I SA/Op 248/22

I SA/Op 248/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Daria Sachanbińska
Marzena Łozowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 323/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 56 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 23 czerwca 2022 r., nr 1601-IEE.711.305.2022 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez R. D. (dalej też określany jako: "strona", "skarżący", "zbowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 23 czerwca 2022 r., którym to organ, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735, zwanej dalej k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z 5 maja 2022 r.o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułu wykonawczego o nr [...].
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 20 października 2021 r. nr [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 70.229,00 zł. Tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie zeznania PIT-39 złożonego 24 marca 2021 r., w którym skarżący wykazał podatek należny do zapłaty w kwocie 70.229,00 zł.
Zawiadomieniem z 21 października 2021 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego w C. S.A. W tym samym dniu Bank poinformował, że zajęcie nie może być zrealizowane, ponieważ saldo zajętego rachunku wynosi 0.
Zawiadomieniem z 12 maja 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą o nr [...].
Wnioskiem z 5 kwietnia 2022 r. skarżący zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] do czasu zakończenia postępowania karnego w Sądzie Okręgowym w Ł. We wniosku wskazał, że do sprzedaży nieruchomości przed terminem 5 lat doszło w wyniku oszustwa i wymuszeń ze strony I. T., P. P., J. M., M. K. i K. K. Przez sprzedaż nieruchomości i uzyskanie lichwiarskiej pożyczki powstały po stronie zobowiązanego straty w wysokości 223 000,00 zł. Skarżący wskazał, że proces trwa od 26 października 2021 r. Ponadto, powołując się na postanowienie organu z 29 listopada 2019 r., wniósł o zajęcie wierzytelności u właścicieli firmy "K." K.1 i K. K.2, którzy jego zdaniem ukryli składy "śmieciowo-azbestowe" w stawach swej firmy.
Postanowieniem z 5 maja 2022 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ uznał, że żadna z przesłanek określonych w art. 56 § 1, art. 32a § 1 i 2, art. 32c § 1 i art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022r. poz. 479 - zwanej dalej "ustawą egzekucyjną") nie wystąpiła. Organ egzekucyjny nie znalazł również podstaw do uznania żądania zobowiązanego zajęcia wierzytelności w firmie "K." w związku z rozstrzygnięciem z 29 listopada 2019 r. nr [...], którym to organ utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z 3 października 2019 r. nr [...] w sprawie skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 13 sierpnia 2019 r., nr [...], w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w G. Organ egzekucyjny uznał bowiem, że postanowienie organu nie ma związku z obecną sprawa. Ponadto organ wskazał, że nie jest uprawniony do wypowiadania się w sprawie zarzutów stawianych firmie S., które dotyczą ukrywania składów śmieciowo - azbestowych w stawach tej firmy.
Pismem z 19 maja 2022 r. zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z 5 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że:
• wobec grupy osób, które naraziły go na utratę kwoty 160.000,00 zł toczy się proces w Sądzie Okręgowym w Ł.,
• sprawę wobec I. T. i P. P., działających na szkodę zobowiązanego na skutek oszustwa (jako tzw. wierzyciele doprowadzili do wcześniejszego zbycia nabytego spadku) "prowadzą Prokuratura Okręgowa [...] Wydział d/s Gospodarczych i Prokuratura Rejonowa K.,
• wobec firmy "K." sprawę dotyczacą nielegalnych składów śmieciowych prowadzi Prokuratura Okręgowa w O. i Prokuratura Rejonowa w B.
Mając powyższe na uwadze zobowiązany wniósł o zawieszenie czynności egzekucyjnych do czasu pozyskania środków ze sprzedaży mieszkania o powierzchni 90 m2 położonego w P. Do zażalenia dołączył kserokopie postanowień wydanych przez Komendę Powiatową Policji w B., po rozpoznaniu jego zawiadomień o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie dokonywania od roku 2009 (do nadal) chemizacji środkami do uprawy roślin przez właściciela firmy K. oraz nielegalnego składowania odpadów w latach 2009-2019 na terenie firmy K., oraz odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie dokonywania od 2009r. (do nadal) chemizacji środkami roślin w sezonie uprawy rzepaku, zbóż i kukurydzy przez właściciela firmy K. co istotnie wpłynęło na obniżenie jakości wody oraz nielegalnego składowania odpadów w latach 2009-2019 na terenie firmy K.
Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z 5 maja 2022 r. nr 1602-SEE.711.18.54.2022.2 w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu stwierdził, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu podniesione przez zobowiązanego argumenty pozostawały bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniosł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Jako podstawę prawną wniesionej skargi wskazał "art. 286 k.k, 304 k.k." i prowadzenie spraw karnych z jego udziałem przed: Sądem Okręgowym w Ł., Prokuraturze Okręgowej w K., Prokuraturze Okręgowej O., Prokuraturze Rejonowej w B., Prokuraturze Rejonowej K. oraz Prokuraturze Regionalnej w Ł. Podniósł ponadto, że "do zajętej księgi wieczystej wnosi współwłasność małżeńską z kuzynką E. D. obywatelką [...] – żoną". Wskazał również, że czyny I. T., P. P., J. M., M. K. i K. K. mają finał w Sądzie w Ł. Wydział [...] Karny. Poinformował, że w wyniku sprzedaży nieruchomości i uzyskania lichwiarskiej pożyczki powstały po jego stronie straty w kwocie 223.000,00 zł. Podniósł, że firma "K." przez dziesięciolecia gromadziła składy śmieciowe, które doprowadziły do śmierci wielu osób. Nadto podał, że :
• wobec grupy osób, które naraziły Go na utratę kwoty 160.000,00 zł toczy się proces w Sądzie Okręgowym w Ł.,
• wobec I. T. i P. P., toczą się postępowania przed Prokuraturą Okręgową [...] Wydział d/s Gospodarczych i Prokuraturą Rejonową K.,
• "wobec firmy "K." sprawę nadzoruje Prokurator Krajowy".
