III SA/Wr 319/23

III SA/Wr 319/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1307/24 - Wyrok NSA z 2025-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie Asesor WSA Dominik Dymitruk, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2023 r. nr 0201-IGC.4802.9.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "E." z siedzibą w G. (dalej: strona, skarżący), jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ, organ odwoławczy) z dnia 7 lipca 2023 r. (nr 0201-IGC.4802.9.2023), uchylająca zaskarżoną decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno- Skarbowego we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) z dnia 28 kwietnia 2023 r. (nr 458000-COC-3.4802.47.2023) w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, nakładająca na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.
Jak wynika z akta administracyjnych sprawy, w dniu 27 lipca 2021 r. na 1,3 km autostrady [...] w J., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego o nr rej. [...], kierowanego przez Z. M. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy z N. do Polski i zarazem odbiorcą towaru był skarżący. Przedmiotem przewozu były odpady w postaci opakowań z tektury oraz z tworzyw sztucznych o łącznej masie netto [...] kg.
Kierowca do kontroli okazał m.in. wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne (krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne), załącznik VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE.L.2006.190.1, dalej jako: rozporządzenie 1013/2006) – dotyczący opakowań z tworzyw sztucznych, dowód rejestracyjny samochodu ciężarowego oraz dowód dostawy nr [...].
W celu dokładnego ustalenia rodzaju przewożonych odpadów oraz prawidłowej dla nich procedury organ kontrolujący wystąpił do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu Delegatury w Jeleniej Górze z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska poinformował w piśmie z dnia 27 lipca 2021 r. oraz w części formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, że przewożony towar stanowi odpady opakowań z papieru i tektury oraz odpady opakowań z tworzyw sztucznych, klasyfikowane jako odpady z listy zielonej o kodzie europejskiego katalogu odpadów 15 01 02 oraz 15 01 01 oraz stwierdził, że przemieszczanie odpadów podlega procedurze "ogólnego informowania", o której mowa w art. 18 rozporządzenia 1013/2006. Wskazał również, że w celu ułatwienia śledzenia przemieszczania odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczenia, zobowiązana jest zapewnić, aby do przemieszczenia dołączony był załącznik VII do powyższego aktu prawnego, który to dokument jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje oraz przez prowadzącego instalację odzysku i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów.
Dalej w piśmie tym wskazano, że w załączniku VII, który kierowca okazał funkcjonariuszom do kontroli, stwierdzono następujące braki: niepodanie rzeczywistej ilości przemieszczanych odpadów (pkt 3), nieuzupełnienie rzeczywistej daty przemieszczania odpadów (pkt 4) oraz niewskazanie instalacji odzysku (pkt 7). Dodatkowo wskazano na brak załącznika VII dla przewożonych do Polski odpadów opakowań z papieru i tektury. Uwzględniając powyższe, WIOŚ stwierdził, że transport należy uznać za nielegalne przemieszczanie odpadów na podstawie art. 2 pkt 35 lit. g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006.
W efekcie kontroli z dnia 27 lipca 2021 r., na okoliczność której sporządzono protokół nr [...] r., stwierdzono wwóz odpadów na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia, niewyposażenie kierowcy w dokumenty wymagane w związku z realizowanym przewozem odpadów zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3f ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. nr 125 poz. 1371, dalej jako: u.t.d.) oraz wypis z zaświadczenia na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne wymagany na podstawie art. 87 ust. 2 u.t.d. oraz wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca podpisał powyższy protokół bez zastrzeżeń.
Po przeprowadzeniu właściwej procedury, w dniu 27 września 2021 r. nastąpił powrotny wywóz odpadów do N.
Pismem z dnia 9 listopada 2021 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu zwrócił się do GITD z prośbą o udzielenie informacji, czy skarżący w dniu kontroli posiadał licencję na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy oraz, czy przedmiotowy samochód ciężarowy był zgłoszony do tej licencji. W odpowiedzi GITD wskazał, że w prowadzonej ewidencji przedsiębiorstwo skarżącego nie widnieje, co oznacza, że nie zostały udzielone żadne uprawnienia na wykonywanie transportu drogowego.
