III SA/WR 170/25

III SA/Wr 170/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Magdalena Jankowska-Szostak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92a roz. 1,  art. 92a ust. 3, lp. 6.2.1. załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 lutego 2025 r. nr BP.500.26.2024.1181.DL1 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 468 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt osiem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 marca 2025 r. B. sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca, strona skarżąca, Spółka) wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy GITD) z dnia 21 lutego 2025 r. nr BP.500.26.2024.1181.DL1 utrzymującą w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) z dnia 20 grudnia 2023 r. nr WI.8140.5947.2023.I0010.15 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r. nr WI.8140.5947.2023.I0010.15 nałożył na stronę skarżącą łączną karę pieniężną w wysokości 17.600,00 zł. Decyzja została wydana po przeprowadzonych u przedsiębiorcy czynności kontrolnych w dniu 19 października 2023 r. W decyzji wskazano na 17 naruszeń podlegających sankcji, w tym w pkt 15-17 karze podlegały naruszenia art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 3, lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 ze zm., dalej: u.t.d.). W decyzji wskazano, że w stwierdzonych przypadkach jazdy w dniu 7 lutego 2023 r., w godz. 19:14-19:42, w dniu 2 marca 2023 r. w godz. 20:54-21:12, w dniu 27 stycznia 2023 r., w godz. 8:52-9:31, w dniu 13 stycznia 2023 r., w godz. 11:16-12:19 oraz 13:37-14:44, na karcie kierowcy nie odnotowano zapisu danych.
W odwołaniu strona skarżąca podniosła swoje wątpliwości odnośnie naruszeń dotyczących lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. Spółka wskazała, że w protokole kontroli ujawniono 13 przypadków braku zapisu danych na kartach kontrolowanych kierowców. Przypadki te zostały zakwalifikowane jako naruszenie lp. 6.2.1. załącznika 3 u.t.d., tj. niewłaściwa obsługa sprawnego technicznie tachografu, skutkująca nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Skarżąca wskazała, że opis zdarzeń i ocena stanu faktycznego nie wypełniają przesłanek i dyspozycji określonych w ww. przepisie. Skarżąca podniosła, że organ nie wyjaśnił charakteru spornych przejazdów oraz błędnie ocenił i zakwalifikował ujawnione przypadki braku zapisu danych na kartach kontrolowanych kierowców, nie odniósł się i nie rozpatrzył wyjaśnień strony naruszając art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Skarżąca wskazała, że wszystkie przypadki dotyczyły krótkich przejazdów od kilkunastu minut do jednej godziny, co jednoznacznie wskazuje na charakter przejazdów. Spółka przypomniała, że załączyła wyjaśnienia dotyczące każdego ujawnionego przypadku jazdy bez karty kierowcy, wskazała przesłanki i dowody z nimi związane. Organ uwzględnił większość zarzutów skarżącej jednak w trzech przypadkach nałożył karę na Spółkę. Skarżąca wskazała, że do stanu faktycznego sprawy winien mieć zastosowanie lp. 6.3 załącznika nr 3 u.t.d.
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że w dwóch przypadkach opisanych na str. 13 decyzji (zdarzenia z dnia 27 stycznia 2023 r., i z dnia 13 stycznia 2023 r.), kierowca nie wyjmował karty kierowcy podczas wykonywania przewozów drogowych, tylko nie zalogował jej do albo przed przystąpieniem do wykonywania przewozów drogowych albo po zakończeniu wykonywania przewozów drogowych, w sytuacji rozpoczęcia odbierania odpoczynku drogowego/tygodniowego. Naruszenia te winny być zakwalifikowane do lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d., który sankcjonuje niewłaściwą obsługę tachografu, skutkującą nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi i przewiduje karę w wysokości 5.000,00 zł. Jednakże organ zauważył, że w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia z dnia 7 lutego 2023 r. i 2 marca 2023 r. zdarzenie to winno być kwalifikowane nie jako wypełniające dyspozycję lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. lecz w istocie jako naruszenie przepisu lp. 6.3.5. załącznika nr 3 u.t.d., stanowiącego o niedopuszczalnym wyjęciu wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych, dla których to naruszeń jest przewidziana kara w wysokości 3.000,00 zł. W związku z powyższym organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i zmniejszył karę pieniężną z 17.600,00 zł na 15.600,00 zł.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze na ww. decyzję skarżąca zarzuciła na podstawie art. 50 w zw. z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie:
- zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. tj. zasady praworządności i działania na podstawie przepisów prawa, zasady dążenia do prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej,
- art. 15 k.p.a. oraz art. 127 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji,
- lp. 6.2.1 załącznika nr 3 u.t.d. poprzez nieprawidłowe, skutkujące usankcjonowaniem przejazdów, wyłączonych spod regulacji przepisów rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., z jednoczesnym deficytem ustalenia przez organ charakteru przewozu i celu przejazdu oraz tego kto przedmiotowy przejazd wykonywał, w sytuacji kiedy określona w protokole kontroli aktywności nie pozostawała w bezpośrednim związku z wykonywaniem przewozu drogowego, o którym jest mowa w art. 4 rozporządzenia 561/2006,
