III SA/WR 52/23

III SA/Wr 52/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 275/24 - Wyrok NSA z 2024-07-11
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, sędzia WSA Barbara Ciołek, , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 grudnia 2022 r. nr BP.501.1595.2022.0993.OP8.296597 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lipca 2022 r., nr WITD.DI.0152.VIII0310/35/22; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 8 grudnia 2022 r., nr BP.501.1595.2022.0993.OP8.296597, utrzymująca w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: DWITD, organ I instancji) z dnia 13 lipca 2022 r. nr WITD.DI.0152.VIII0310/35/22 o nałożeniu na R. K. (dalej: strona, skarżący) kary pieniężnej w wysokości 5.500 zł za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 czerwca 2022 r. w miejscowości M. przeprowadzono kontrolę drogową samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekraczała 3,5 t. Pojazdem kierował W. K., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy. Kontrolowany przewóz wykonywany był w imieniu i na rzecz strony. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...]. Pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego w związku z naruszeniami stwierdzonymi w protokole kontroli.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ I instancji we wskazanej na wstępie decyzji z dnia 13 lipca 2022 r., na mocy której nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 5.500 zł, w związku ze stwierdzeniem następujących naruszeń przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) – dalej: u.t.d: : z lp. 6.2.1., 6.3.8, 5.11.1 i 5.11.2 . załącznika nr 3 do tej ustawy – "niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy", "niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi" oraz "przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: o czas mniej niż 30 minut, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzinę 30 minut". Wskazano, że analiza danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy wykazała, iż kierowca w dniu 11 maja 2022 r. nie wprowadził na kartę kierowcy symbolu państwa miejsca zakończenia pracy, w związku z czym wymierzono karę w wysokości 50 zł. Ponadto stwierdzono, że analiza danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy wykazała, iż w dniu 13 maja 2022 r. przekroczył on maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 17 minut, w dniu 19 maja 2022 r. o 6 minut, a w dniu 30 maja 2022 r. – o 55 minut, przy czym podczas kontroli nie wykazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. W związku z powyższym wymierzono karę w wysokości 450 zł. Dalej podano, że podczas kontroli pobrano dane cyfrowe z tachografu zamontowanego w pojeździe, których analiza wykazała, że kierowca w dniu 30 maja 2022 r. o godz. 5:47 włożył kartę i rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy. Stwierdzono, że kierowca prawidłowo używał karty i jechał używając jej do godziny 13:28, kiedy to – po przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu (bez prawidłowych przerw) - kierowca wyjął kartę i jechał do godz. 14:08 (40 minut). Okoliczność ta została potwierdzona zeznaniami kierowcy. Ponadto stwierdzono, że w tym samym dniu (30 maja 2022 r.) kierowca jechał bez karty od godz. 5:31 do godz. 5:41. Z tytułu powyższego naruszenia wymierzono karę w wysokości 5.000 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał m.in., że stan faktyczny polegający na wykonywaniu przewozu bez zalogowanej karty kierowcy nie może być zakwalifikowany jako nieprawidłowe działanie tachografu. Zdaniem strony, ponieważ kierowca wykonywał przewozy wyłącznie na terenie Polski, to nie musiał wprowadzać danych dotyczących symbolu kraju rozpoczęcia lub zakończenia przewozu. Strona wniosła o uchylenie decyzji oraz o umorzenie postępowania w zakresie naruszeń określonych w lp. 6.2.1. i 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d.
