III SA/Wr 296/06

III SA/Wr 296/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Józef Kremis /przewodniczący/
Maciej Guziński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 26/08 - Wyrok NSA z 2008-04-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4, art. 87 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...], nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za brak karty opłaty za przejazd na drogach krajowych – utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył, że w dniu [...], na drodze krajowej nr 4 funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego marki Peugeot o numerze rej. [...] wraz z lawetą o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Właścicielem pojazdu okazał się A. M. zaś kierowcą Z. M. W wyniku podjętych czynności ustalono, iż kierujący pojazdem samochodowym wykonywał transport drogowy bez posiadania karty opłaty drogowej. W związku z powyższym organ celny dokonał sporządzenia protokołu z przeprowadzonej kontroli nr [...] z dnia [...], stwierdzając jednocześnie naruszenie przepisu art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Następnie w oparciu o wyniki dokonanej kontroli oraz i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. opisana decyzja nakładająca na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 3000,00 zł. W odwołaniu A. M. wskazał, iż w toku postępowania prowadzonego przez organ l instancji przedłożył notarialnie poświadczoną kartę opłaty drogowej , którą nabył w dniu kontroli czyli 13 czerwca 2005 r. o godz. 9.00. Dodał, iż wcześniej nie mógł nabyć karty opłaty drogowej, ponieważ były to dni wolne od pracy.
Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Art. 89 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, iż organem uprawnionym do kontroli wymienionych dokumentów jest również organ celny. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 ww. ustawy), zaś podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Według art. 92 ust. 1 ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt.1 - 6 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Jednocześnie zgodnie z ust.4 art. 92 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1 ustawy, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Stosownie do postanowień pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125 poz. 1371 ze zm.) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Ustosunkowując się następnie do twierdzenia strony, iż posiadała wykupioną w dniu kontroli miesięczną kartę opłaty drogowej, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że kartę opłaty drogowej należy mieć przy sobie lub w pojeździe w trakcie kontroli celnej i okazywać ją na żądanie organu kontrolującego. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż w dniu 13 czerwca 2005 r., w trakcie wykonywania kontroli dokumentów - kierujący pojazdem nie posiadał ani przy sobie ani w pojeździe karty opłaty drogowej. Do ustaleń protokołu kierowca nie wniósł żadnych uwag. W świetle uregulowań zawartych w pkt. 1.4.2. załącznika do ustawy – jak wywodził dalej organ II instancji - przedstawienie dopiero w toku postępowania, a nie w czasie kontroli - zakupionej w dniu kontroli, tj. 13 czerwca 2005 r. miesięcznej karty opłaty drogowej - nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia ani też odstąpienie bądź zmniejszenie wymiaru kary. Zgodnie bowiem z pkt. 1.4.2. załącznika do ustawy - jedynie wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej miesięcznej, półrocznej i rocznej - wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli - skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 200 zł. Tymczasem w przedmiotowej sprawie miesięczna karta opłaty drogowej zakupiona została w dniu kontroli tj. w dniu 13 czerwca 2005r, a nie w dniu poprzedzającym kontrolę. Dyrektor Izby Celnej zauważył również, iż zgodnie z art. 87 ust.3 ustawy przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane prawem dokumenty. Zatem nie mają znaczenia przyczyny, które spowodowały brak tych dokumentów w trakcie kontroli. Okoliczności przywołane przez stronę nie mają wpływu ani na wymiar kary, ani też na odstąpienie od jej wymierzenia, bowiem wymiar kary jest obligatoryjny. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków i brak jest możliwości zmniejszenia wymiaru kary pieniężnej, gdyż jej wysokość ustalona została w sposób sztywny w jednej kwocie 3000 zł.
A. M., działający przez pełnomocnika, złożył skargę na ostateczne rozstrzygnięcie domagając się uchylenia wydanych w obu instancjach decyzji, zarzucając:
- błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż w czasie kontroli skarżący wykonywał transport drogowy bez uiszczonej opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych,
- obrazę przepisów art. 42 ust. 1 oraz art. 92 ust. 4 w związku z punktem 1.4.1. załącznika do powołanej ustawy o transporcie drogowym przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący dopuścił się naruszenia określonego w punkcie 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, poprzez nie uiszczenie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień przeprowadzenia kontroli w sytuacji, gdy naruszenie z punktu 1.4.1. załącznika nie zawiera znamienia konieczności dokonania opłaty najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień przeprowadzenia kontroli.
Na poparcie skargi podniesiono w szczególności, iż w sprawie należy odróżnić fakt uiszczenia opłaty za przejazd samochodem od posiadania dowodu uiszczenia tej opłaty, czyli posiadania karty opłaty drogowej. Tymczasem, jak wykazało postępowanie dowodowe, skarżący opłatę taką uiścił, nie dopuścił się więc zarzucanego mu naruszenia przepisów ustawy. Nie posiadając bezspornie w pojeździe karty opłaty drogowej dopuścił się jedynie naruszenia określonego w punkcie 1.4.2. załącznika do ustawy. W punkcie tym wprowadził ustawodawca dodatkowe znamię naruszenia, a mianowicie nie posiadanie w pojeździe karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Argumentując, że dodatkowe znamię czynu zabronionego określone jest w punkcie 1.4.2. natomiast nie występuje w punkcie 1.4.1. zaś skarżącemu zarzucono naruszenie określone w tym ostatnim punkcie, przy czym za podstawę uznania naruszenia powołano znamię nie występujące w tym przepisie – strona skarżąca uznała powyższy zabieg z użyciem wykładni rozszerzającej za niedopuszczalny. W przeświadczeniu strony skarżącej zawarte w ustawie o transporcie drogowym przepisy karne należy stosować wprost, opierając się na jej werbalnym brzmieniu. Jeżeli skarżącemu zarzucono naruszenie polegające na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, to do ustalenia naruszenia niezbędne jest ustalenie, czy w chwili wykonywania transportu opłata była uiszczona, a nie kiedy tę opłatę uiszczono.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowi stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zaskarżonej decyzji nie można przypisać wymienionych naruszeń prawa. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę podjętych orzeczeń.
Stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 ze zm., w wersji obowiązującej w dacie orzekania), przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Chodzi o przewozy pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym). Jak wynika natomiast z art. 87 ust.1 i 2 przytoczonej ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego oraz podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Naruszenie przedstawionych wyżej obowiązków skutkuje – zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy - nałożeniem kary pieniężnej (w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł), przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Szczegółowo kwestie opłat (których obowiązek uiszczania wynika z wskazanego art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym), regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150, poz. 1684 ze zm.). I tak, zgodnie z § 3 rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty, stosownie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 tego rozporządzenia. W myśl zaś § 4 ust. 2, wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty.
Z ustaleń poczynionych przez organy celne wynika, że w dniu 13 czerwca 2005 r. o godz. 13.30 pojazdem samochodowym marki Peugeot, wraz z lawetą, o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3.5 tony, należącym do przedsiębiorcy A. M., prowadzonym przez jego pracownika, wykonywany był na drodze krajowej transport na potrzeby własne. Kierowca podczas kontroli nie posiadał przy sobie karty opłaty drogowej – została ona dopiero przedłożona przez stronę w toku trwającego postępowania przed organem pierwszej instancji jako karta miesięczna ważna od dnia 13 czerwca 2005 r. i w tym dniu wykupiona według oświadczenia strony o godz. 9.00, czyli przed późniejszą kontrolą drogową w tymże dniu.
Mając na uwadze przesłanki wskazane w art. 42 ustawy o transporcie drogowym, zasadnie organy ustaliły, że transport drogowy miał charakter przewozu, z którym wiązał się obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych. W niniejszej sprawie strona skarżąca zresztą nie kwestionuje faktu wykonywania jako przedsiębiorca przewozu na potrzeby własne oraz, że jest zobowiązana do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, ani okoliczności, że podczas kontroli kierowca nie posiadał karty opłaty drogowej, wskazuje jednak, że opłata ta została uiszczona w dniu kontroli. W tym stanie rzeczy kontrola legalności decyzji wymierzającej skarżącemu karę pieniężną sprowadza się do oceny czy prawidłowo organy administracyjne uznały na tle bezspornego stanu faktycznego oraz obowiązującego w sprawie stanu prawnego, że skarżący uchybił wymogowi uiszczenia opłaty, poprzez nie posiadanie dowodu uiszczenia należnej opłaty drogowej.
Jak wnosić należy z zestawienia ze sobą treści cytowanych przepisów art. 87 ust. 1 i 2 z artykułem 92 ust. 1 i 4 ustawy - kara pieniężna jest za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem określonych w tej ustawie obowiązków. Skoro mocą art. 87 w ustępie 1 i 2 nałożono powinność posiadania przy sobie przez kierowcę i okazywania na żądanie uprawnionych podmiotów dowodu uiszczenia należnej opłaty (tzn. karty opłaty drogowej, § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury), zatem sam fakt jej nieposiadania lub nieokazania jest obłożony sankcją administracyjną wyrażoną w postaci kary pieniężnej. Kara pieniężna jest wobec tego przewidziana za brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty drogowej podczas kontroli dokonywanej przez uprawniony organ, gdyż ustawodawca uznaje z mocy prawa ten fakt za równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty (por. wyrok WSA w Warszawie z 22.06.2004 r., sygn. II SA 1239/03, LEX nr 159001). Skład orzekający podziela stanowisko, że skutek prawny uiszczenia omawianej opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie podczas kontroli karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz prawidłowo wypełnionej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r., II SA 737/03, LEX nr 159003).
W przytoczonym świetle sformułowanie użyte w załączniku do ustawy pod pkt 1.4.1. - "bez uiszczenia opłaty" - należy rozumieć w kontekście zwłaszcza treści art. 87 ust.1 i 2 ustawy, czyli uznając, że oznacza ono inaczej brak dowodu uiszczenia opłaty drogowej podczas kontroli. Tym samym nie można podzielić poglądu zaprezentowanego w skardze, że opisane naruszenie, jakiego dopuścił się skarżący, nie mieści się w zakresie przedmiotowym pkt 1.4.1. załącznika do ustawy. Z kolei także wbrew twierdzeniom skargi punkt 1.4.2. załącznika nie znajduje, jak trafnie oceniły orzekające organy, zastosowania w omawianym wypadku, a to zważywszy na zastrzeżenie zawarte w końcowej części. Według jego brzmienia naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd na drogach krajowych, obwarowanych nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 200 zł, jest "Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej; dotyczy tylko karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli". Skarżący, jak utrzymuje, wykupił kartę opłaty drogowej miesięcznej w dniu kontroli, a nie w przeddzień, co jednoznacznie wyklucza możliwość wymierzenia kary niższej, przewidzianej w pkt 1.4.2. załącznika. Zaistniały w sprawie stan faktyczny nie odpowiada przypadkowi uregulowanemu w pkt 1.4.2.
Tym samym wysokość wymierzonej skarżącemu kary pozostaje w zgodzie z uregulowaniami zawartymi w pkt 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, o którym mowa w art. 92 ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z jego postawieniami, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze w wysokości 3.000 zł.
Z tych wszystkich względów, wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a skarga – jako nie zasługująca na uwzględnienie – podlega oddaleniu na mocy art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.