- przepisów postępowania art. 7, art. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami k.p.a.: art. 7a § 1 i art. 81a, które nakazują rozstrzygać wątpliwości, co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w październiku 2023 r. przeprowadzono całościową kontrolę firmy. W piśmie z dnia 27 listopada 2023 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia odnośnie okoliczności, w których doszło do nieprawidłowości, zgłosiła wnioski oraz dowody a także wątpliwości co do ustaleń faktycznych i sposobu kwalifikacji naruszeń. Skarżąca podniosła, że pomimo zgłaszanych zarzutów organy nie ustaliły charakteru przejazdów, nie ustalono czy przejazd wykonano ciągnikiem z naczepą i kto wykonywał transport. Skarżąca wskazała, że osoba posiadająca uprawnienia (prawo jazdy) lecz nie wykonująca czynności kierowcy zawodowego, która nie wykonuje przewozów drogowych tj. transportu drogowego nie ma obowiązku posiadania karty kierowcy i obsługi tachografu. Strona skarżąca wskazała, że w odniesieniu do zdarzeń z dni 13 i 27 stycznia 2013 r. należy zauważyć, iż były to przejazdy, które nie były transportem ani przewozem drogowym, który został określony w art. 4 rozporządzenia 561/2006. W postępowaniu nie określono jednak czym były te sporne przejazdy opisane w wyjaśnieniach. Zdaniem skarżącej nie ustalono, czy przewóz ten był przewozem drogowym czy też technicznym określonym w art. 3 rozporządzenia 561/2006 r. Skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił osobę kierująca pojazd podczas ww. przejazdów. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I oraz II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i w sposób wystarczający. W ocenie organu strona nie przedstawiła dowodów świadczących, że przejazdy bez zalogowanej karty nie miały miejsca bądź nie podlegały obowiązkowi rejestracji, ani też, że sporne przejazdy miały charakter niehandlowy. Organ ustalił, że nierejestrowanie aktywności kierowcy miało na celu zfałszowanie rzeczywistego czasu pracy, niż że pojazdy były w tych okresach użytkowane przez inną osobę w ramach jazdy testowej, bądź przejazdu niehandlowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego z 21 lutego 2025 r. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył w istocie prawidłowości nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w kwocie po 5.000 zł za naruszenia przy wykonywaniu przewozu, zakwalifikowane przez organ jako naruszenie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1412) oraz z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L 2006.102.1 ze zm.); a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, lub aktów wykonawczych do rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
Artukuł 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 3 u.t.d.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 165/2014), zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
Stosownie do art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona (ust. 1). Kierowcy odpowiednio chronią wykresówki lub karty kierowcy i nie używają zabrudzonych lub uszkodzonych wykresówek lub kart kierowcy (ust. 2). Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b ppkt (ii), (iii) oraz (iv):
a) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki; lub
b) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf.
Jak wynika z akt sprawy w dniach 13 i 27 stycznia 2023 r. doszło do zdarzeń, w wyniku których stwierdzono brak zapisu danych na karcie kierowcy.
Z oświadczeń kierowców wynika, że kierowca wykonywał w dniu 13 stycznia 2023 r. przejazd do serwisu a w dniu 27 stycznia 2023 r. do bazy transportowej.
W decyzji z dnia 20 grudnia 2023 r. organ I instancji wymierzając za ww. zdarzenia kary po 5.000,00 zł na podstawie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. wskazał, że w tych przypadkach stwierdzono brak zapisu danych na karcie kierowcy. Z ustaleniami tymi nie zgodził się skarżący, który wskazał, że do stanu faktycznego sprawy ustawodawca przewiduje kary opisane w pkt 6.3. załącznika nr 3 u.t.d.
Organ II instancji wymierzył za ww. naruszenia kary po 5.000,00 zł na podstawie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d.
Zdaniem sądu nieprawidłowa była kwalifikacja uchybień polegających na poruszeniu się pojazdów bez zalogowanej do tachografu karty kierowcy, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie to odpowiada naruszeniu opisanemu w załączniku nr 3 do u.t.d. w lp. 6.2.1, czyli wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2.) ustawodawca opisał wyłącznie w dwóch sytuacjach (lp. 6.2.1. i 6.2.2.) i przypisał odpowiednio karę 5000 zł i 10000 zł. Z kolei w kategorii naruszeń zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3.) ustawodawca stypizował 18 naruszeń (lp. 6.3.1. - 6.3.18.) oraz dodatkowo pod 6.3.19. na zasadzie dopełnienia wskazał na naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1. - 6.3.10. i 6.3.14.