Skarżoną obecnie decyzją GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie organ przytoczył przepisy u.t.d., rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (Dz. Urz. UE L60 z 28.02.2014, dalej : "rozporządzenie nr 165/2014"), które miały zastosowanie w niniejszej sprawie (art. 34, 32 ust. 1 i 3, 33 ust. 3). Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo nałożono na stronę karę pieniężną za naruszenie polegające na niewprowadzeniu danych na kartę kierowcy, niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu oraz przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy. Stwierdzono, że ustaleń w tym przedmiocie dokonano na podstawie protokołu kontroli drogowej, który stanowi istotny dowód w sprawie, korzystający – jako dokument urzędowy - ze szczególnej mocy dowodowej, do którego strona może wnieść zastrzeżenia lub odmówić jego podpisania (w niniejszej sprawie protokół ten został podpisany bez zastrzeżeń). Dalej organ w szczególności stwierdził, że okoliczność, iż kierowca posiadał wyłącznie uprawnienia do wykonywania krajowego transportu drogowego nie stanowi przesłanki zwalniającej z obowiązku wprowadzenia danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia i zakończenia przewozu. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prowadzone zgodnie z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., prawidłowo ustalono stan faktyczny i oceniono zebrany materiał dowodowy. Organ stwierdził ponadto, że strona w toku postępowania nie wskazała żadnych okoliczności nadzwyczajnych lub nieprzewidywalnych, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d., ani dowodów na zaistnienie takich okoliczności.
W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ja decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 107 § 1 k.p.a. nakładającego na organ administracji obowiązek zawarcia uzasadnienia faktycznego i prawnego odzwierciedlającego racje decyzyjne i tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego
2. art. 15 k.p.a. oraz art. 127 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji;
3. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niedokonaniu w uzasadnieniu decyzji prawidłowego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej przyjętego przez organ II instancji rozstrzygnięcia, mającego polegać na wskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn takiego a nie innego rozstrzygnięcia, gdy zaś chodzi o uzasadnienie prawne – niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
4. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, dowolne interpretowanie materiału dowodowego, a w konsekwencji brak istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych;
5. art. 75 ust. 1 k.p.a. poprzez brak analizy dowodu dotyczącego zeznań kierowcy, który został całkowicie pominięty i nie oceniony, co ma wpływ na wynik sprawy;
6. art. 11, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a., bowiem decyzja nie zawiera prawnej oceny zastosowanych przepisów, treść rozstrzygnięcia jest sprzeczna z treścią jego uzasadnienia, a motywy wydania decyzji pozostają dla strony niezrozumiałe;
7. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i nie wydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami k.p.a. (art. 7a § 1 i art. 81a), które nakazują rozstrzygać wątpliwości co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała – w odniesieniu do naruszenia polegającego na wyjęciu karty kierowcy z tachografu - że niewątpliwie do nieprawidłowości doszło, jednak organ I instancji dokonał niepoprawnej wykładni prawa materialnego i błędnie zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako czyn z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Strona zaznaczyła, że naruszenie sankcjonowane w lp. 6.2.1. zalicza się do grupy naruszeń lp. 6.2., tj. wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu. Strona przywołała orzeczenia sądów administracyjnych, w których stwierdzono, że taka kwalifikacja jest nieprawidłowa. Zwrócono także uwagę, że organ odwoławczy uznał, iż stan faktyczny sprawy nie odpowiadał dyspozycji tego przepisu i stwierdził, że w takiej sytuacji dochodzi do naruszenia określonego w lp. 6.3.5 załącznika nr 3, jednakże nie uchylił decyzji organu I instancji. Strona podała następnie, że kierowca przesłuchiwany w charakterze świadka zeznał, iż w dniu 30 maja 2022 r. od godz. 13:28 do godz. 14:06 to on prowadził pojazd bez zalogowanej karty kierowcy, jednak nie posiada wiedzy, kto prowadził pojazd tego samego dnia w godz. od 5:31 do 5:41 bez zalogowanej karty kierowcy. W ocenie strony organ niezasadnie uznał, że jest to okoliczność nieistotna i nie wezwał strony do wskazania, jaka osoba w dniu 30 maja 2022 r. we wskazanych godzinach porannych prowadziła pojazd. Strona wskazała, że zdarzają się u niej przypadki wykonywania przejazdu zwolnionego ze stosowania tachografu i tak było w dniu 30 maja 2022 r. W dalszej kolejności strona podkreśliła, że w ramach zarzucanego naruszenia z lp. