionowane przez organy celne obu instancji odpady zostały uznane za odpady wymagające uprzedniego zezwolenia na transport transgraniczny;
e) art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 701 z późn. zm.) w związku z § 2 ust. 19 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1923) oraz załącznika co do pozycji 19.12.12 w zakresie, w jakim uznano sporne odpady za odpady niebędące odpadami z tworzyw sztucznych i gumy.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącą kary na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia.
W świetle przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie budzi wątpliwości, że w dniu [...] lipca 2018 r. na Drodze Krajowej [...] w J., uprawnieni funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę ciągnika siodłowego marki [...] z naczepą marki [...] prowadzonego przez pracownika skarżącej, wykonującego przewóz odpadów.
Kwestią sporną był rodzaj transportowanych odpadów. Przedstawione przez kierowcę dokumenty wskazywały, że przewożony towar to zmieszane tworzywa sztuczne i guma w balach, o kodach odpadu B3010 oraz 19.12.04, na co również powoływała się skarżąca. Jednakże w toku oględzin stwierdzono odpady niesortowane, zawierające papier, tworzywa sztuczne, gumę, metal, resztki żywności fragmenty urządzeń elektrotechnicznych, o intensywnym nieprzyjemnym zapachu. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził, że przewożony towar należy zakwalifikować do kodu 19.12.12 jako inne odpady, których transgraniczne przemieszczanie nie może odbywać się na podstawie załącznika VII, a przemieszczanie zmieszanych odpadów komunalnych podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych władz. W przypadku powyższego transportu brak było dokumentów potwierdzających dokonanie procedury zgłoszenia i zgody.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm.), zwanej nadal u.t.d. lub ustawą o transporcie drogowym, przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE.L.2006.190.1, ze zm.), zwane nadal rozporządzeniem nr 1013/2006 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r. poz. 296).
Na wstępie wskazać należy, że ustawa o transporcie drogowym określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. i oraz lit. u ustawy o transporcie drogowym, użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, rozporządzenia nr 1013 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczanie odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub przez państwa trzecie, przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich może odbywać się tylko na warunkach określonych w tym rozporządzeniu. W zależności od rodzaju przemieszczanych odpadów ich przewóz może być wykonywany na podstawie załącznika VII do rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli znajdują się one na tzw. zielonej liście, albo dopiero po uzyskaniu odpowiednich dokumentów niezbędnych do dokonania przewozu danych odpadów. Przemieszczanie odpadów, które nie mogą zostać zaliczone do odpadów z zielonej listy możliwe jest dopiero po uzyskaniu dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów i dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, a także zezwolenia na międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa wart. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany. Stosownie do art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Zgodnie z art. 2 pkt 35 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 "nielegalne przemieszczanie" oznacza przemieszczanie odpadów dokonane m.in. bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
Jak wynika z art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić odpowiednich wymogów proceduralnych. Stosownie do ust. 2 ww. artykułu umowa, o której mowa w załączniku VII, zawarta pomiędzy osobą, która organizuje przemieszczanie, oraz odbiorcą odpadów przeznaczonych do odzysku musi obowiązywać w momencie rozpoczęcia przemieszczania odpadów i obejmować zobowiązanie, że w przypadku gdy przemieszczanie odpadów lub ich odzysk nie zostaną zrealizowane zgodnie z planem albo też w przypadku gdy przemieszczanie będzie nielegalne, osoba, która organizuje przemieszczanie, lub odbiorca - w przypadku gdy osoba ta nie ma możliwości zakończenia przemieszczenia odpadów lub ich odzysku (np. z powodu niewypłacalności): odbierze odpady z powrotem lub zapewni ich odzysk w inny sposób oraz w razie potrzeby zapewni ich składowanie w tym czasie. Osoba, która organizuje przemieszczanie, lub odbiorca przedstawia kopię powyższej umowy na żądanie zainteresowanego właściwego organu.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 ww. ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym).
Zgodnie z lp. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ustalenia wymagało czy podmiot transportujący odpady z N. w trakcie kontroli drogowej posiadał wszystkie wymagane prawem dokumenty i czy odpowiadały one rodzajowi przewożonych odpadów.