Przede wszystkim naruszenie polegające na ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf. Z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie zaś w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby. Ingerencja w prawidłowość działania tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf oznacza zatem oddziaływanie na to urządzenie.
Z akt sprawy nie wynika, by doszło do jakiejkolwiek manipulacji w działanie urządzenia w pojazdach, które skutkowało niezarejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, należy zatem stwierdzić, że nie doszło do ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.
W kontekście rozróżnienia typów naruszeń wskazanych w l.p. 6.2. lub 6.3. załącznika nr 3 u.t.d. pomocne jest sięgnięcie do ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383, dalej: k.k.), gdzie został wprowadzony art. 306a § 1 penalizujący tzw. oszustwo licznikowe, polegające na zmianie wskazań drogomierza pojazdu mechanicznego lub na ingerowaniu w prawidłowość jego pomiaru. W literaturze przedmiotu wskazano, że ingerencja w prawidłowość wskazań drogomierza oznacza takie oddziaływanie na to urządzenie, które może prowadzić z wysokim prawdopodobieństwem do pokazywania błędnego pomiaru przez licznik (Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., wyd. V Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., wyd. V, Opublikowano: WKP 2022). "Ingerowanie w prawidłowość pomiaru drogomierza oznacza oddziaływanie na niego za pomocą różnych środków czy sposobów, zakłócających poprawność jego funkcjonowania. Mogą to być różnego rodzaju urządzenia blokujące, spowalniające lub przyspieszające działanie drogomierza. Ingerencja może przybrać postać wymontowania na jakiś czas sterownika odpowiedzialnego za pomiar. Może także polegać na zainstalowaniu oprogramowania fałszującego wskazania drogomierza" (D. Szeleszczuk, Kryminalizacja..., s. 89). Artykuł 306a § 1 k.k. może obejmować szeroką grupę zachowań. Przepis ten dotyczy każdej formy oddziaływania na prawidłowość pomiaru drogomierza – zarówno mechaniczną (np. dokonaną przy użyciu tzw. bączka, poprzez zaklejenie lub zamalowanie pola cyfr), jak i elektroniczną (np. za pomocą złącza diagnostycznego OBD i oprogramowania). Niedozwoloną ingerencją w drogomierz będzie też wymiana tych jego elementów, które służą do prawidłowego dokonania pomiaru licznika (D. Szeleszczuk, Kryminalizacja..., s. 86–89).
W przypadku posługiwania się niezalogowaną karta pojazdu nie można natomiast mówić o naruszeniu określonym w 1p. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., który umieszczony został w lp. 6.2. "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf" i przewiduje karę w wysokości 5 000 zł, ale z sytuacjami opisanymi w lp. 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d. odnoszącymi się do "Naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu", za które ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości od 50 zł do 3 000 zł.
W tym zakresie Sąd przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z 12 maja 2023 r., II GSK 289/20, LEX nr 3594190. W orzeczeniu tym NSA wskazał, że w lp. 6.2.1. chodzi o sytuacje, w których dochodzi do wadliwego działania urządzenia albo zmian, których efektem jest ingerencja w dane rejestrowane przez to urządzenie. Zatem działania muszą być skierowane do urządzenia (tachografu) i w nim powodować wadliwość działania lub niepewność danych rejestrowanych przez tachograf.
Natomiast w stanie faktycznym sprawy organy nie wykazały, że urządzenie działało nieprawidłowo wskutek niedozwolonej ingerencji. W niniejszej sprawie takiej ingerencji nie stwierdzono, a dane zapisane przez tachograf organ odwoławczy uznał za prawidłowe i wiarygodne.
W ocenie Sądu naruszenie I.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. nie obejmuje wszystkich zdarzeń skutkujących rejestracją niepełnych danych związanych z jakąkolwiek aktywnością kierowcy, a jedynie tych, które są dodatkowo kwalifikowane jako ingerencja w urządzenie rejestrujące dane. Z decyzji organów i z akt administracyjnych nie wynikają jednak okoliczności wskazujące na ingerencję w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Taką okolicznością nie jest umieszczenie w tachografie niezalogowanej karty.
Nadto podniesienia wymaga, że rubryka nr 4 załącznika nr 3 do u.t.d. zawiera m.in. numer grupy naruszeń zawartych w załączniku I do Rozporządzenia 2016/403 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.