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d. organ stwierdził, że kierowca nie wprowadził na kartę kierowcy symbolu państwa, w którym kończył pracę, gdy tymczasem - zdaniem strony - obowiązek wprowadzania symboli państw w przypadku kierowców przedsiębiorcy posiadającego uprawnienia tylko krajowe, jest całkowicie zbędne i niczym nie uzasadnione. Strona podniosła również, że organ, nakładając karę za naruszenie lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., stwierdził popełnienie naruszenia sklasyfikowanego niezasadnie jako bardzo poważne naruszenie (BPN), co powoduje możliwość wszczęcia procedury zbadania dobrej reputacji na podstawie przepisów rozporządzenia nr 2016/403, a w konsekwencji do cofnięcia licencji na wykonywanie działalności transportowej, stąd weryfikacja prawidłowości nałożenia kary jest dla strony ważna. Dalej wskazano, że tryb procedowania organu odwoławczego narusza art. 80 k.p.a. oraz pozostaje w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności określoną w art. 15 k.p.a. Podniesiono, że działanie organu zdaniem strony narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie strona zasadniczo nie kwestionowała ustaleń organu odnośnie zarzucanych jej naruszeń, a jedynie wyrażoną przez organ ocenę prawną. Strona przyznała, że doszło po jej stronie do popełnienia wskazywanych nieprawidłowości, twierdziła jednak, że kwalifikacja prawna dwóch dokonanych naruszeń jest nieprawidłowa (nie stawiała takich zarzutów w zakresie trzeciego z nich). Jedynie w zakresie naruszenia polegającego na wyjęciu karty kierowcy z tachografu w dniu 30 maja 2022 r. w godzinach porannych strona w skardze podnosiła, że organ powinien był wyjaśnić charakter przewozu i osobę kierowcy, gdyż zdarzają się u niej przypadki wykonywania przejazdu zwolnionego ze stosowania tachografu. Sąd zauważa jednak, że zarzut ten nie był stawiany w toku postępowania przed organami. Strona ani w piśmie wyjaśniającym z dnia 15 czerwca 2022 r. ani w odwołaniu nie twierdziła, że w jej przedsiębiorstwie w dniu 30 maja 2022 r. w godzinach porannych miałby mieć miejsce przejazd zwolniony ze stosowania tachografu ani nie przedstawiała na tę okoliczność żadnego dowodu. Słusznie zatem organ stwierdził – na podstawie materiału sprawy – że naruszenie powyższe miało miejsce.
Sąd odniesie się do dalszych kwestii będących przedmiotem sprawy, w podziale na zarzucane stronie naruszenia.
W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał nałożenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: o czas mniej niż 30 minut, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzinę 30 minut. W zakresie omawianego tu naruszenia, zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy dokonał zarówno ustaleń w tym przedmiocie (opierając je na podstawie protokołu kontroli drogowej, mającego, jak słusznie wskazuje organ, walor dokumentu urzędowego, do którego kierowca nie wniósł zresztą zastrzeżeń), jak i oceny prawnej. strona nie zgłaszała w toku postępowania ani w skardze zarzutów odnośnie tego naruszenia. Zdaniem Sądu organ właściwie zakwalifikował przedmiotowe naruszenie jako wypełniające treść lp. 5.11. zał. nr 3 u.t.d.
W ocenie Sądu, organy zasadnie również wskazały, że strona nie wykazała okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności opisanych w art. 92c u.t.d. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Słusznie organy oceniły, że skarżący nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność opisaną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wszystkie okoliczności sprawy były takimi, na które skarżący, należycie kontrolując i nadzorując kierowców, miał wpływ i mógł je przewidzieć.
Podkreślenia wymaga, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d, powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 z dnia 12 marca 2015 r., wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 186/14, CBOSA).
Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., CBOSA). W niniejszej sprawie, co słusznie podkreśliły organy żadnych takich nadzwyczajnych okoliczności skarżący nie wykazał.
Sąd stwierdził natomiast, że zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem pozostałych dwóch naruszeń.
W zakresie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy – za każdy wpis (lp. 6.3.8. zał. nr 3 u.t.d.), tj. w tym przypadku danych dotyczących symboli państwa rozpoczęcia i zakończenia przewozu, Sąd nie podziela stanowiska organów odnośnie kwalifikacji stwierdzonego naruszenia w zakresie przypisania takiemu naruszeniu poziomu przewinienia BPN – bardzo poważne przewinienie. Taki sposób ustalenia poziomu przewinienia pozostaje w sprzeczności z przepisami unijnymi - rozporządzeniem Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8), dalej rozporządzenie nr 2016/403.
