III SA/WR 47/23

III SA/Wr 47/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a,  art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Asesor WSA Anetta Chołuj, Dominik Dymitruk (spr.), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 listopada 2022 r. Nr BP.501.1094.2021.1284.DL1.273208 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. N. (dalej: spółka, strona, skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, GITD) z dnia 30 listopada 2022 r. (nr BP.501.1094.2021.1284.DL1.273208) uchylająca w całości decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ pierwszej instancji) z dnia 31 maja 2021 r. (nr WP.8150.100.2021.I0049.JZ(44)) i nakładająca na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu popełnienia naruszenia określonego w lp. 4.8 oraz lp. 4.2 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej jako: u.t.d.).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy administracyjnej wynika, że w dniu 17 lutego 2021 r. o godz. 15:10 w L. przy ul. [...] funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę zespołu środków transportu: ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...]. Kierujący zestawem okazał do kontroli między innymi wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przewoźnikowi – J. N. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą D. oraz dokument stanowiący potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (numer karty [...]), z którego wynika, że przedmiotem krajowego transportu wykonywanego ze Ś. do L. były odpady przyporządkowane do kodu [...] ([...]).
W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili, że skarżący wykonuje krajowy przewóz drogowy odpadów innych niż niebezpieczne bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, tj. naruszenie określone w lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d., jak również wykonuje krajowy przewóz drogowy odpadów bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm., dalej jako: u.o.), tj. naruszenie określone w lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., a także wykonuje krajowy przewóz drogowy odpadów bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., tj. naruszenie określone w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, funkcjonariusze sporządzili protokół kontroli nr [...] wraz z załącznikiem, w którym wykazano powyższe naruszenia, który wraz z notatką urzędową przekazany został do organu pierwszej instancji.
WITD wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a następnie w dniu 31 maja 2021 r., na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 u.t.d. wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł za stwierdzone naruszenia:
1) wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach u.o. (lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) - z którego tytułu kara wyniosła 2 000 zł;
1) wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. (lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.) - z którego tytułu kara wyniosła 10 000 zł;
2) wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. (lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.) - z którego tytułu kara wyniosła 10 000 zł.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że suma kar pieniężnych nałożonych na przewoźnika wyniosła 22 000 zł, jednak za względu na ograniczenia wynikające z art. 92a ust. 3 u.t.d., nałożył ostatecznie karę pieniężną za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej w maksymalnej wysokości 12 000 zł.
WITD jednocześnie stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d. wyłączające odpowiedzialność skarżącego za stwierdzone naruszenia. Wskazując na sposób interpretacji powołanego przepisu i podkreślając konieczność wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, organ pierwszej instancji stwierdził, że brak wiedzy co do przewożonego ładunku nie zwalania przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy. Tym bardziej, że odpowiada on za przejazd już załadowanego towaru, dlatego też kwestie związane z okolicznościami przyjętego zlecenia, w tym sposobem załadunku, nie mają znaczenia dla uwolnienia się od odpowiedzialności.
W rezultacie wniesionego odwołania, GITD uchylił zaskarżoną decyzją w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu popełnienia naruszenia określonego w lp. 4.8 oraz lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia i argumentację WITD zawartą w decyzji z dnia 31 maja 2021 r. odnośnie do naruszenia określonego w lp. 4.8 oraz lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Przyjmując natomiast na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że kierowca okazał do kontroli m.in. dokument stanowiący potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (numer karty [...]), z którego wynika, iż przedmiotem krajowego transportu były odpady przyporządkowane do kodu [...] ([...]), za niezasadne uznał stwierdzenie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., tj. naruszenie określone w lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.
