III SA/Wr 333/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Z. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, w łącznej kwocie 22 077,00 zł. Organ ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że postępowanie egzekucyjne okazało się częściowo skuteczne, a sytuacja finansowa skarżącego, który jest emerytem i zawiesił działalność gospodarczą, nie spełnia przesłanek do umorzenia, w tym nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że organ nie wywiązał się należycie z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd podkreślił, że ocena organu dotycząca braku przesłanek do umorzenia była dowolna i nie wynikała ze zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności organ nie przeanalizował wystarczająco przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, dotyczącej zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ograniczając się do lakonicznych stwierdzeń. Sąd zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem, nie tylko tych wskazanych przez organ, ale także kosztów żywności, środków higieny czy ubrań. Ponadto, organ nie wyjaśnił rozbieżności dotyczących stanu majątkowego skarżącego (posiadanie samochodów) ani jego deklaracji o korzystaniu z pomocy społecznej. Sąd nakazał organowi uzupełnienie postępowania dowodowego, ustalenie kompletnego stanu faktycznego i ponowne rozważenie możliwości umorzenia należności z uwzględnieniem wykładni przepisów dotyczących minimum socjalnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia odsetek od składek ZUS, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i oceny sytuacji finansowej dłużnika, pojęcie minimum socjalnego.
Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego; wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ ZUS prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, uwzględniając sytuację finansową i rodzinną skarżącego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ZUS naruszył przepisy proceduralne, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało dowolnością oceny i koniecznością uchylenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ ZUS nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego, nie uwzględnił wszystkich kosztów utrzymania skarżącego, nie wyjaśnił rozbieżności w stanie majątkowym i nieprawidłowo ocenił przesłankę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie przepisów o umorzeniu należności.
Jak należy interpretować pojęcie "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" w kontekście umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie to odnosi się do minimalnie godziwego poziomu życia, a nie tylko do minimum koniecznego do przeżycia, obejmując koszty takie jak wyżywienie, środki higieny i ubrania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że celem przepisu jest zabezpieczenie minimum socjalnego pozwalającego na funkcjonowanie w codziennym życiu, co wymaga uwzględnienia szerszego zakresu wydatków niż tylko te najbardziej podstawowe.
Przepisy (11)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przewiduje instytucję umorzenia należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
rozporządzenie art. 3 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Umorzenie możliwe, gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - organ zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji, w tym uzasadnienie wskazujące przyczyny rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, a które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ ZUS naruszył przepisy proceduralne, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego sprawy, w szczególności kosztów utrzymania skarżącego i jego sytuacji majątkowej. • Organ ZUS nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przesłankę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. • Organ ZUS nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu i nie poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sposób zgodny z art. 79a § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej • Ocena organu, że nie zachodzą przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia jest dowolna i nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. • Niewątpliwie normodawcy, działającemu na podstawie upoważnienia ustawowego, nie chodziło o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia. • Ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń.
Skład orzekający
Anetta Chołuj
przewodniczący
Katarzyna Borońska
członek
Magdalena Jankowska-Szostak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia odsetek od składek ZUS, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i oceny sytuacji finansowej dłużnika, pojęcie minimum socjalnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego; wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe postępowanie dowodowe organów administracji i jak sąd administracyjny kontroluje ich działania w kontekście ochrony praw obywateli, zwłaszcza w trudnej sytuacji finansowej.
“ZUS odmówił umorzenia odsetek, ale sąd wskazał na błędy: czy każdy emeryt z długiem ma szansę na sprawiedliwość?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.