Mający zastosowanie w sprawie załącznik nr 3 do u.t.d. w rubryce 4 powołuje się na numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia nr 2016/403.
Wskazać należy, że rozporządzenie nr 165/2014 zgodnie z art. 1 określa obowiązki i wymogi w odniesieniu do budowy, instalacji, użytkowania, sprawdzania i kontrolowania tachografów stosowanych w transporcie drogowym w celu weryfikacji zgodności z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006, rozporządzeniami Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 15, (WE) nr 1072/2009 16 , (WE) nr 1073/2009 17, dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/15/WE 18, dyrektywami Rady 92/6/EWG 19 i 92/106/EWG 20 oraz w zakresie delegowania pracowników w transporcie drogowym - zgodności z dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady 96/71/WE 21 , 2014/67/UE 22 oraz (UE) 2020/1057 23. Tachografy muszą spełniać wymogi rozporządzenia pod względem budowy, instalacji, użytkowania i sprawdzania.
Zgodnie z art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014, kierowca wprowadza w tachografie cyfrowym symbole państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy. Państwa członkowskie mogą wymagać od kierowców pojazdów używanych w działalności transportowej prowadzonej na ich terytorium dodatkowych, bardziej szczegółowych niż symbol państwa, danych geograficznych, pod warunkiem że te państwa członkowskie powiadomiły Komisję o wymogach dotyczących szczegółowych danych geograficznych przed dniem 1 kwietnia 1998 r. Kierowcy nie muszą wprowadzać informacji, o których mowa w akapicie pierwszym, jeśli tachograf rejestruje automatycznie dane dotyczące lokalizacji zgodnie z art. 8.
Sąd wskazuje przy tym, że nie zgadza się z argumentacją strony, zmierzającą do zanegowania obowiązku polegającego na dokonywaniu wpisów symboli państwa rozpoczęcia i zakończenia przewozu w przypadku, gdy przewóz prowadzony jest na terenie kraju. Żaden przepis nie wyłącza powyższego obowiązku we wskazanej przez stronę sytuacji. Co więcej, to właśnie wprowadzenie omawianych danych pozwala na stwierdzenie sposobu, w jakim faktycznie odbywał się dany przewóz, w oderwaniu od dokumentów (zezwoleń) posiadanych przez stronę, które same z siebie nie pozwalają na dokonanie szczegółowych ustaleń w tym zakresie. Dokumenty te nie dają bowiem podstawy do ustalenia parametrów czy przebiegu konkretnego przewozu.
Dalej należy podnieść, że rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8, dalej rozporządzenie nr 2016/403) w załączniku I pkt 2 określa grupy naruszeń przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (tachograf).
Zaznaczyć trzeba, że ustawodawca unijny w powyższym rozporządzeniu podzielił naruszenia na trzy kategorie według stwarzanego przez nie ryzyka śmierci lub ciężkich obrażeń bądź zakłócenia konkurencji na rynku transportu drogowego.
W przypadku naruszeń z załącznika I pkt 2 ww. rozporządzenia dotyczących tachografu, Tabela określa: Podstawę prawną naruszenia, Rodzaj naruszenia oraz Poziom przewinienia z podziałem na NN – najpoważniejsze naruszenie, BPN – bardzo poważne naruszenie, PN – poważne naruszenie. Ustawodawca unijny dokonał również grupowania rodzajów naruszeń na następujące: "Instalacja tachografu" – pkt 1 tabeli, "Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki" - pkt 2 -19 tabeli, "Przedstawianie informacji" - pkt 20-26, "Wadliwe działanie" - pkt 27-28 tabeli.
W przypadku naruszenia art. 34 rozporządzenia nr 165/2014, dokonano rozróżnienia na naruszenia z grupy "Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki" oraz na naruszenia z grupy "Przedstawianie informacji".
Sporne w sprawie naruszenie z art. 34 ust. 7 rozporządzenia, tj. brak wprowadzenia danych na kartę kierowcy w postaci kraju zakończenia dziennego okresu pracy, w rozporządzeniu nr 2016/403 jest naruszeniem sklasyfikowanym w grupie "Przedstawianie informacji" pod pkt 22 tabeli i poziom tego przewinienia został określony jako PN (poważne naruszenie).