Na podstawie powyższych okoliczności, Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu, zawiadomieniem z dnia 2 marca 2023 r., wszczął postępowanie administracyjne wobec skarżącego w związku z wykonaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Skarżący w toku postępowania argumentował, że nie był podmiotem organizującym przemieszczanie odpadów, na którym ciąży obowiązek zapewnienia, aby do ich transportu dołączony był załącznik VII. Podkreślał także, że niewypełnienie wszystkich pól powyższego dokumentu nie stanowi jego całkowitego braku podczas przemieszczania odpadów. Dalej wskazał, że głównym celem założenia firmy była ochrona środowiska oraz działanie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zaistniałe zdarzenia nie były wynikiem działania umyślnego i celowego. Skarżący podniósł również, że odbiór surowców z zagranicy obciążył jego firmę ogromnym kosztem związanym z przechowywaniem kontenera, co przełożyło się na jego ciężką sytuację skutkującą utratą płynności finansowej.
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu, działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 oraz l.p. 4.5, 1.1 i 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej kwocie 12 000 zł za następujące naruszenia: wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., tj. wypis z bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej także: BDO).
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów art. 92 ust. 1 i 7 u.t.d. Ponadto w jego ocenie z powołanych przez organ I instancji przepisów art. 92a ust. 1, ust. 5 pkt 5 ust. 7 pkt 1 i ust. 9 u.t.d. wynika, że w niniejszej sprawie podmiotem odpowiedzialnym za stwierdzone naruszenia winien być organizujący transport odpadów (t.j. firma N.ka Exact Systems). Skarżący wskazał również, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 92c u.t.d., a on sam nie miał wpływu na powstanie naruszeń.
Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 7 lipca 2023 r. DIAS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.), art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 4 pkt 22 lit. c, d, e, r oraz v, art. 5a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1 i 7 4 pkt 22 lit. c, r oraz v, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i 7 oraz l.p. 1.1, 1.12 i 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 24 ust. 1 i 7, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit.b, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm., dalej jako u.o.o.), § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742, dalej jako: rozporządzenie Ministra Środowiska), a także art. 1 ust. 2 lit. a, art. 2 pkt 35 lit. g oraz art. 18 rozporządzenia 1013/2006, uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz opisał okoliczności ustalone przez organ I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, w stanie faktycznym sprawy, chociaż przemieszczanie odpadów było nielegalne w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006, to jednak nie można temu czynowi przypisać znamion naruszenia dotyczącego wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. W związku z tym, zdaniem tego organu, niezasadnie nałożono na skarżącego karę w wysokości 12.000 zł za to naruszenie i w tym zakresie DIAS uchylił zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ argumentował, że uprawniony do tego organ (Inspekcja Ochrony Środowiska) stwierdził, iż skoro przemieszczanie odpadów było realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w załączniku VII, to na podstawie art. 2 pkt 35 lit g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006 przedmiotowy transport należy uznać za nielegalne przemieszczanie odpadów. Z tego powodu organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, zgodnie z którym braki w wypełnieniu niektórych rubryk załącznika VII nie stanowią o jego całkowitym braku. Sytuacja występująca w niniejszej sprawie to bowiem – zdaniem organu – sytuacja wprost wskazana w art. 2 pkt 35 lit g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006, a nie brak załącznika VII w ogóle. W ocenie organu braki w wypełnieniu rubryk załącznika VII były tego rodzaju, że uniemożliwiały jednoznaczną identyfikację, czy przedstawiony przez kierowcę w toku kontroli dokument rzeczywiście odnosi się do realizowanego przez niego przemieszczenia odpadów. Organ podniósł, że obowiązkiem skarżącego jako przewoźnika było sprawdzenie przed rozpoczęciem przewozu odpadów, czy posiada on wszystkie prawidłowo wypełnione dokumenty niezbędne do jego realizacji, a w razie stwierdzenia braków winien był on odmówić wykonania usługi lub liczyć się z konsekwencjami prawnymi. Równocześnie podkreślono, że okazany przez kierowcę załącznik VII odnosił się wyłącznie do opakowań z tworzyw sztucznych, a do przemieszczania opakowań z papieru i tektury dokument ten nie został w ogóle załączony. W związku z powyższym organ uznał, że na skarżącego powinna zostać nałożona kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 u.o.o. (tj. kara z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.).