Podobnie jak organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W skardze na tę decyzję strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 92c w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie przez organ postępowania mimo, że okoliczności sprawy i dowody (w postaci pisemnych wyjaśnień skarżącego) jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, tj. w wyniku wprowadzenia skarżącego w błąd przez zleceniodawcę transportu w zakresie rodzaju przewożonego towaru,
2) przepisów sankcjonujących zawartych w załączniku nr 3 do u.t.d. (l.p. 4.8, l.p. 4.2) w zw. z art. 92c u.o. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie przez organ, że:
a) skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów innych niż niebezpieczne bez wymaganego wpisu do rejestru,
b) skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów bez oznakowania środków transportu, podczas gdy:
– skarżący, w wyniku wprowadzenia go w błąd przez zleceniodawcę, pozostawał w mylnym przekonaniu co do rodzaju przewożonego towaru,
– skarżący, po uzyskaniu informacji o przeprowadzanej kontroli jego pojazdów, niezwłocznie podjął działania mające na celu wyjaśnienie całej sytuacji związanej z przewozem towaru, co w sposób jednoznaczny świadczy o tym, że skarżący nie miał wiedzy w zakresie rodzaju przewożonego towaru, a zatem został wprowadzony w błąd przez swojego zleceniodawcę - Pana R.,
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:
1) art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie przez organ administracyjny wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które przejawiło się w braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oceny wszelkich faktów i środków dowodowych w sposób wszechstronny, niewyjaśnienie przyczyn powstania naruszeń,
2) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niedokonaniu w uzasadnieniu decyzji prawidłowego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej przyjętego przez organ rozstrzygnięcia, a mającego polegać na wskazaniu faktów, na podstawie których organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn takiego a nie innego rozstrzygnięcia,
3) art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, a przez to prowadzenie postępowania w sposób nieprowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości, a jednocześnie dokonanie jej zmiany jedynie w zakresie określenia podstawy dokonanego naruszenia,
5) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie przekazanie do ponownego rozpoznania sprawy organowi I instancji, mimo uchylenia decyzji organu I instancji w całości, podczas gdy:
a) decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało przypisaniem skarżącemu naruszenia wynikającego z przepisów sankcjonujących u.t.d., tj. l.p. 4.7. załącznika nr 3 i uznaniem przez organ I instancji, że skarżący wykonywał przewóz drogowy bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów,
b) jak wskazał w uzasadnieniu organ II instancji, to z zebranego materiału dowodowego (przez organ I instancji) wynika, że kierowca okazał do kontroli dokument, z którego wynikało, że przewoził [...], co tym samym skutkowało błędnym uznaniem przez organ I instancji, że skarżący dopuścił się takiego naruszenia,
c) art. 62 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania ze sprawą prowadzoną przeciwko temu samemu podmiotowi, a oznaczoną numerem: [...].
W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunkami przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym cytowanej już ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (wymieniona w art. 4 pkt 22 lit. v).
Stosownie natomiast do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust. 3).
Zgodnie z art. 24 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.o., transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7, tj. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742, dalej jako: rozporządzenie w sprawie transportu odpadów).
W uzasadnieniu do projektu ustawy o odpadach wskazano, że wprowadzenie upoważnienia do wydania przez ministra właściwego do spraw środowiska rozporządzenia, w którym będzie mógł określić szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania wynika z rezygnacji w projektowanych przepisach z obowiązku uzyskania zezwolenia na transport odpadów. Wprowadzenie obowiązku w zakresie oznakowania środków transportu ma natomiast poprawić możliwości kontroli obrotu odpadami w Polsce (druk sejmowy nr 456, Sejm VII kadencji).
Jak stanowi § 9 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia w sprawie transportu odpadów, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, oznacza się tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni, przy czym powinno być ono czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
Uwzględniając założenia wprowadzenia tej regulacji przyjąć należy, że odpowiednie oznaczenie pojazdu ma na celu ujawnienie pojazdu objętego kontrolą na podstawie przepisów o transporcie drogowym, jako przewożącego odpady. Istotą obowiązku przewoźnika jest zatem sam fakt oznaczenia pojazdu - z uwagi na właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a samo jego zrealizowanie wyłącza możliwość uznania, że zaistniało naruszenie określone w lp. 4.8 złącznika 3 do u.t.d.
Mając na uwadze powyższe podkreślić trzeba, że dla stwierdzenia naruszenia określonego w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 6 u.o., a w tym zakresie bezsporne ustalenie, że przewóz dotyczył transportu odpadów objętego obowiązkiem oznaczenia środka transportu oraz, że przewoźnik pomimo obowiązku nie oznaczył środka transportu w sposób określony w rozporządzeniu.
W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o. gospodarowaniu odpadami oznacza na gruncie ustawy zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Tym samym podmiot transportujący odpady podlega obowiązkowi wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 4 u.o., natomiast uzyskane w następstwie tego wpisu indywidualny numer rejestrowy podmiot transportujący odpady, wykonujący usługę transportu odpadów, umieszcza na dokumentach związanych z tą usługą (art. 24 ust. 5 u.o.).
Odnosząc się do stwierdzanych podczas kontroli drogowej oraz objętych zaskarżoną decyzją naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach u.o., tj. naruszenia opisanego w lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d., a także wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., tj. naruszenia opisanego w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń organów w tym zakresie.