Przy pozycji lp. 6.3.19 załącznika nr 3 u.t.d. numer ten to 2.13. Z kolei przy numerze 2.13 ww. rozporządzenia wskazano m.in. na naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu karty kierowcy oraz podstawę prawną tego - art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014. Stosownie do powołanej regulacji kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. Również i z tych względów kwalifikacja przez organ omawianego naruszenia do lp. 6.2.1 jest nieprawidłowa. Pozycja ta dotyczy bowiem naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 dotyczących właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy, polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, a tytuł pozycji 6.2 dotyczy naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. W niniejszej sprawie natomiast takiej ingerencji nie stwierdzono.
Kwalifikowanie omawianego naruszenia do pozycji lp. 6.2.1 było natomiast usprawiedliwione w stanie prawnym sprzed września 2018 r., kiedy to treść tej pozycji wskazywała na naruszenie polegające na nierejestrowaniu na karcie pojazdu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi i nie istniała pozycja lp. 6.3.19. załącznika nr 3 u.r.d.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd stwierdził, że organ administracji, dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. przepisów załącznika nr 3 u.t.d. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bo w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w nieprawidłowej wysokości. Dlatego też konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania.
Idąc dalej należy wskazać, że ustawodawca, wprowadzając kary pieniężne określone w art. 92a u.t.d., przewidział możliwość wyłączenia ich, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 92b i 92c tej ustawy.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że okolicznościami, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z tym należy wskazać, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy za naruszenia ma charakter obiektywny, nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3554/16). Ponadto to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z 5 września 2023 r., sygn. II GSK 647/20 i z 27 lipca 2023 r., sygn. II GSK 583/20).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca powołała się w toku postępowania na okoliczność wykonywania transportu w sytuacji konieczności m.in.: kalibracji tachografu, testów po naprawie lub jazdy testowej, jazdy do bazy transportowej, jazdy w celu odstawienia na serwis, na przegląd rejestracyjny, zatankowania pojazdu. Ponadto na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. Prezes Spółki oświadczył, że organizuje szkolenia dla kierowców przed rozpoczęciem pracy oraz w czasie pracy, monitoruje miesiąc po miesiącu wykonywaną przez pracowników pracę, którzy są pouczani o prawidłowościach. Prezes Spółki podniósł, że inspektorzy kontrolujący przedsiębiorstwo strony skarżącej byli poinformowani o ww. okolicznościach podczas kontroli.
Analiza uzasadnienia decyzji organu II instancji prowadzi jednak do wniosku, iż organ dokonał pobieżnej analizy możliwości zastosowania do stanu faktycznego sprawy wyjątków wskazanych w art. 92b i 92c u.t.d., nie odnosząc swych rozważań stricte do sytuacji skarżącej. Abstrakcyjne odwoływanie się w rozważaniach organu do przepisów prawa bez odniesienia do konkretnego stanu faktycznego sprawy nie może być uznane za prawidłowe działanie w świetle zasad wskazanych w art. 7, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów Sąd wskazuje, że w art. 4 pkt 6a u.t.d. wskazano definicję przewozu drogowego, który dotyczy przewozu drogowego w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. W art. 3 lit. h) tego rozporządzenia wskazano, że rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Nie można jednak przewozu drogowego (art. 4 lit. a u.t.d.) definiować przez pryzmat ograniczeń w stosowaniu rozporządzenia (wyrok NSA z 30.11.2023 r., II GSK 2159/22, LEX nr 3662342 oraz z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1270/22, CBOSA). Nawet przedsiębiorca prowadzący inną, niż działalność transportowa działalność gospodarczą, chcąc wykonywać choćby incydentalnie przewóz drogowy (a więc realizować tę działalność jako pomocniczą, nie wiodącą w stosunku do podstawowej działalności), aby móc wykonywać tę działalność legalnie, musi legitymować się zaświadczeniem o zgłoszeniu przewozu na potrzeby własne. Obowiązek ten dotyczy każdego przedsiębiorcy, podejmującego przewóz pojazdami o masie ponad 3,5 t. jako działalność niezarobkową i towarzyszącą innej, niż transportowa, podstawowej działalności gospodarczej (wykonywanej pomocniczo). Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, wykonując przewóz pojazdem ponad 3,5 t przez siebie prowadzonym, może to realizować w sposób dowolny w zależności od tego, czy podczas ewentualnej kontroli drogowej oświadczy, że porusza się w celu związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, czy też w celu prywatnym (niehandlowym). Takie rozumowanie stałoby w sprzeczności z porządkującymi kwestie wykonywania odpłatnych i nieodpłatnych przewozów drogowych zasadami określonymi ustawą o transporcie drogowym, a w szczególności ze specyfiką przewozu na potrzeby własne wynikającą z definicji tej instytucji i zamkniętym katalogiem zwolnień spod obowiązku uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni wskazaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa i dokona prawidłowej kwalifikacji zaistniałego naruszenia, odnosząc swe rozważania do konkretnego stanu faktycznego. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na mocy art. 200 p.p.s.a.