III SA/WR 177/21

III SA/Wr 177/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-05-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1577/22 - Wyrok NSA z 2025-11-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a ust. 1, ust. 3, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A.S. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą U. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 11 stycznia 2021 r. nr BP.501.1564.2020.0993.DL11712 - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej uotd), lp. 6.1.2, lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 32 ust. 3, art. 33 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz.Urz. UE L 60 2014 60.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 165/2014). Decyzją tą organ odwoławczy uchylił decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z dnia 4 sierpnia 2020 r. nr WITD.DI.0152.I0039/24/20 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł i nałożył karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 12 listopada 2019 r. w miejscowości J. została przeprowadzona kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca J.L. wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu skarżącej. Przebieg kontroli został opisany w protokole nr [...] z dnia 12 listopada 2019 r. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu. Z protokołu kontroli wynika, że w czasie kontroli sporządzono kserokopie dokumentów okazanych do kontroli i dokumentację fotograficzną. W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa na miejsce kontroli wezwano funkcjonariuszy Policji, którzy zabezpieczyli za pokwitowaniem, jako dowód w sprawie tachograf z kontrolowanego pojazdu. Ponadto przesłuchano kierowcę w charakterze świadka i osoby, co do której zachodzi podejrzenie, że jest sprawcą wykroczenia w związku z odmową przyjęcia mandatu. Kierowca J.L. zaprzeczył by zakłócał pracę tachografu oraz nie potrafił wyjaśnić co było przyczyną braku rejestrowania przez tachograf faktycznej jazdy pojazdu. Z uwagi na brak tachografu zakazano dalszej jazdy.
Pismem z 14 listopada 2019 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie warunków i zasad wykonywania przewozów drogowych. Wskazując na art. 10, art. 50 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, art. 92a, art. 92b i art. 92c uotd organ I instancji – celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie – wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni wszechstronnych i popartych dowodami wyjaśnień, w tym wskazania okoliczności i dowodów wskazujących, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszeń lub naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć. Organ I instancji pouczył skarżącą w szczególności o treści art. 92a i art. 92c uotd.
Pismem z 27 grudnia 2019 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu tachografów na okoliczność, czy sporny tachograf działał prawidłowo, a jeżeli nie to z jakich przyczyn, w szczególności czy mogło dojść do awarii tachografu lub impulsatora na skrzyni biegów, czy w okolicznościach sprawy doszło do jakichkolwiek manipulacji w tachografie bądź impulsatorze, czy możliwy jest montaż i demontaż urządzenia zakłócającego pracę tachografu lub impulsatora w trakcie poruszania się pojazdu, ponadto wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka J.L. i M.S.
Organ I uzasadniając swoją decyzję wskazał, że podczas kontroli inspektorzy pobrali i zabezpieczyli dane z tachografu cyfrowego będącego na wyposażeniu kontrolowanego pojazdu oraz karty należącej do kierowcy. Powyższe dane poddano analizie i zestawiono z danymi uzyskanymi z polskiej bazy viaToll i stwierdzono, że kierowca nie rejestrował danych w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi w dniach 15, 22, 24 i 27 października 2019 r. oraz 4 i 8 listopada 2019 r. Organ I instancji wyjaśnił, że nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wskazanych przez skarżącą świadków, ponieważ kierowca J.L. został już przesłuchany w trakcie kontroli, natomiast M.S. nie sposób powiązać ze sprawą. Organ wskazał, że przychylił się do wniosku strony o zbadanie tachografu i przesłał tachograf o numerze seryjnym [...] (zabezpieczony w trakcie kontroli drogowej) do producenta firmy [...] w celu jego zbadania pod względem nieuprawnionej ingerencji w oprogramowanie fabryczne urządzenia. Producent po sprawdzeniu tachografu powiadomił organ I instancji, że stwierdził nieuprawnioną manipulację w oprogramowaniu fabrycznym tachografu. Podał, że manipulację aktywuje się kodem PIN (odpowiedź producenta sporządzona w języku angielskim została przetłumaczona na język polski przez biegłego tłumacza przysięgłego). Organ I instancji wskazał, że mając na uwadze, że sam tachograf nie posiada możliwości bezprzewodowej komunikacji, to należy stwierdzić, że doszło do podłączenia do tachografu urządzenia, które spowodowało zmiany w oryginalnym fabrycznie oprogramowaniu umożliwiającym zmianę wskazań tachografu i zakwalifikował stwierdzone naruszenie według lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do uotd, który sankcjonuje podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. Organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c uotd.