DIAS podzielił również stanowisko organu I instancji, że w sprawie doszło do wykonywania transportu bez wymaganej licencji. Kierowca w trakcie kontroli okazał jedynie wypis nr [...] z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne (krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne). Dodatkowo do protokołu przesłuchania świadka oświadczył, że jest zatrudniony u skarżącego na umowę zlecenia, co, uwzględniając definicję przewozu na potrzeby własne (zawartą w art. 4 pkt 4 u.t.d.), nie daje możliwości wykonywania przez skarżącego jako przewoźnika międzynarodowego przemieszczania odpadów na podstawie powołanego wyżej zaświadczenia. W toku postępowania strona nie przedłożyła wypisu z licencji wspólnotowej, uprawniającej do wykonywania międzynarodowego przewozu rzeczy, a ponadto z pisma GITD z dnia 3 grudnia 2021 r. wynika, że przedsiębiorstwo skarżącego nie zostało zarejestrowane w ewidencji Biura ds. Transportu Międzynarodowego. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, zasadne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp.1.1 załącznika nr 3).
Dalej wskazano, że u.t.d. nakłada na kierowcę obowiązek posiadania podczas wykonywania transportu drogowego i okazania na żądanie dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem (art. 87 ust. 1 pkt 3), przy czym w przypadku transportującego odpady obowiązek ten (określony w lit. f powyższego przepisu) dotyczy potwierdzenia posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w u.o.o., zaś odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty spoczywa na przedsiębiorcy. Z protokołu kontroli wynika natomiast, że kierowca nie okazał wydanego przez właściwy organ potwierdzenia posiadania numeru rejestrowego z bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). W tym stanie rzeczy zdaniem organu II instancji prawidłowo nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł (z lp. 1.12 załącznika nr 3) za niewyposażenie kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. – potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego.
Dalej organ wskazał, że przepis art. 92a u.t.d., reguluje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy czyli przewoźnika, którym w niniejszej sprawie jest skarżący.
Za nieuzasadniony organ odwoławczy uznał także zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wskazał, że odpowiedzialność administracyjna podmiotu ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy, a więc ponoszona jest obiektywnie, z tytułu zaistnienia określonego skutku, bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a tym skutkiem. Wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej jest zatem stwierdzenie wystąpienia określonego naruszenia. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że do naruszenia przepisów doszło w okolicznościach, których nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu. Zdaniem organu nie sposób zgodzić się, że odwołujący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a odpowiedzialność miałaby ponosić wyłącznie firma organizująca przewóz. Ponownie wskazano, że w sytuacji, w której podmiot organizujący nie wypełnia należycie swoich obowiązków, przewoźnik winien odmówić wykonania przemieszczania odpadów. Podkreślono także, że procedura informowania dotycząca odpadów z tzw. "listy zielonej" nakłada na podmioty uczestniczące w ich przemieszczaniu niewielkie wymagania, jednak muszą być one bezwzględnie dotrzymane. Stąd w ocenie organu za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność skarżącego nie można uznać faktu, iż przewożone odpady były – jak wskazywał skarżący - wolne od zanieczyszczeń, stanowiły materiał jednorodny przeznaczony do bezpośredniego recyklingu oraz nie sprowadzały zagrożenia dla życia i zdrowia ani niebezpieczeństwa szkód w środowisku naturalnym.
Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych przesłanek wyłączających odpowiedzialności w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., organ wyjaśnił, że podmiot wykonujący działalność gospodarczą związaną z transportem odpadów powinien być świadomy ciążącej na nim ponadstandardowej odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa zdrowiu ludzi i zwierząt, jak również zminimalizowania ryzyka zanieczyszczenia środowiska. W tym znaczeniu uznał organ, że nie zaistniały okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, które uzasadniałyby przekonanie o tym, iż skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń u.t.d.
W zakresie natomiast wzmiankowanego przez stronę naruszenia art. 189f § 1 k.p.a., organ uznał, że wyrażone w tym przepisie przesłanki odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej nie mają zastosowania wobec uregulowania tej kwestii w przepisach odrębnych, tj. w u.t.d.