Niewątpliwie – jak wynika z treści protokołu kontroli – w dniu przeprowadzonej kontroli, tj. 17 lutego 2021 r., zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej o nr rej. [...] skarżący wykonywał krajowy transport drogowy przewożąc odpady przyporządkowane do kodu [...] ([...]), co wynikało wprost z dokumentu stanowiącego potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (numer karty [...]). Jednocześnie nie było kwestionowane w toku postępowania, że kontrolowany pojazd, którym przewożony był towar, nie był oznakowany w sposób określony § 9 rozporządzenia w sprawie transportu odpadów, tj. nie posiadał tablic z literą "A" lub napisem "odpady". Obie te okoliczności uznać należało za bezsporne, albowiem wynikały z dowodów ujawnionych w toku kontroli drogowej oraz w późniejszym postępowaniu. Z kolei okoliczności braku oznakowania pojazdu została także potwierdzone w materiale zdjęciowym dołączonym do protokołu.
Ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych (ujawnionych w protokole kontroli, będących jego załącznikiem) wynika więc, że skarżący wykonywał faktyczny przewóz drogowy odpadów, choć nie figurował jako transportujący odpady w karcie przekazanie odpadów. Okoliczność ta pozostawała jednak bez znaczenia dla możliwości przypisania skarżącemu odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z wykonywanym przewozem drogowym.
Skoro strona wykonywała faktyczny transport drogowy odpadów, to tym samym – jako podmiot gospodarujący odpadami – była zobligowana do dokonania wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 4 u.o., jak również do oznakowania środków transportu w sposób przewidziany w rozporządzeniu w sprawie transportu odpadów. Powyższych obowiązków jednak nie spełniła.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji – w zakresie naruszeń określonych w lp. lp. 4.2 oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. – dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, a w szczególności prawidłowo przyjęły, że skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów innych niż niebezpieczne wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach u.o., jak również bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., co wyczerpuje hipotezę statuowanej powołanymi wyżej przepisami normy sankcjonującej. Norma ta została w zaskarżonej decyzji prawidłowo skonkretyzowana przez nałożenie kary w określonej przez prawo wysokości.
W zakresie podniesionych zarzutów, Sąd wskazuje również, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej za każde naruszenie. W kwestii wielokrotnych naruszeń prawa przy wykonywaniu transportu drogowego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 87/10 czy z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 257/10, w których stwierdził, że uchybienia przepisom dotyczącym transportu drogowego związane z przewozem wykonywanym przez każdy pojazd i każdego kierowcę muszą być oceniane oddzielnie. Brak jest przepisu prawa, który pozwalałby w sytuacji wielokrotnych naruszeń prawa przy wykonywaniu transportu drogowego poprzestać na nałożeniu jednej tylko kary.
Jak podkreślił w powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny, gdyby kontrolowane pojazdy nie jechały jeden za drugim, tylko rozjechały się z bazy w trzech przeciwnych kierunkach i zostały skontrolowane w trzech różnych miejscach, nikt nie miałby wątpliwości, że doszło do trzech kontroli, a w toku każdej kontroli stwierdzono oddzielne uchybienia w postaci wykonywania transportu bez licencji konkretnym pojazdem. W przypadku trzech kontroli trzech pojazdów w jednym miejscu sytuacja pod względem prawnym jest taka sama, bowiem miejsce kontroli nie ma żadnego znaczenia prawnego. Powyższe stanowisko w pełni odpowiada analizowanej sprawie, w której doszło do odrębnych kontroli dwóch składów pojazdów poruszających się jeden za drugim.
Z zaprezentowanym stanowiskiem koreluje także ocena Sądu, że w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia art. 62 k.p.a.
Sąd podziela pogląd prezentowany w doktrynie prawa administracyjnego, że wskazany przepis znajduje zastosowanie w sprawach tożsamych pod względem przedmiotowym (treść żądania uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny), lecz różnych pod względem podmiotowym (różne strony) (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 348; A. Wróbel, komentarz do art. 62 k.p.a. (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023). Wprawdzie art. 62 k.p.a. stanowi tylko o możliwości prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony, jeśli spełnione są warunki w nim określone, zaś dopiero w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd o tym, że w tej sytuacji tym bardziej można i należy prowadzić jedno postępowanie dotyczące tej samej strony, jeżeli te warunki również są spełnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt I SA 630/98), to jednak nie jest dopuszczalne prowadzenie jednego postępowania w dwóch lub więcej sprawach, które wynikają z takiej samej podstawy prawnej, ale nie dotyczą tego samego stanu faktycznego (por. wyrok SN z dnia 17 czerwca 1983 r., ARN 10/83, OSPiKA 1985, Nr 3, poz. 55).