W wyniku odwołania strony, organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że organ I instancji nieprawidłowo zakwalifikował stan faktyczny polegający na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w tachograf, który został przerobiony. Podkreślił, że skoro kierowca J.L. podczas kontroli nie przyznał się do ingerencji w pracę tachografu, jak również kontrolujący nie znaleźli urządzenia za pomocą którego kierowca mógł ingerować w pracę tachografu, a jednocześnie producent urządzenia stwierdził nieuprawnioną ingerencję w oprogramowanie tachografu tym samym nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia określonego w lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu może być stwierdzone w przypadku ujawnienia w trakcie kontroli narzędzia lub przedmiotu, którym kierowca zakłócał prawidłową pracę tachografu. W przedmiotowej sprawie kontrolujący nie stwierdzili nieuprawnionego urządzenia służącego do zakłócania pracy tachografu. Jednocześnie w trakcie prowadzonego postępowania producent tachografu potwierdził manipulację oprogramowania tachografu (czyli jego przerobienie) zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Jazda pojazdem wyposażonym w tachograf który został przerobiony stanowi – w ocenie organu odwoławczego -naruszenie określone w lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy zauważył, że powiadomił stronę, że możliwa jest zmiana kwalifikacji prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego
Odnosząc się do wyjaśnień strony, organ odwoławczy podkreślił, że zebrane w sprawie dowody nie wskazują na usterkę tachografu. Zapis jazdy kontrolowanego pojazdy zarejestrowany przez tachograf nie zgadzał się z faktyczną aktywnością pojazdu zarejestrowaną przez system viaToll. Z licznych kontroli dokonywanych przez inspektorów oraz spraw rozpatrywanych przez organ odwoławczy wynika, że przyczyną nierejestrowania przez tachograf faktycznej jazdy pojazdu jest nieuprawniona ingerencja w działalnie tachografu, a nie usterka urządzenia. Gdyby tachograf był uszkodzony wówczas nie rejestrowałby przez cały okres prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Tymczasem tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe tylko w wybranych okresach nie rejestrował wymaganych danych. Ustalenia organu kontrolnego odnośnie nieuprawnionej ingerencji w pracę tachografu skutkującą nierejestrowaniem jazdy pojazdu w określonych dniach znajduje potwierdzenia w opinii producenta tachografu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji gdy organ I instancji wystąpił do producenta tachografu o jego zbadanie pod względem prawidłowego działania i ustalenia nieuprawnionej ingerencji w jego oprogramowanie nie było konieczności powoływania kolejnego biegłego z zakresu pracy tachografów.
Organ II instancji nie uwzględnił wniosku strony o przesłuchanie męża strony i ponowne przesłuchanie kontrolowanego kierowcy na wykazanie prawidłowej organizacji pracy u przedsiębiorcy. W ocenie organu II instancji, gdyby organizacja pracy u przedsiębiorcy była prawidłowa, tachograf zainstalowany w pojeździe marki [...] nie miałby zmienionego oprogramowania tak by móc nie rejestrować faktycznej aktywności kierowcy i jazdy pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ I instancji zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem.
Organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 92b oraz art. 92c uotd.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 11, art. 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przypisania stronie naruszenia opisanego pod l.p. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wyrażające się w tym, że organ administracji drugiej instancji nie dysponując jakimkolwiek merytorycznym materiałem dowodowym, domniemywa zmanipulowanie oprogramowania do urządzenia rejestrującego (tachografu) przez kierowcę,
- pomimo że kontrolujący podczas kontroli nie znaleźli jakichkolwiek urządzeń niedozwolonych ani nie zidentyfikowali jakiegokolwiek zmanipulowanego oprogramowania mogących wpływać na działanie urządzenia rejestrującego (tachografu cyfrowego), w toku postępowania przed organami pierwszej i drugiej instancji nie ustalono, czy w okolicznościach sprawy doszło do jakiejkolwiek manipulacji w tachografie bądź impulsatorze zamontowanym w w/w pojeździe, czy możliwy jest montaż i demontaż urządzenia zakłócającego pracę tachografu lub impulsatora w trakcie poruszania się pojazdu, względnie zainstalowanie (zmiana) oprogramowania pozwalającego na zatrzymanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy i w jaki sposób miałoby ono technicznie działać,
- bezpodstawnie opierając ustalenia faktyczne na danych z systemu Viatoll (nieprzeznaczonego do kontroli czasu pracy kierowców) z dni niebędących przedmiotem kontroli (15, 22, 24 i 27 października 2019 r.), nie ustalając, kto w tych dniach kierował pojazdem i w jakich okolicznościach się on poruszał (czy wykonywał przewóz drogowy), a także na dokumencie prywatnym, niemającym żadnego znaczenia dowodowego, tj. piśmie firmy [...], które stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.),
- nie zaś na wiadomościach specjalnych biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.), co oznacza, że organ nie pozwolił stronie wykazać (pomimo wniosku dowodowego zgłoszonego w piśmie 27 grudnia 2019 r.) za pomocą jedynego w tym zakresie możliwego środka dowodowego przewidzianego przez przepisy k.p.a., że do nierejestrowania na urządzeniu rejestrującym wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy doszło wskutek awarii tachografu, w związku z czym w sprawie zachodzi przesłanka zwalniające stronę z odpowiedzialności administracyjnej, o której mowa w art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., a także 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wyrażające się w bezzasadnym nieuwzględnieniu żądania dowodowego strony zawartego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nietrafnego przyjęcia, że w sprawie strona ponosi odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia przepisu l.p. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tzn. zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu tachografów na okoliczność, czy tachograf cyfrowy w pojeździe marki [...], nr rejestracyjny [...] w okresie, którego dotyczy (zmodyfikowany przez GITD) zarzut naruszenia przepisu lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. od 12 listopada 2019 r. - działał prawidłowo, a jeżeli nie - to z jakich przyczyn, w szczególności, czy mogło dojść do awarii tachografu lub impulsatora na skrzyni biegów w w/w pojeździe, czy w okolicznościach sprawy doszło do jakiejkolwiek manipulacji w tachografie bądź impulsatorze zamontowanym w w/w pojeździe, czy możliwy jest montaż i demontaż urządzenia zakłócającego pracę tachografu lub impulsatora w trakcie poruszania się pojazdu, względnie zainstalowanie (zmiana) oprogramowania pozwalającego na zatrzymanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy
- a w konsekwencji, ustalenie w sposób dowolny, jedynie w oparciu o dokument prywatny (oświadczenie firmy produkującej tachografy) i dane z systemu viaToll z zupełnie innego okresu, że w tachografie zostało zmienione oprogramowanie pozwalające na zatrzymywanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy, przy jednoczesnym zaniechaniu identyfikacji, o jakie oprogramowanie miałoby chodzić i na czym miałoby polegać jego działanie, pomimo że ustalenie powyższego bezwzględnie wymagało posiadania wiadomości specjalnych i dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę prawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 uotd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.).Stosownie do art. 92 a ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. h uotd obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz: rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r.; rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 z dnia 18 marca 2016 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 ustanawiającego wymogi dotyczące budowy, sprawdzania, instalacji, użytkowania i naprawy tachografów oraz ich elementów składowych (Dz. Urz. UE L 139 z 26.05.2016, str. 1, z późn. zm.), rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/548 z dnia 23 marca 2017 r. ustanawiającego standardowy formularz pisemnego oświadczenia w sprawie usunięcia lub naruszenia plomby tachografu (Dz. Urz. UE L 79 z 24.03.2017, str. 1).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 2006 r., s.1). Zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy obowiązani są do zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów. W myśl art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Stosownie do art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony (lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd).
Stan faktyczny w zakresie tego naruszenia należy uznać za ustalony w sposób wyczerpujący, nadto znajdujący pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazać należy, że organ I instancji zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Organy oceniły przy tym materiał dowodowy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach, miała możliwość wypowiedzenia się w trakcie prowadzonego postępowania, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, że pojazd, który podlegał kontroli drogowej w dniu 12 listopada 2019 r. był wyposażony w tachograf, którego oprogramowanie zostało zmanipulowane. Analiza danych z tachografu cyfrowego będącego na wyposażeniu kontrolowanego pojazdu oraz karty należącej do kierowcy zestawiona z danymi uzyskanymi z polskiej bazy viaToll pozwoliła stwierdzić, że kierowca nie rejestrował danych w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi w dniach 15, 22, 24 i 27 października 2019 r. oraz 4 i 8 listopada 2019 r.