W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, że skarżąca naruszyła obowiązki i warunki przewozu drogowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje kontrola (w przedmiotowej sprawie - drogowa), potwierdzona protokołem kontroli. Treść ust. 2 art. 92 ustawy wskazuje bowiem, że podstawą do nałożenia kary pieniężnej są naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli. Chodzi więc tutaj o naruszenie stwierdzone w toku kontroli drogowej i opisane w protokole kontroli, o którym stanowi art. 74 ustawy. Zatem to ustalenia protokołu kontroli, jeżeli chodzi o zakres stwierdzonych naruszeń zagrożonych sankcją w postaci kary pieniężnej, określonej w załączniku do art. 92 ust. 4 ustawy, wyznaczają granice przedmiotowe przyszłego postępowania administracyjnego pod względem stanu faktycznego i prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane należy uznać stanowisko, że protokół z kontroli ma walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15 – wszystkie powołane orzeczenia - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1416/15, NSA wręcz stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Prowadzone postępowanie wyjaśniające, które zostało wszczęte skutkiem naruszeń określonych w protokole kontroli, obejmuje zatem kwestie faktyczne i prawne związane wyłącznie z tymi naruszeniami. W realiach rozpoznawanej sprawy, wobec stwierdzonego w toku kontroli drogowej naruszenia dotyczącego nieokazanie do kontroli wymaganych dokumentów, zasadnym było nałożenie kary za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Wbrew twierdzeniom skargi protokół z przeprowadzonej kontroli drogowej nie zawiera wad. Został sporządzony przez funkcjonariuszy celnych i zawiera opis stwierdzonych naruszeń. Odnotowane fakty zostały potwierdzone przez osobę kierującą zatrzymanym do kontroli pojazdem ( por. protokół z kontroli drogowej).
Ponadto w aktach poza protokołem kontroli drogowej z dnia [...] lipca 2018 r. znajduje się ocena Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska potwierdzająca ustalenia z protokołu kontroli oraz pismo z dnia [...] sierpnia 2018 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska adresowane do organów n. zawiadamiającym o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów do Polskich skutkującym jednocześnie zwrotem w dniu [...] sierpnia 2018 r. odpadów do N. W aktach znajduje się obszerny materiał zdjęciowy, który nie pozostawia żadnych wątpliwości, że stwierdzone uchybienia dotyczą pojazdu skarżącej.
Skarżąca kwestionowała prawidłowość wydanej decyzji i zasadność nałożenia na nią kary pieniężnej. Wskazywała, że dla ustalenia czy przewożone przez jej pracownika odpady w istocie miały charakter odpadów zmieszanych konieczne byłoby przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, czego w toku postępowania administracyjnego nie uczyniono. Argumentowała, że organy celno-podatkowe powinny współpracować z organami ochrony środowiska w zakresie klasyfikacji odpadów, nie mogą zaś samodzielnie decydować o charakterze spornych odpadów. Wywodziła również, że dla klasyfikacji odpadów jako zmieszane, nie zaś jako tworzywa sztuczne i guma, istotna jest kwestia stopnia ich zmieszania z odpadami niebędącymi tworzywami sztucznymi i gumą, a ewentualne zmieszanie z niewielką domieszką odpadów innego rodzaju nie powinno prowadzić do absurdów i zaklasyfikowania całości jako odpadów zmieszanych.
Podnoszona przez skarżącą kwestia niedostatecznego udowodnienia rodzaju przewożonych odpadów nie mogła zasługiwać na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie organy poczyniły bowiem wymagane prawem ustalenia w celu właściwego sklasyfikowania odpadów. W tym celu funkcjonariusze celno-skarbowi przeprowadzili oględziny zatrzymanego ładunku, sporządzili protokół, w którym stwierdzili, że odpady były sprasowane w belach i zawierały zarówno tworzywa sztuczne, jak i gumę, ale także resztki żywności, metal, papier czy fragmenty urządzeń elektrotechnicznych. Oględziny przeprowadzono w obecności pracownika skarżącej, kierowcy skarżącej, który miał możliwość wniesienia ewentualnych uwag do ustaleń poczynionych w toku kontroli. Nie zgłosił jednak żadnych zastrzeżeń i nie zaprzeczył ustalonemu przez funkcjonariuszy stanowi faktycznemu, który następnie został utrwalony w protokole kontroli. Późniejsze domaganie się przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego w celu potwierdzenia składu i stopnia zmieszania transportowanych odpadów nie miało już znaczenia dla prawidłowości postępowania. Wszelkie dowody zostały uprzednio zabezpieczone, wykonano dokumentację fotograficzną, na podstawie której Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, nie widząc konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów, mógł stwierdzić jaki był skład przewożonych odpadów. Nie ma przy tym jakichkolwiek przepisów, które w każdej sprawie obligowałyby Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do bezpośredniego badania materiału dowodowego. W przedmiotowym postępowaniu dysponował on podpisanym przez pracownika skarżącej i upoważnionych funkcjonariuszy protokołem kontroli, jak również dokumentacją fotograficzną, zatem nie jest uzasadniony zarzut, że wydana przezeń opinia nie może zostać uznana za miarodajną. Nie było również potrzeby przeprowadzania wnioskowanego przez skarżącą dowodu z zeznań świadków - kierowcy, czy też funkcjonariuszy celnych, którzy dokonali zatrzymania i zabezpieczenia pojazdu przewożącego odpady, albowiem wszelkie informacje związane z przedmiotowym postępowaniem pochodzące od tychże osób zostały już utrwalone w protokole kontroli.