W skardze na przedmiotową decyzję skarżący, wnosząc o jej uchylenie w części (tj. w pkt 2 i 3), a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił jej:
1) naruszenie art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przejawiające się w przyjęciu, że wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady odbyło się bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 u.o.o.;
2) naruszenie art. 87 ust. 2 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że dokumentacja posiadana przez przewoźnika w chwili kontroli nie spełnia wymagań przewidzianych ustawą;
3) naruszenie art. 92a u.t.d. poprzez przyjęcie, że podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie przepisów jest przewoźnik, tj. firma skarżącego E.;
4) naruszenie art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
5) naruszenie art. 24 ust. 7 u.o.o. poprzez przyjęcie, że kierowca nie był wyposażony w dokument, o którym mowa w tym przepisie.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył okoliczności faktyczne sprawy, a następnie wskazał, że jego zdaniem nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem DIAS wyrażonym w zaskarżonej decyzji. Stwierdzono następnie, że kierowca prowadzący transport posiadał i okazał wśród innych niezbędnych dokumentów również załącznik nr VII dla przewożonych odpadów. Dokument ten posiadał wprawdzie braki w jego wypełnieniu, lecz nie sposób twierdzić, że nie istniał. Wskazano, że transportowane towary były bezpiecznymi poprodukcyjnymi odpadami opakowań w postaci czystego poprodukcyjnego blistra (opakowanie z tworzyw sztucznych) oraz czystej poprodukcyjnej przekładki tekturowej (opakowanie z kartonu i tektury), były w całości wolne od zanieczyszczeń, stanowiły jednorodny materiał przeznaczony do recyklingu i nie sprowadzały zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi ani powstania szkód w środowisku naturalnym. W ocenie skarżącego w stanie faktycznym sprawy nie sposób twierdzić, aby uchybił on obowiązkowi z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., skoro kierowca posiadał dokumenty, w tym załącznik VII i prawidłowo podczas kontroli okazał go służbom. Zdaniem skarżącego nie można również uznać, aby był on podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie przepisów w odniesieniu do spornych odpadów, był bowiem jedynie przewoźnikiem. Jak wskazano, zastosowany w zaskarżonej decyzji przepis art. 92a u.t.d., stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do nadawcy, podmiotu wykonującego czynności ładunkowe i organizatora transportu, stąd według skarżącego podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie przepisów powinna być firma N.ka Exact Systems, tym bardziej, że ustawodawca wyłącza dyscyplinowanie przewoźnika, który nie miał wpływu na ewentualne naruszenie przepisów u.t.d. Skarżący powołał się również na treść wyroku TSUE z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie C-1/11, w którym Trybunał wskazał, iż artykuł 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 należy interpretować w ten sposób, że zobowiązuje on w ramach przemieszczania odpadów objętego tym przepisem handlowca-pośrednika do wypełnienia pola 6 dokumentu określonego w załączniku VII do rozporządzenia, w którym należy podać nazwę wytwórcy odpadów i do przekazania go odbiorcy. Zdaniem skarżącego, z art. 18 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006 nie wynika, tak jak błędnie przyjął to organ, obowiązek szczegółowego wypełniania każdego pola załącznika VII - w przypadku przemieszczania odpadów istnieje bezwarunkowy obowiązek wypełniania pola nr 6, a w niniejszej sprawie braki stwierdzone przez organ znajdują się w punktach 3, 4 i 7. Stąd w ocenie skarżącego nie może być mowy o braku wypełnienia pola nr 6, bowiem organ takiego uchybienia nie stwierdził. Jak wskazano dalej w skardze, powyższe skutkowało bezpodstawnym zarzutem nierzetelnego prowadzenia dokumentacji związanej z międzynarodowym transportem odpadów, a nawet skrajnym zarzutem braku tego dokumentu, a także stwierdzeniem, że kierowca nie był wyposażony w dokument, o którym mowa w art. 24 ust. 7 u.o.o.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organ słusznie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 u.o.o., za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., tj. wypis z bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy cytowanej już u.t.d., u.o.o., rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska oraz rozporządzenia nr 1013/2006.
Na wstępie wskazać należy, że u.t.d. określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy).