Wobec podejrzenia dokonania modyfikacji oprogramowania tachografu, skierowano go do producenta [...] w S. z prośbą o opinię. Na podstawie odpowiedzi uzyskanej od menadżera technicznego ustalono, że oprogramowanie tachografu zostało zmodyfikowane. Jak wskazano w przedmiotowym piśmie: "(...) dokonano manipulacji na tachografie. Manipulacja stanowi zaawansowany typ manipulacji, gdzie zmieniono oprogramowanie. Manipulację aktywowano kodem PIN (...)".
Odnosząc się w tym względzie do argumentacji wywiedzionej przez pełnomocnika skarżącej należy zauważyć, że znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego tłumaczenie sporządzone przez tłumacza przysięgłego pisma producenta tachografu sporządzonego w języku angielskim, stanowi dokument, któremu nie można odmówić wiarygodności dowodowej. Skarżąca nie podnosiła przy tym, że skontrolowany tachograf nie został wyprodukowany przez [...]. Wyjaśnić przy tym wypada, że na podstawie art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, zatem organ I instancji miał pełne podstawy, aby jako dowód dopuścić w niniejszej sprawie zarówno ww. pismo producenta, jak i odczyty z urządzenia służącego do poboru opłat drogowych za przejazd drogami płatnymi ViaTOLL.
Mając na uwadze zebrane w sprawie dowody i stwierdzone nimi okoliczności w sprawie, zgłoszony przez skarżącą wniosek dowodowy o powołanie biegłego nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na fakt, że okoliczność przerobienia tachografu (zmanipulowania oprogramowania) została stwierdzona uprzednio innym dowodem (analiza dokonana przez producenta). Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że wynikające z art. 78 k.p.a. uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczeniu pod względem celowości i konieczności zapewniania szybkości postępowania, w szczególności zaś gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 658/20 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA). Nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już stwierdzonych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy
Odnosząc się z kolei do twierdzeń skarżącej wskazujących na możliwą awarię tachografu, zauważyć należy, że kierowca kierujący pojazdem w dniu kontroli nie zgłaszał takiej awarii w czasie przesłuchania. Ponadto z pisma producenta tachografu wynika, że poza zmanipulowaniem oprogramowania na tachografie nie przeprowadzono żadnych zmian, modyfikacji lub regulacji. W konsekwencji teza, jakoby tachograf uległ awarii, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.
Zasadnie odmówił również organ przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy. Akta wskazują, że kierowca został przesłuchany w charakterze świadka, miał także zapewnioną możliwość złożenia wyjaśnień i na żadnym etapie z tego prawa nie skorzystał. Kierowca nie złożył też zastrzeżeń do protokołu. Zebrany natomiast w sprawie materiał dowodowy pozwalał bezspornie stwierdzić, że doszło do naruszenia określonego w l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd. Skarżąca nie wykazała także, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenie.
Uprawniona i uzasadniona była również odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań M.S., ponieważ rola i znaczenie ww. dla niniejszego postępowania nie została przez skarżącą wskazana.
W konsekwencji słusznie organ odwoławczy ustalił, że w niniejszej sprawie doszło do zmodyfikowania oprogramowania tachografu cyfrowego i zasadnie zmienił kwalifikację prawną ww. naruszenia z lp. 6.1.3 załącznika nr 3 polegającego na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu na naruszenie opisane w lp. 6.1.2. załącznika nr 3, a polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony. Nie stwierdzono bowiem w sprawie podłączenia do tachografu jakiegokolwiek niedozwolonego urządzenia, lecz modyfikację jego oprogramowania, stanowiącą przerobienie tachografu, o którym mowa w ww. lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd. Słusznie zatem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekając jednocześnie co do meritum sprawy, tj. nakładając na skarżącą karę pieniężną w identycznej wysokości 10.000 zł, jednakże na podstawie lp. 6.1.2 załącznika nr 3, a nie na podstawie lp. 6.1.3. tego załącznika.
Zdaniem Sądu, organy zasadnie wskazały, że strona nie wykazała okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności opisanych w art. 92c uotd. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Trafnie organy oceniły, iż skarżąca nie wykazała okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność opisaną w art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd. W sprawie do naruszenia doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć. Wszystkie okoliczności sprawy były takimi, na które skarżąca, należycie kontrolując i nadzorując kierowców, miała wpływ i mogła je przewidzieć.
Podkreślenia wymaga, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 uotd, powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c uotd przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 z dnia 12 marca 2015 r., wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 186/14, CBOSA).
Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., CBOSA).
W sprawie art. 92b uotd nie mógł znaleźć zastosowania, bowiem dotyczy on tylko przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.