W sprawie w załączniku nr 3 lp. 6.3.8. u.t.d. określone zostało naruszenie w postaci niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy – za każdy wpis, z oznaczeniem poziomu przewinienia BPN (bardzo poważne naruszenie) i powołaniem pozycji 2.17. rozporządzenia nr 2016/403.
Natomiast w rozporządzeniu nr 2016/403 załącznik I pkt 2, w tabeli 2 pod nr 17 wskazane jest naruszenie - niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach, które dotyczy art. 34 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014.
W ocenie Sądu ujęte pod lp. 6.3.8. załącznika nr 3 u.t.d. naruszenie niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy – za każdy wpis, nie uwzględnia rozgraniczenia naruszeń art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 wprowadzonego w załączniku I pkt 2 rozporządzenia unijnego nr 2016/403; gdzie ustawodawca unijny, rozgraniczając poszczególne naruszenia art. 34 (poz. tabeli od 13 do 23), dokonał rozgraniczenia poziomu przewinienia dla poszczególnych naruszeń.
Tym samym zdaniem Sądu organ w sprawie w sposób wadliwy dokonał wymierzenia kary za stwierdzone naruszenie, ponieważ wymierzona została kara jak dla naruszenia wg poziomu przewinienia BPN (bardzo poważne naruszenie), a według ustawodawcy unijnego rodzaj stwierdzonego naruszenia ma poziom przewinienia PN (poważne naruszenie).
W tym miejscu wskazać należy na bezpośrednie skutek rozporządzeń w prawie Unii oraz konieczność zapewnienia skuteczności prawa Unii. Jak również wyjaśnić trzeba, że załącznik III do dyrektywy nr 2006/22/WE nie miał na celu ustanowienia dokładnego i wyczerpującego wykazu naruszeń rozporządzeń nr 165/2014 i nr 561/2006, lecz ograniczał się do skierowanych do państw członkowskich wytycznych w sprawie wspólnej skali naruszeń tych rozporządzeń (por. wyrok TSUE z dnia 24 marca 2021 r., C-870/19, C-871/19, ECLI:EU:C:2021:233, pkt 42). Wykaz naruszeń zawarty w załączniku III do dyrektywy nr 2006/22/WE uległ modyfikacji w związku ze skorzystaniem przez Komisję Europejską z uprawnienia przewidzianego w art. 9 ust. 3 dyrektywy oraz art. 6 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1071/2009, który zobowiązywał Komisję do sporządzenia wykazu kategorii, rodzajów i wagi poważnych naruszeń przepisów unijnych, które, oprócz naruszeń wymienionych w załączniku IV do tego rozporządzenia, mogą doprowadzić do utraty dobrej reputacji przez przedsiębiorców transportu drogowego lub zarządzającego transportem. Przy czym rozporządzenie nr 2016/403 zawiera trzy załączniki, z których dwa (załącznik I i III) dotyczą wykazu naruszeń m.in. przepisów rozporządzenia 165/2014, jednak nie są tożsame, ponieważ ustanowiony w załączniki I wykaz naruszeń, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, jest szerszy aniżeli zawarte w załączniku III do tego rozporządzenia zmiany załącznika III do dyrektywy nr 2006/22/WE.
W ocenie Sądu, brak wskazania w załączniku nr 3 do u.t.d. wprost naruszenia jak w sprawie, nie powinien skutkować brakiem stwierdzenia naruszenia, jak również nie powinien powodować wskazania na naruszenie zbliżone. Organ winien wprost wskazać naruszony przepis prawa unijnego, tj. art. 37 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014 i zachować właściwą wagę naruszenia.
W ocenie Sądu nieprawidłowa była również wykładnia organu dotycząca naruszenia określonego przez organ jako polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu tachografu, co skutkowało nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi - opisanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Powyższe stanowi naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów (lp. 6 załącznika nr 3 do u.t.d.), kwalifikacja naruszenia do odpowiedniej grupy naruszeń określonych w tabeli 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403, dotyczy tylko przewoźników drogowych. Zalicza się do grupy naruszeń lp. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d. – wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.