Skarżąca nie może również powoływać się na fakt, iż przewożone przez nią odpady mogły być zmieszane jedynie z niewielką domieszką innych odpadów. Wskazać bowiem należy, że ani przepisy Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1923 ze zm.) ani ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 992 ze zm.) nie uzależniają przypisania jakichkolwiek odpadów do poszczególnych kategorii od stopnia ich zmieszania z innymi tworzywami. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach dotyczący katalogowania odpadów przewiduje, że odpady klasyfikuje przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów uwzględniając źródło ich powstawania. Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, kierując się źródłem powstawania odpadów oraz właściwościami odpadów (art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach). Z powołanych przepisów wynika zatem, że zasadnicze znaczenie dla klasyfikacji odpadów ma źródło ich powstania.
Skarżąca podnosiła również zarzut naruszenia przez organ art. 8 Konwencji CMR poprzez bezpodstawne przyjęcie, że była zobowiązana do weryfikacji charakteru przewożonych odpadów. Zgodnie z przywołanym przepisem przy przyjęciu towaru przewoźnik jest obowiązany sprawdzić widoczny stan towaru i jego opakowania. Stan widoczny to stan, który możliwy jest do ocenienia za pomocą wzroku lub też innych zmysłów. Przewoźnik nie ma zatem obowiązku dokonywać szczegółowego badania przekazanego mu do transportu ładunku, lecz powinien, zachowując minimum staranności wymaganej od niego jako profesjonalisty, zapoznać się z zawartością powierzonego towaru. Nie może zatem, jak w niniejszej sprawie oczekiwać, że skoro nadawca dokonał załadowania niewłaściwego, niezgodnego z uprzednimi uzgodnieniami towaru, to przewoźnik bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać, nie interesując się zupełnie zawartością transportowanego ładunku.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że organy bezpodstawnie nie zastosowały art. 92c ust. 1 u.t.d. Według niej bowiem nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Brak jest zatem podstaw do przypisania stronie zarzuconego jej naruszenia warunków transportu drogowego
Jednakże w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Zgodnie z jego treścią nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Analizując treść przytoczonego przepisu stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone.
Wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinno zostać wykazane i udowodnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, albowiem to on wywodzi skutki prawne wynikające z przytoczonego przepisu, domagając się zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie o obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przewóz drogowy na podstawie ustawy o transporcie drogowym ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący przewóz drogowy w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez prawo skutek, a jedynie na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział sytuacje, w których odpowiedzialność ta zostaje wyłączona (art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym). Zatem również z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego sankcjonowanych karą pieniężną, okoliczności uwolnienia się od odpowiedzialności z art. 92c ust. 1 pkt 1 w postaci braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz na powstanie naruszenia oraz niemożności przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, wskutek których nastąpiło naruszenie, powinny zostać wykazane przez przewoźnika i to przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała zaistnienia wspomnianych zdarzeń ani okoliczności. Powołała się jedynie na fakt, iż zgodnie z postanowieniami łączącej ją ze zleceniodawcą umowy, nie wolno było jej ani jej pracownikom być obecnym przy załadunku towarów, pod groźbą kary umownej w wysokości 50.000 euro. Tego rodzaju zastrzeżenie umowne w żadnej mierze nie może jednak stanowić okoliczności zwalniającej skarżącą od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Prawdą jest, że odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisy obowiązującego w tej materii prawa i powinien być świadomy konsekwencji, jakie związane są ze stwierdzeniem wystąpienia jakichkolwiek naruszeń. Nie może natomiast przyjąć biernej postawy i cedować swoją odpowiedzialność wyłącznie na nadawcę.
Zupełnie ubocznie wskazać również należy, że kierowca pracujący w przedsiębiorstwie skarżącej podczas kontroli drogowej przyznał jednak, wbrew twierdzeniom skarżącej, iż był obecny podczas załadunku towaru. Miał zatem możliwość zapoznania się z zawartością ładunku, zatem w żadnej mierze nie sposób przyjąć, iż w niniejszej sprawie naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć.
Za nietrafne należy uznać zarzuty naruszenia pozostałych podniesionych w skardze przepisów postępowania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 371). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Zdaniem Sądu okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ udowodnione i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a ocena dowodów – wbrew twierdzeniom skargi – nie nosi znamion oceny dowolnej dowodów.
Bezspornym jest, że przewożone odpady nie należały do odpadów podlegających procedurze informowania z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Według dokumentu CMR przewożone odpady miały stanowić odpady z tworzyw sztucznych i gumy o kodzie 19 12 04. Tymczasem w składzie znajdowały się odpady różnego rodzaju – papier, metal, resztki żywności fragmenty urządzeń elektrotechnicznych, o intensywnym nieprzyjemnym zapachu. Były to odpady o kodzie 19 12 12 – jako inne odpady, których transgraniczne przemieszczanie nie może odbywać się na podstawie załącznika VII.
Skarżąca nie posiadała ważnego zezwolenia na transport odpadów oznaczonych kodem 19.12.12, zatem Naczelnik D. Urzędu Celno-Skarbowego w W. prawidłowo nałożył na nią karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.