W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia nr 1013/2006 i u.o.o.
W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak stanowi art. 4 pkt 4 u.t.d., niezarobkowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne – każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki tam wskazane.
Według treści art. 7 ust. 3 u.t.d., udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana lub cofnięcie licencji wspólnotowej oraz licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji administracyjnej, zaś organem właściwym w tych sprawach jest Główny Inspektor Transportu Drogowego. Licencja wspólnotowa udzielana jest przedsiębiorcy jeśli posiada on zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5a ust. 2 u.t.d.). Warunki i zasady udzielania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej określa przepis art. 7a u.t.d., zgodnie z którym udzielane jest ono na pisemny wniosek przedsiębiorcy, który zwracając się z wnioskiem winien wskazać m.in. rodzaj transportu drogowego, określić rodzaj i liczbę pojazdów samochodowych, które będzie wykorzystywał do transportu drogowego, a ponadto określić liczbę wypisów z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub z licencji wspólnotowej.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczanie odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub tranzytem przez państwa trzecie, przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich może odbywać się tylko na warunkach określonych w tym rozporządzeniu.
W zależności od rodzaju przemieszczanych odpadów ich przewóz (a w konsekwencji zakres obowiązków uczestników tego przewozu) może być wykonywany w procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania odpowiedniej zgody, albo w po spełnieniu ogólnych obowiązków w zakresie informowania (art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006).
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa wart. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Stosownie do art. 3 pkt 6 u.o.o. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
W myśl § 8 ust. 1 powołanego już wcześniej rozporządzenia Ministra Środowiska, odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady. Jak stanowi ust. 2 pkt 4 tego artykułu, dokumentem, o którym mowa w ust. 1, jest dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia nr 1013/2006.
Zgodnie z brzmieniem art. 18 rozporządzenia nr 1013/2006, w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych: a) dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII; b) dokument określony w załączniku VII jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku lub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów.
Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 35 lit. g tiret iii) rozporządzenia nr 1013/2006 "nielegalne przemieszczanie" oznacza przemieszczanie odpadów dokonane zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4, w odniesieniu do którego stwierdzono, że przemieszczanie jest realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w dokumencie, o którym mowa w załączniku VII.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Zgodnie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., niewyposażenie kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. – potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego - sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości 500 złotych.
Zgodnie z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 12.000 zł.
Zgodnie z l.p. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 u.o.o. sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 10.000 zł.
Sąd – mając na uwadze powyżej zacytowane przepisy prawa – stwierdza, że okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ prawidłowo ustalone i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie Sądu, materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Istotne w sprawie zagadnienia zostały przez organ właściwe rozważone i ocenione, a następnie odzwierciedlone w treści decyzji. W tych okolicznościach przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, że skarżący naruszył obowiązki i warunki przewozu drogowego.
Pierwotnym źródłem ustaleń w powyższym zakresie pozostaje kontrola drogowa potwierdzona protokołem kontroli. Zgodnie z art. 74 u.t.d., inspektor przeprowadzający czynności kontrolne wprowadza dane o przeprowadzonej kontroli do centralnej ewidencji naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzanych kontroli, o której mowa w art. 80 ust. 1. W przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej lub stwierdzenia wykroczeń uzasadniających nałożenie grzywny inspektor sporządza protokół kontroli (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę (ust. 2). Oryginał protokołu kontroli zatrzymuje kontrolujący, a kopię doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust. 3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 4).
Zatem to ustalenia protokołu kontroli, jeżeli chodzi o zakres stwierdzonych naruszeń zagrożonych sankcją w postaci kary pieniężnej regulowanej przepisami u.t.d., wyznaczają granice przedmiotowe przyszłego postępowania administracyjnego pod względem stanu faktycznego i prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane należy uznać stanowisko, że protokół z kontroli ma walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15, czy z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1968/18 – wszystkie powołane orzeczenia - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1416/15, NSA stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Prowadzone postępowanie wyjaśniające, które zostało wszczęte skutkiem naruszeń określonych w protokole kontroli, obejmuje zatem kwestie faktyczne i prawne związane wyłącznie z tymi naruszeniami.