Z rozporządzenia nr 2016/403 wynika, że prawodawca unijny podał kategorie i rodzaje poważnych naruszeń przepisów UE w komercyjnym transporcie drogowym podzielone na trzy kategorie wagi naruszeń według stwarzanego przez nie ryzyka śmierci lub ciężkich obrażeń bądź zakłócenia konkurencji na rynku transportu drogowego. W załączniku I tabeli nr 2 tego rozporządzenia nr 2016/403 – Grupa naruszeń przepisów rozporządzenia nr 165/2014 wykazane zostało naruszenie nr 8 - Niewłaściwe użytkowanie tachografu (np.: niewłaściwe stosowanie w sposób świadomy, dobrowolny lub pod przymusem, brak instrukcji dotyczących właściwego użytkowania itd.) - bardzo poważne naruszenie - którego podstawę prawną kwalifikacji stanowi art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy, a podmioty te stosujące tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek.
Przepis art. 33 ust. 1 omawianego rozporządzenia kształtuje z kolei szczególną odpowiedzialność. Przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. Przedsiębiorstwa transportowe wydają wystarczającą liczbę wykresówek kierowcom pojazdów wyposażonych w tachografy analogowe, mając na uwadze indywidualny charakter wykresówki, długość okresu pracy i możliwość zaistnienia konieczności ich wymiany, w przypadku gdy zostaną zniszczone lub zatrzymane przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Przedsiębiorstwa transportowe wydają kierowcom tylko wykresówki zgodne z homologowanym wzorem i odpowiednie do użycia w urządzeniu zainstalowanym w pojeździe. W przypadku gdy pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy, przedsiębiorstwo transportowe i kierowca zapewniają, biorąc pod uwagę długość okresu pracy, by drukowanie danych z tachografu na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych mogło być prawidłowo przeprowadzone w razie kontroli.
Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zinterpretował przedmiotowe naruszenie odwołując się do treści art. 34 oraz art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014. Stwierdzone przez organ naruszenie - niezalogowanie karty kierowcy w tachografie przed rozpoczęciem zadania przewozowego, karta wyjęta z tachografu - nie może być kwalifikowane do naruszeń lp. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d. i tym bardziej do lp. 6.2.1., które wymaga co do zasady ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.
Jak wskazał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, niezalogowanie karty kierowcy w tachografie odpowiada dyspozycji art. 34 rozporządzenia nr 165/2014, a zwłaszcza jego ust. 1 zdanie pierwsze: Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Jednakże, jak już wyżej wskazano, przedmiotowe naruszenie winno być kwalifikowane wg art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 (a nie wg art. 34 tego rozporządzenia).
Taki rodzaj naruszenia ma swoją odrębną kwalifikację jako naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d.) i nie może być swobody w kwalifikowaniu takiego naruszenia, bowiem skuteczne i jednolite egzekwowanie przepisów ma służyć osiągnięciu celów rozporządzenia nr 561/2006 (motyw 3 i 27), a kary z tytułu naruszeń tego rozporządzenia muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące (motyw 26).
Kwalifikowanie zatem do lp. 6.2.1. załącznika do u.t.d. naruszenia art. 34 rozporządzenia nr 561/2006 jest nieprawidłowe.
Z powyższych przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że organy dokonały nieprawidłowej wykładni prawa materialnego.
Odnośnie zarzutów postawionych w skardze, Sąd stwierdza, że kontrola zaskarżonej decyzji byłaby przedwczesna z uwagi na wskazane wyżej naruszenie prawa dotyczące nieprawidłowej kwalifikacji prawnej dwóch ze stwierdzonych naruszenia oraz w konsekwencji również uzasadnień obu decyzji w tym zakresie (art. 107 § 3 k.p.a.). Sąd wziął też pod uwagę, że nie może zastąpić organów w kompetencjach prawnie im przypisanych, w szczególności dotyczących oceny materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek odpowiedzialności, wynikających z prawidłowo stosowanych przepisów prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., a o kosztach postępowania rozstrzygnął w oparciu o art. 200 p.p.s.a.