III SA/Wr 292/25

III SA/Wr 292/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Borońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zespołu Opieki Zdrowotnej w B. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 maja 2025 r., nr 192025010018 w przedmiocie informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Zespół Opieki Zdrowotnej w B. S. (dalej: strona skarżąca, ZOZ, płatnik) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Legnicy (dalej: organ, ZUS) w przedmiocie informacji z dnia 26 maja 2025 r. o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Z akt sprawy wynika, że w dniach od 18 lutego 2025 r. do 25 kwietnia 2025 r. inspektorzy organu przeprowadzali względem strony skarżącej kontrolę w zakresie:
- prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego;
- ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacania tych świadczeń oraz dokonywania rozliczeń z tego tytułu;
- prawidłowości i terminowości opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe;
- wystawiania zaświadczeń lub zgłaszania danych dla celów ubezpieczeń społecznych;
- prawidłowości i rzetelności danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o świadczenie postojowe na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych;
- prawidłowości i rzetelności danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Protokół kontroli sporządzono w dniu 25 kwietnia 2025 r.
Pismem z dnia 8 maja 2025 r. ZOZ złożył zastrzeżenia do ustaleń przedmiotowego protokołu kontroli.
Pismem z dnia 26 maja 2025 r. ZUS przekazał stronie skarżącej informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli wskazując, że nie zostały one uwzględnione.
Na powyższe pismo strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddając pismo w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 24 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zaskarżyła czynność w postaci informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Należy zaznaczyć, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie, czy skarga została wniesiona z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych przewidzianych przez przepisy prawa.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według zaś art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Należy mieć przy tym na uwadze, że poddane kontroli sądów administracyjnych są czynności z zakresu administracji publicznej, które: 1) nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19).
Jak stanowi art. 86 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 – dalej: u.s.u.s.), kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. Kontrola może obejmować w szczególności: zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych; prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład; ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu; prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe; wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych; dokonywanie oględzin składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek; prawidłowość i rzetelność danych, informacji i oświadczeń przekazanych przez płatnika składek we wniosku, o którym mowa w art. 17a ust. 1.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 i 3-5 u.s.u.s. ustalenia kontroli opisuje się w protokole kontroli. Płatnik składek ma prawo w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli lub aneksu do protokołu kontroli złożyć zastrzeżenia do ich ustaleń, wskazując równocześnie stosowne środki dowodowe. Inspektor kontroli Zakładu ma obowiązek rozpatrzyć zgłoszone zastrzeżenia i w razie potrzeby podjąć dodatkowe czynności kontrolne. O sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń płatnika składek informuje się na piśmie. Do aneksu do protokołu kontroli sporządzonego w wyniku rozpatrzenia zgłoszonych zastrzeżeń nie stosuje się przepisu ust. 3. Protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji w zakresie i trybie określonym w art. 83.
Strona skarżąca przedmiotem skargi uczyniła czynność organu polegającą na poinformowaniu ZOZ o sposobie rozpatrzenia zgłoszonych zastrzeżeń do protokołu kontroli.
W pierwszej kolejności należało dokonać oceny możliwości wniesienia skargi na określoną przez stronę skarżącą czynność organu.
Sąd rozpoznający sprawę stwierdził, że zaskarżony w niniejszej sprawie przejaw działania organu nie może zostać uznany jako akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a przez to nie podlega kontroli przez sąd administracyjny.
Wyjaśnić przy tym należy, że akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest działaniem faktycznym adresowanym do jednostki usytuowanej poza aparatem administracyjnym, którego podjęcie wywołuje następstwo w postaci nabycia uprawnienia lub nałożenia obowiązku (zob. wyrok NSA z 26 kwietnia 2020 r., I OSK 1457/19). Czynność z zakresu administracji publicznej powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Musi ona wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na jej sytuację prawną. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzaniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 6 lutego 2020 r., I SA/Gl 686/19).
Podkreślenia wymaga, że informacja o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli nie wywołuje po stronie kontrolowanego płatnika stwierdzenia jakichkolwiek uprawień lub obowiązków. Również sam protokół kontroli odzwierciedla jedynie istniejący stan faktyczny stwierdzony w toku kontroli. Należy przy tym też zauważyć, że protokół kontroli nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż nie dotyczy przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. uchwała NSA(7n) w Warszawie z 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 13/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 58). Jednak zgodnie z art. 91 ust. 5 u.s.u.s. protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji w zakresie i trybie wskazanym w art. 83 u.s.u.s.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przedmiotem zaskarżenia nie może być akt ze sfery postępowania kontrolnego, w tym informacja o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, ponieważ nie ma on charakteru aktu władczej ingerencji organu i nie podlega egzekucji administracyjnej, a w konsekwencji nie podlega kontroli sądów administracyjnych. (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 1 września 2022 r., sygn. akt I SA/Go 405/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 października 2017 r., III SA/Wr 534/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 469/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2111/11).
Wobec powyższego należało uznać, że w skardze strona skarżąca nie wskazała aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 Sąd odrzuca skargę postanowieniem, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.