W realiach rozpoznawanej sprawy, skarżący nie kwestionował prawdziwości i mocy dowodowej protokołu kontroli, w którym przedstawiono dokładny opis stanu faktycznego i stwierdzonych naruszeń, co zostało następnie poparte protokołem oceny towaru przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Jak wynika z akt administracyjnych, protokół kontroli drogowej został sporządzony w obecności kierowcy, który nie wnosił żadnych uwag. Ponadto ustalenia protokołu uzupełnił swoimi zeznaniami kierowca.
W aktach administracyjnych, poza protokołem kontroli drogowej z dnia 27 lipca 2021 r., znajduje się wspominana ocena Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska potwierdzająca ustalenia z protokołu kontroli oraz pismo tego organu, w którym WIOŚ stwierdził nielegalne przemieszczanie odpadów. Skoro ze względu na rodzaj przemieszczanych odpadów ich przewóz mógł być wykonany w procedurze informowania, to brak wypełnienia tej procedury niewątpliwie uzasadniał nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej. Z zebranego materiału dowodowego wynika niezbicie, że procedura ta nie została przez skarżącego wypełniona.
Zasadna była ocena organu, że przemieszczanie odpadów było realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w załączniku VII, w związku z czym na podstawie art. 2 pkt 35 lit g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006 przedmiotowy transport należy uznać za nielegalne przemieszczanie odpadów. Sąd całkowicie podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie (w zakresie odpadów z tworzyw sztucznych) nie mamy do czynienia z brakiem załącznika nr VII w ogóle, lecz brakiem wypełnienia wskazanych pól tego załącznika, a zatem z sytuacją wprost wskazaną w art. 2 pkt 35 lit g tiret iii) rozporządzenia 1013/2006. Stąd nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, zgodnie z którą braki w wypełnieniu niektórych rubryk załącznika VII nie stanowią o jego nieistnieniu. Organ (w omawianym zakresie) nie zarzucał bowiem skarżącemu nieposiadania tego załącznika, lecz braki w wypełnieniu jego rubryk, przy czym jednocześnie trzeba podkreślić, że słuszna była ocena organu, że omawiane braki uniemożliwiały jednoznaczną identyfikację, czy przedstawiony przez kierowcę w toku kontroli dokument rzeczywiście odnosi się do realizowanego przez niego przemieszczenia odpadów. Należy bowiem przypomnieć, że braki te odnosiły się do niepodania rzeczywistej ilości przemieszczanych odpadów (pkt 3), nieuzupełnienia rzeczywistej daty przemieszczania odpadów (pkt 4) oraz niewskazania instalacji odzysku (pkt 7). W ocenie Sądu w szczególności brak podania ilości odpadów czy daty ich przemieszczania powoduje, że przedmiotowy załącznik VII mógłby odnosić się praktycznie do każdego przewozu realizowanego przez skarżącego, przez co nie sposób uznać, że został zrealizowany obowiązek jego posiadania w odniesieniu do konkretnego przewozu.
Trzeba jednocześnie podkreślić, że, jak stwierdził organ, w trakcie przemieszczania odpadów kierowca nie dysponował w ogóle dokumentem w postaci omawianego załącznika VII dla przewożonych do Polski odpadów opakowań z papieru i tektury.
Tym samym, skarżący nie wypełnił określonego w § 8 ust 1 rozporządzenia Ministra Środowiska obowiązku posiadania dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, którym to dokumentem – w przypadku transgranicznego przemieszczania odpadów - jest dokument, o którym mowa w załączniku VII do rozporządzenia nr 1013/2006.
Wobec powyższego, prawidłowo została na skarżącego nałożona kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 u.o.o. (tj. kara z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja skarżącego, zgodnie z którą odpowiedzialność za powyższe naruszenie miałaby ponosić wyłącznie firma N. organizująca przedmiotowe przemieszczanie odpadów.
Istotnie, w myśl przywołanego wcześniej przepisu art. 18 pkt a) rozporządzenia nr 1013/2006, w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII. Zatem z mocy tego przepisu, na organizatorze transportu ciąży obowiązek w powyższym zakresie.
