III SA/Wr 18/06

III SA/Wr 18/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
par. 2  ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Sędzia NSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Krystyna Anna Stec, , Protokolant Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 listopada 2006r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z [...] znak [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał przebieg zatrudnienia wskazując, że skarżący pracował kolejno -
- od 01.09.1975 r. do 31.07.1980 r. jako ślusarz w A w Ż. - zakład zlikwidowany,
- od 02.08.1980 r. do 26.08.1991 r. jako ślusarz w B w Ż. - zakłady zlikwidowane,
- do 02.09.1991 r. do 30.06.1993 r. jako mechanik w Przedsiębiorstwie Handlowo-Produkcyjnym C Sp. z o.o. w Ż. - zakład zlikwidowany,
- od 01.05.1994 r. do 31.07.1994 r. i od 21.02.1995 r. do 14.06.1995 r. jako monter konstrukcji stalowych w PPM D Spółka z o.o. we W. Zakład Konstrukcji Stalowych w Ż. - zakład zlikwidowany,
- od 16.06.1995 r. do 18.08.2000 r. i od 19.08.2000 r. do 30.04.2002 r. jako monter konstrukcji stalowych w E S.A. w Ż. - E S.A. we W. w likwidacji - wyniki pomiarów natężenia dźwięku z 2001 r. - poziom ekspozycji na hałas - wartość 95 dB przy NDN=85 dB ,
- od 02.06.2003 r. do 31.01.2004 r. jako monter konstrukcji stalowych w F Spółka z o.o. we W.
Następnie organ II instancji podniósł, iż [...] D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem ujętej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych u M. Z. Placówka I szczebla diagnostycznego uzasadniła swoje stanowisko tym, iż "po wykonaniu trzykrotnych badań laryngologicznych uzupełnionych o diagnostykę audiologiczną, tj. audiometrię tonalną oraz audiometrię impedancyjną i obiektywną rozpoznano jak wyżej. Rozpoznane w narządzie słuchu zmiany, tj. obustronne ubytki słuchu typu mieszanego (przewodzeniowo-odbiorcze) nie spełniają klinicznie kryterium zawodowego uszkodzenia słuchu zgodnie z Dz. U. Nr 132 z dnia 19.08.2002r., poz. 1115, ponieważ nie są ubytkami typu ślimakowego. Rozpoznane także szumy uszne i przewlekły nieżyt trąbek słuchowych nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych będących załącznikiem do wymienionego powyżej rozporządzenia. W związku z tym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem."
Na podstawie wymienionego orzeczenia oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u M. Z.
Od powyższej decyzji odwołał się zainteresowany, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem decyzji wydanej przez organ I instancji. Po przeanalizowaniu całości dokumentacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się pismem do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. o uzupełnienie wydanego orzeczenia lekarskiego, uzyskując w odpowiedzi dodatkowe wyjaśnienie, że ubytki słuchu u orzekanego wynoszą - dla ucha prawego 51,6 dB, dla ucha lewego 61,6 dB obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz oraz informację, iż nie diagnozowano pozazawodowych czynników uszkodzenia słuchu poza rozpoznawanym przewlekłym nieżytem trąbek słuchowych.
Uwzględniając zgodę zainteresowanego na badania w Instytucie Medycyny Pracy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. skierował M. Z. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu. Dnia [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W opinii Instytutu "w przeprowadzonym obecnie badaniu laryngologicznym stwierdzono obustronnie zmiany tympanosklerotyczne, świadczące o przebytych procesach zapalnych ucha środkowego. Wykonana audiometria tonalna (2-krotnie, wyniki powtarzalne) wykazuje ubytki słuchu obustronnie typu mieszanego. Podwyższenie progów słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2, 3 kHz wynosi: UP - 50 dB. UL - 63 dB. W audiometrii impedancyjnej uzyskano tympanogramy typu As (niski gradient), co wraz z brakiem odruchów strzemiączkowych potwierdza w sposób obiektywny obustronne zmiany tympanosklerotyczne (pozapalne) ucha środkowego. Reasumując - zmiany wykazane w obrębie narządu słuchu nie odpowiadają skutkom biologicznym działania hałasu, co tym samym nie upoważnia do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. - pkt 21 wykazu chorób zawodowych). Niedosłuch stwierdzany u badanego jest skutkiem przebytych stanów zapalnych uszu. Na stan narządu słuchu niewątpliwie mają wpływ zaburzenia naczyniowe (od 10 lat nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie, zaburzenia gospodarki lipidowej)."
Odnosząc się do obowiązującego stanu prawnego oraz ustalonych okoliczności faktycznych w sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. argumentował, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki tzn. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, a nadto musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W przypadku M. Z. dwie placówki służby zdrowia upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych - D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - były zgodne co do faktu, iż stwierdzone u zainteresowanego zmiany w narządzie słuchu nie kwalifikują się do rozpoznania choroby zawodowej ze względu na nie spełnienie wymagań ujętych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., wg których za chorobę zawodową narządu słuchu uznaje się obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. U M. Z. rozpoznano ubytki słuchu obustronnie typu mieszanego (przewodzeniowo-odbiorczego) o wartościach:
- dla ucha prawego 51,6 dB i dla ucha lewego 61,6 dB; badania wykonane w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W.,
- dla ucha prawego 50 dB i dla ucha lewego 63 dB; badania wykonane w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.