W konsekwencji zarówno WITD, jak i GITD, nie miały podstaw do prowadzenia jednego postępowania w sprawie wymierzenia kar administracyjnych za co prawda tożsame naruszenia, których miał się dopuścić ten sam podmiot, jednakże dokonane w związku z różnymi (odrębnymi) przewozami drogowymi odpadów, a zatem w różnych sprawach administracyjnych w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a.
Odnośnie do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., wskazać należy, że przepis ten, stanowiący wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy, odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Analizując treść wskazanego przepisu, stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Ich wystąpienie powinno zostać wykazane i udowodnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, albowiem to on wywodzi skutki prawne wynikające z przytoczonego przepisu, domagając się zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie o obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał zaistnienia wspomnianych zdarzeń ani okoliczności.
Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisy obowiązującego w tej materii prawa i powinien być świadomy konsekwencji, jakie związane są ze stwierdzeniem wystąpienia jakichkolwiek naruszeń. Nie może natomiast przyjąć biernej postawy i cedować swoją odpowiedzialność wyłącznie na nadawcę.
Prowadząc profesjonalną działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego należy zakładać możliwości dokonania załadunku nieprawidłowego, tzn. niezgodnego ze specyfikacją przyjętego zlecenia, towaru. Należy wówczas szczególną wagę przywiązywać do zawartości ładunku. Nie jest to okoliczność nadzwyczajna, lecz wynikająca z charakteru prowadzonej działalności i konieczności przewidywania skutków możliwych nieprawidłowości występujących na etapie załadunku towaru oraz jego późniejszego transportu.
W świetle utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., skarżący nie może skutecznie domagać się zwolnienia z odpowiedzialności podnosząc, że załadowano niewłaściwy towar i jego przewóz był poza zasięgiem jego kontroli. To bowiem do obowiązków transportującego należy zapewnienie, aby doszło do załadunku właściwego towaru. W szczególności, gdy nie posiada on stosownych zezwoleń na przewóz rzeczy konkretnego rodzaju - w tym przypadku odpadów. Stąd też skarżący powinien był skontrolować proces załadunku, tak aby nie doszło do wysłania innego towaru.
Sąd wskazuje również, że skarżący podnosi odpowiedzialność za działania osób, którym powierza wykonanie czynności na jego rachunek. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej nie wystarczy natomiast wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
Podkreślić należy, że przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że za zdarzenia i okoliczności, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., uznawane są tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe- do zaplanowania i uniknięcia, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Taki przypadek nie wystąpił w niniejszej sprawie.
Sąd dostrzega, że skarżący podjął próbę wykazania, iż do naruszenia obowiązków związanych z wykonywanym transportem odpadów doszło z przyczyn od niego niezależnych, przedstawiając na tę okoliczność wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 29 kwietnia 2021 r., jednakże zasadnie organy obu instancji uznały, że nie okazały się one właściwym na gruncie powołanego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. usprawiedliwieniem dla stwierdzonych naruszeń. Co istotne w warunkach sprawy, kierowca został wyposażony przez nadawcę towaru w dokument stanowiący potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (numer karty [...]), z którego wynika, że przedmiotem transportu były odpady przyporządkowane do kodu [...] ([...]). Już tylko ta okoliczność powinna wzbudzić wątpliwości co do załadowanego i deklarowanego przez zleceniodawcę towaru oraz uniemożliwić jego transport wobec braku spełnienia przez skarżącego szczególnych warunków transportu tego rodzaju rzeczy. Brak świadomości kierowcy w tym względzie, jak również powołany przez skarżącego fakt nieuczestniczenia kierowcy w załadunku towaru, a tym samym brak kontroli nad procesem załadunku, nie sposób poczytywać inaczej jak brak dochowania należytej staranności wymaganej od podmiotu profesjonalnie trudniącego się transportem rzeczy. To zaś wyklucza możliwość skorzystania z dobrodziejstwa art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.s.
Wbrew zarzutom skargi, okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że skarżący miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia, a co najmniej dopuszczał taką możliwość.
Biorąc pod uwagę powołane wyżej okoliczności sprawy, zdaniem Sądu, art. 92a u.t.d. został prawidłowo zastosowany przez organy obu instancji. Brak było także podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wzmiankowanych w skardze przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77, art. 80 k.p.a.), uznając, że istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione, natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny świadczy o naruszeniu przez skarżącego obowiązków wynikających z charakteru dokonanego przewozu drogowego rzeczy. Ponadto, organ odwoławczy rozpoznał sprawę po raz drugi i uczynił zadość wymogom wynikającym z zasady dwuinstancyjności. Nie doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 czy § 2 k.p.a., określającego sposób rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Także wynikający z art. 107 § 3 k.p.a. obowiązek uzasadnienia faktycznego decyzji został w sprawie należycie wykonany.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.