Nie zmienia to jednak faktu, że, jak słusznie wskazał organ, przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. reguluje w sposób samodzielny odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istnienie obowiązku dołączenia omawianego dokumentu po stronie osoby organizującej przewóz (na podstawie przepisu unijnego) w żadnym razie nie stoi na przeszkodzie wprowadzeniu odpowiedzialności podmiotu krajowego (przewoźnika) za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków, które zostały zawarte w cytowanych wcześniej przepisach krajowych (w szczególności § 8 ust 1 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska). Zasadnie podniósł w sprawie organ, że wobec tego obowiązkiem skarżącego jako przewoźnika było sprawdzenie przed rozpoczęciem przewozu odpadów, czy posiada on wszystkie prawidłowo wypełnione dokumenty niezbędne do jego realizacji (w tym omawiany załącznik VII), a w razie stwierdzenia braków winien był on odmówić wykonania usługi lub liczyć się z konsekwencjami określonymi w przepisach prawa.
W szczególności nie można się zgodzić ze skarżącym, że organ miałby w tej mierze niewłaściwie zastosować przepis art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006 zgodnie z którym określa ono procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Zdaniem Sądu ogólna klauzula zawarta w tym przepisie nie mogła doznać w niniejszej sprawie - i nie doznała - żadnego naruszenia.
Nie sposób również zgodzić się ze skarżącym, że obowiązek szczegółowego wypełniania każdego pola załącznika VII - w przypadku przemieszczania odpadów miałby dotyczyć wyłącznie wypełniania pola nr 6, co w powiązaniu z faktem, iż w niniejszej sprawie braki stwierdzone przez organ znajdują się w punktach 3, 4 i 7, miałoby świadczyć o niezasadności zarzutu organu odnośnie braku tego dokumentu w dokonywanym przez skarżącego międzynarodowym transporcie odpadów. Powołany przez skarżącego wyrok TSUE z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie C-1/11 nie dotyczy sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Negowanie przez skarżącego obowiązku wypełniania poszczególnych pól załącznika nr VII podważa sens istnienia obowiązku posiadania tego załącznika, nie sposób bowiem uznać, że załącznik taki powinien być dołączony do przemieszczania odpadów, lecz nie musi być wypełniony, zwłaszcza, jeśli dotyczy to tak istotnych kategorii przemieszczania odpadów, jak ich ilość czy data ich przemieszczania.
Sąd zauważa, że osią argumentacji skarżącego, zarówno w skardze, jak i w odwołaniu były kwestie związane ze stwierdzeniem przez organ naruszeń w zakresie lp. lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., co wyżej omówiono. Jednakże ze względu na zakres zaskarżenia decyzji DIAS i zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, Sąd dokonał również oceny prawidłowości działania organu w zakresie stwierdzenia dwóch pozostałych naruszeń (odnoszących się do lp. 1.1. i 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. i również w tym zakresie nie dopatrzył się uchybień przepisom prawa.
Zasadnie uznano, że w sprawie doszło do wykonywania transportu bez wymaganej licencji. Jak wynika z akt administracyjnych, kierowca w trakcie kontroli okazał jedynie wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne (krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne). Biorąc pod uwagę przywołaną już wcześniej definicję niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy z art. 4 pkt 4 u.t.d., nie ulega wątpliwości, że na podstawie powołanego wyżej zaświadczenia brak było możliwości wykonywania przez skarżącego jako przewoźnika międzynarodowego przemieszczania odpadów. Jak ustalono, w toku postępowania strona nie przedłożyła wypisu z licencji wspólnotowej, uprawniającej do wykonywania międzynarodowego przewozu rzeczy, a ponadto z pisma GITD z dnia 3 grudnia 2021 r. wynika, że przedsiębiorstwo skarżącego nie zostało zarejestrowane w ewidencji Biura ds. Transportu Międzynarodowego. W tej sytuacji nie sposób odmówić słuszności stanowisku organów co do zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Prawidłowo również wywiedziono, że skarżący nie wykonał obowiązku wyposażenia kierowcy w dokument, o którym mowa w cytowanym wcześniej art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. – potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego. Jak wynika z protokołu kontroli, podpisanego przez kierowcę bez zastrzeżeń, nie okazał on wydanego przez właściwy organ potwierdzenia posiadania numeru rejestrowego z bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). W tym stanie rzeczy zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ze wskazanych wyżej powodów Sąd nie stwierdził także dokonania przez organy naruszeń zarzucanych w skardze, a dotyczących art. 191 Ordynacji podatkowej, art. 87 ust. 2 u.t.d., art. 92a u.t.d., art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, czy art. 24 ust. 7 u.o.o.