Wskazał również, że "odmowy wszczęcia śledztwa przesłał do stowarzyszenia po spotkaniu na komisji sejmowej 21 kwietnia 2022 r.".
Mając na uwadze okoliczości przedstawione w skardze wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i umorzenie kwot podatku od nabycia spadku, gdyż nie miał "woli zbycia udziałów 15/16, a doszło do niego po działaniach wymuszeń T., P. i Spółki J.". Zwrócił się ponadto o przesłuchanie właściciela firmy "K." Pana K. K.1 w sprawie jego ukrytych składów śmieciowych i ukrycia dochodów z tego jego procederu". Do skargi załączył kopie dokumnetów z postępowań karnych oraz postępowań z zakresu ochrony środowiska z udziałem K. K.3 dotyczących okoliczności podniesionych w skardze.
W odpowiedzia na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Nie wystąpiły, zatem przesłanki do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, wskazane w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2022, poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z zasadami wyrażonymi w p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jaki procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479) zwanej dalej ustawą egzekucyjna.
Zdaniem sądu, postanowienie organu nadzoru potwierdzające brak podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie narusza prawa, bowiem nie zaistniały ustawowe przesłanki warunkujące stan zawieszenia. Przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Należy ponadto zauważyć, że art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, wymieniając przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, niż wyraźnie wskazane w ustawy egzekucyjnej. Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu sprawy z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny. Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji, przy czym przeszkody te zostały wyczerpująco wskazane w ustawie. W wyniku zaistnienia okoliczności wymienionych w przepisie, następuje przerwanie - na czas określony - biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu zatem o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż powstanie przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, uniemożliwia w ogóle jego wszczęcie. Istotą zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Nie chodzi tutaj o inne kwestie jak np. celowość, uciążliwość czy inne okoliczności podważające merytoryczną zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że przepis art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej wylicza w sposób enumeratywny przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje tą instytucję. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w przytoczonym przepisie. Jeśli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych przesłanek, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Inaczej mówiąc, jeśli wystąpi jakakolwiek z sytuacji wymienionych w przepisie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie egzekucyjne, natomiast w przypadku niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania.
W rozpatrywnej sprawie, organy słusznie oceniły, że żadna z przesłanek wymienionych w przepisie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej nie wystąpiła, a w konsekwencji słusznie wywiodły, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności egzekwowany obowiązek jest wymagalny, gdyż jego wykonanie nie zostało wstrzymane i nie odroczono terminu wykonania tego obowiązku, zaś ewentualne okoliczności faktyczne, związane z toczącymi się postępowaniami karnymi, jak i ewenetulaną sprzedażą przez skarżącego innej nieruchomości, nie stanowią samoistnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu przepisów ustawy. W sprawie nie mamy bowiem doczynienie z odroczeniem terminu wykonania obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym ani rozłożeniem na raty spłat należności pieniężnej. Zatem obowiązek objety tytułem wykonawczym pozostaje wykonalny. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym, w toku postępowania w przedmiocie zawieszenia, organy prowadzące postępowanie egzekucyjne nie są władne do odroczenia terminu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś argmentacja strony sugerować może, iż zobowiązany oczekuje od organów egzekucyjnych niejako odroczenia spłaty zobowiązania do czasu zbycia innej nieruchomości i pozyskania z tego tytułu środków finansowych lub też zakończenia spraw karnych. Tymczasem na grucnie ustawy egzekucyjnej tylko wstrzymanie w odrębnym postępowaniu wykonalności obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym lub odroczenie terminu jego wykonania skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu w sprawie nie zaszły również przesłanki z art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten odsyła co prawda do odrębnych przepisów, które muszą konkretnie wskazywać, że dana okoliczność stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanka innego przypadku, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej, odwołuje się bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to tylko takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1- 4 ustawy egzekucyjnej podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z 29 października 2020 r., sygn. akt I SA/Go 213/20). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie, nie miały zastosowania przepisy odrębne.Takie przepisy nie zostały wskazane przez Skarżącego, w szczególności takiej podstawy nie tworzą przywołane przez skarżącego w skardze art. 286 i 306 k.k., bowiem nie odnoszą się one w żaden sposób to kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mieszcza się w zamkniętym katalogu przesłanek, przewidzianych w art. 56 § 1 pkt 1 - 5 (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 10/22).
Nie zaistniała również przesłanka z art. 56 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, bowiem wierzyciel nie zgłosił żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie wystapiły również przesłanki z art. 56 § 1 pkt 42 i 3 ustawy egzekucyjnej.
Podsumowując w realiach niniejszej sprawy, na dzień orzekania przez organ egzekucyjny nie zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej obligujące go do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym za niezasadne należało uznać podniesione w skardze zarzuty. W konsekwencji, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie Sądu wyjaśnia, mając na uwadze wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego o przesłuchanie pod rygorem odpowiedzialności karnej właściciela firmy K. – K. K.1, że w postępowaniu sądowoadministracyjym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Z tego względu nie może w toku postępwania sądowoadministracyjngo przeprowadzać dowodów z przesłuchania. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego, dotyczy wyłącznie możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, i na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ogranicza się wyłącznie do dowodu z dokumentu i ma ono charakter wyjątkowy. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów (np. dowodu z przesłuchania stron) jest niedopuszczalne.
Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.