W ocenie organu II instancji powyższe zmiany w narządzie słuchu nie kwalifikują się do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wywołanej hałasem. Obserwowane zmiany tympanosklerotyczne ucha środkowego świadczą o przebytych stanach zapalnych uszu. Ponadto na stan narządu słuchu niewątpliwie mają wpływ zaburzenia naczyniowe - od 10 lat występujące nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie, zaburzenia gospodarki lipidowej.
Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego podjęte orzeczenia uprawnionych placówek medycznych są spójne, obiektywne i wszechstronnie uzasadnione, spełniają zatem kryteria opinii biegłego. Tym samym nie znaleziono podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.
W skardze na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie M. Z. zarzucił, że przez 27 lat zatrudnienia pracował w ponadnormatywnym hałasie, wobec czego stopniowe pogarszanie słuchu zostało w przekonaniu skarżącego spowodowane środowiskiem pracy. Dodatkowo zawnioskował o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewidziano między innymi możliwość uchylenia decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też z innym uchybieniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie dopuściły się żadnego z wymienionych naruszeń, w związku z czym nie zachodziły podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów Inspekcji Sanitarnej obu instancji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Po myśli § 2 ust. 1 przywołanego aktu prawnego, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe). W § 2 ust. 2 rozporządzenia zastrzeżono z kolei, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Stosownie do § 5. 1. właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W szczególności, jak wynika z ust. 2 pkt 1) jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy zaś według § 5.3. pkt 1) jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, są przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy.
Z przytoczonych uregulowań wynika jednoznacznie, jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, że podstawowym wymogiem uznania określonego schorzenia za chorobę zawodową jest stwierdzenie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze, o których mowa w cytowanym wyżej § 5 rozporządzenia - iż jest to choroba ujęta w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia. W niniejszej sprawie skarżący domagał się uznania choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu. Należy jednak zauważyć z całą mocą, iż w świetle przyjętych rozwiązań prawnych nie każdy ubytek słuchu może być kwalifikowany jako choroba o etiologii zawodowej bowiem odnośnie tego schorzenia normodawca przewidział w pozycji 21 wspomnianego załącznika, iż musi być to: "Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz". Z literalnego brzmienia pozycji 21 wnosić bezsprzecznie należy, iż warunki określone w tejże pozycji wykazu chorób zawodowych - do uznania danego uszkodzenia słuchu za schorzenie zawodowe - muszą być spełnione kumulatywnie, natomiast przypadki chorobowe nie odpowiadające ściśle tak określonym kryteriom wyłączone są z kategorii chorób zawodowych narządu słuchu.
Tymczasem w świetle dwukrotnych badań strony skarżącej przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, których orzeczenia organ odwoławczy obszernie zacytował w uzasadnieniu obecnie skarżonej decyzji, nie może być wątpliwości, że w wypadku M. Z. nie został spełniony jeden z wymogów zawartych w normatywnym opisie omawianego schorzenia. Obie jednostki medycyny pracy były zgodne co do faktu, że uszkodzenie słuchu u skarżącego nie ma charakteru ślimakowego, brak zatem podstaw prawnych do przyjęcia istnienia choroby zawodowej z pozycji 21 wykazu i to nawet w sytuacji, gdy ustalony ubytek słuchu przekracza wymienione 45 dB w uchu lepiej słyszącym a zatrudnienie zainteresowanej osoby przebiegało w narażeniu na hałas. Jak wskazano bowiem wyżej, wymogi sprecyzowane w pozycji 21 wykazu do uznania danego uszkodzenia słuchu za schorzenie zawodowe muszą być spełnione łącznie. Brak choćby jednego z nich eliminuje możliwość uznania niedosłuchu za chorobę zawodową.
Na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy organy inspekcji sanitarnej nie mogły więc stwierdzić u strony zawodowego uszkodzenia słuchu, zważywszy na wyczerpujące i jasne uzasadnienia orzeczeń lekarskich, których moc dowodowa nie została w toku postępowania obalona, gdyż brak jest jakichkolwiek dowodów przeciwnych.
Końcowo godzi się podnieść, iż sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie w miejsce organów administracji publicznej, kontroluje tylko decyzje administracyjne pod względem ich zgodności z prawem procesowym i materialnym, wyrok zapada na podstawie akt danej sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), co do zasady nie jest zatem możliwe przeprowadzanie przed tym sądem postępowania dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tym samym wniosek skarżącego o "ponowne kompleksowe badania słuchu " w trybie postępowania sądowego - jak sformułował w skardze - nie znajduje żadnych podstaw ustawowych. Badając zaś akta sprawy w kontekście dochowania przez organy inspekcji sanitarnej norm postępowania Skład orzekający nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień procedury.
W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie nie doszło do żadnego z naruszeń prawa, skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.