Analizując z kolei treść przytoczonego przez organ przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przewóz drogowy na podstawie u.t.d. ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący przewóz drogowy w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez prawo skutek, a jedynie na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział sytuacje, w których odpowiedzialność ta zostaje wyłączona (art. 92b i art. 92c u.t.d.). Zatem również z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego sankcjonowanych karą pieniężną, okoliczności uwolnienia się od odpowiedzialności z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w postaci braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz na powstanie naruszenia oraz niemożności przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, wskutek których nastąpiło naruszenie, powinny zostać wykazane przez przewoźnika i to przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności.
Stwierdzić zatem należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożności przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Ich wystąpienie powinno zostać wykazane i udowodnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, albowiem to on wywodzi skutki prawne wynikające z przytoczonego przepisu, domagając się zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał zaistnienia wspomnianych zdarzeń ani okoliczności.
Prawdą jest, że odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niedołączenia przez organizatora przemieszczania odpadów właściwego dokumentu, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisów obowiązującego w tej materii prawa i powinien być świadomy konsekwencji, jakie związane są ze stwierdzeniem wystąpienia jakichkolwiek naruszeń. Nie może natomiast przyjąć biernej postawy i cedować swoją odpowiedzialność wyłącznie na nadawcę. Prowadząc profesjonalną działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego należy zakładać możliwości niewypełnienia przez organizatora przemieszczenia jego własnych obowiązków. Jak słusznie stwierdził organ, należy wówczas dokonać w tej mierze odpowiedniego sprawdzenia dokumentacji przed rozpoczęciem przewozu, w przeciwnym bowiem razie można narazić się na własną odpowiedzialność z tego tytułu. Nie jest to okoliczność nadzwyczajna, lecz wynikająca z charakteru prowadzonej działalności i konieczności przewidywania skutków możliwych nieprawidłowości. Skarżący podnosi przy tym odpowiedzialność za działania osób, którym powierza wykonanie czynności na jego rachunek.
Sąd zgadza się również z oceną organu, że za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność skarżącego nie można uznać faktu, iż przewożone odpady były – jak wskazywał skarżący - wolne od zanieczyszczeń, stanowiły materiał jednorodny przeznaczony do bezpośredniego recyklingu oraz nie sprowadzały zagrożenia dla życia i zdrowia ani niebezpieczeństwa szkód w środowisku naturalnym. Zasadnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że przedmiotowe odpady jako pochodzące z tzw. "listy zielonej" objęte są mniej sformalizowaną procedurą informowania, jednak muszą być one bezwzględnie dotrzymane. Skarżący próbuje natomiast – nieskutecznie – podważyć sens obowiązujących w tym zakresie regulacji .
Podkreślić tu należy, że przepis art. 92c ust. 1 u.t.d., jako wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że za zdarzenia i okoliczności, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., uznawane są tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Słusznie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że taki przypadek nie wystąpił w niniejszej sprawie.
Sąd akceptuje również wywody organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji sprowadzające się do twierdzenia, że regulacja Działu IVA k.p.a. nie ma ujednolicającego charakteru w zakresie zakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych na mocy przepisów szczególnych. Kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej została uregulowana odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d., a reguła kolizyjna art. 189 § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom Działu IVA k.p.a. (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2343/20). W literaturze wskazuje się również, że określając wysokość administracyjnej kary pieniężnej organ administracji działa w warunkach uznania administracyjnego, chyba że z przepisu szczególnego wynika wprost wysokość nakładanej kary (wysokość kary jest określona w sposób sztywny). Wówczas organ wymierzy karę w wysokości wynikającej z przepisu szczególnego (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 189(d)).
Mając na względzie powyższe, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa dających podstawę do jej uchylenia i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.