III SA/Wr 128/23

III SA/Wr 128/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lutego 2023 r., nr BP.501.1277.2022.2065.DL1.359879 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: spółka, strona, skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, GITD) z dnia 15 lutego 2023 r. (nr BP.501.1277.2022.2065.DL1.359879) utrzymująca w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ pierwszej instancji) z dnia 1 kwietnia 2022 r. (nr WITD.DI.0152.I0057/14/22) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł z tytułu dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, tj. popełnienia naruszenia określonego w lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej jako: u.t.d.).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy administracyjnej wynika, że w dniu 27 stycznia 2022 r. o godz. 10:04 we W. przy ul. [...] funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę czteroosiowego pojazdu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], którym strona wykonywała zarobkowy krajowy transport drogowy rzeczy ([...]) z W. do S. Podczas kontroli, po przeprowadzeniu pomiaru nacisków na poszczególne osie, ustalono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 7,6 t, tj. o 23,75 % (masa wynosiła 39,6 t, mimo dopuszczalnej przez § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie techniczne, masy 32 t). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia 27 stycznia 2022 r., który wraz z załącznikiem, w którym szczegółowo opisano stwierdzone naruszenie określone w lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., przekazany został do organu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 28 stycznia 2022 r. WITD zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, a następnie w dniu 1 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł za naruszenia polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, tj. naruszenie określone w lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ pierwszej instancji stwierdził jednocześnie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d. wyłączające odpowiedzialność skarżącej za stwierdzone naruszenia.
W rezultacie wniesionego odwołania, GITD zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 15, 22 lit. l, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c u.t.d., lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., a także art. 2 pkt 35a, 54 i 61, art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dale jako: p.r.d.) oraz § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia technicznego.
Organ odwoławczy poczynił tożsame ustalenia z tymi, które dokonano w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Uznał także, że pomiar masy pojazdu wykonany został w sposób prawidłowy, zaś wnioski dowodowe zgłaszane w toku postępowania przez skarżącego za niezasadne. W uzasadnieniu decyzji GITD wyjaśnił, że przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a. nie mają zastosowania w sprawie. Nałożenie bowiem kar pieniężnych na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. uniemożliwia organowi ich miarkowanie. Z kolei reguła kolizyjna z art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo stosowania odrębnym uregulowaniom w zakresie przesłanek odstąpienia od kary pieniężnej, czyli zawartych w u.t.d., a nie w dziale IVa k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił także brak uzasadnionych powodów dla umorzenia postępowania w oparciu o art. 92c ust. 1 u.t.d., przyjmując, że skarżący nie wykazał, aby okoliczności sprawy i dowody wskazywały, iż nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
W skardze na tę decyzję, wnoszą o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, spółka zarzuciła:
1) rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
a) art. 7 k.p.a. poprzez nie wykonanie w sprawie wszelkich niezbędnych czynności, tzn. przesłuchania zawnioskowanych przez stronę świadków (kierowcy oraz osoby przeprowadzającej czynności załadunkowe) oraz nierzetelne przeprowadzenie czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta wskazań instrukcji obsługi wagi, co w konsekwencji przyczyniło się do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego, a co za tym idzie, brakiem ustalenia prawdy obiektywnej,
b) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczanie jako dowód zeznań świadków, które miały przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
c) art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nie przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych dowodów, tj. pominięcie przesłuchania zawnioskowanych przez stronę świadków (kierowcy oraz osoby przeprowadzającej czynności załadunkowe) oraz pominięcie wskazań producenta w instrukcji wagi, co do sposobu przeprowadzenia czynności pomiarowych, które to błędy miały istotny wpływ na treść decyzji,
d) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobody oceny dowodów;
2) naruszenie art. 92c u.t.d. poprzez nieumorzenie wszczętego postępowania w sytuacji, gdy skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć zdarzeń oraz okoliczności będących jego przyczyną.
W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., 1634 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego w zakresie dotyczącym masy pojazdu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.t.d. Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust. 3).
W myśl art. 4 pkt 22 lit. d i l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego, z naruszeniem których ustawodawca wiąże odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, określone zostały zarówno w przepisach u.t.d., jak i dotyczą obowiązków lub warunków wynikających m.in. z p.r.d.
Jak stanowi z kolei art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d.
Jednym z deliktów administracyjnych, rodzącym odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy w świetle art. 92a ust. 1 u.t.d., który w realiach kontrolowanej sprawy przypisany został skarżącemu, jest określony w lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. i polega na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.
Co istotne w analizowanej sprawie, warunki przewozu ładunku określone zostały w art. 61 p.r.d. Zgodnie z art. 61 ust. 1 p.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Z kolei dopuszczalne wymiary, masa całkowita i naciski osi pojazdów określone zostały w cytowanym już rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.
Sąd wskazuje, że choć w zaskarżonej decyzji dopatrzył się błędnego zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego w zakresie ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, to jednak nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności na dokonaną kwalifikację naruszenia w obrębie lp. 10.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
Organy obu instancji przyjęły, że dopuszczalną masę całkowitą kontrolowanego pojazdu wyznacza § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia technicznego, choć przepis ten, w brzmieniu obowiązujących w dacie stwierdzenia naruszenia, odnosił się do pojazdu samochodowego o dwóch osiach, innego niż autobus, nie natomiast – jak w analizowanej sprawie – do czteroosiowego samochodu ciężarowego o podrodzaju wywrotka. Organy powołały się więc na historyczną treść tego przepisu obowiązującą do 1 stycznia 2017 r., do czego jednak nie były uprawnione. Bez znaczenia pozostaje, że w wersji pierwotnej przepis ten odnosił się do pojazdu czteroosiowego.
Zastosowanie w sprawie mogły zatem znaleźć jedynie przepisy § 3 ust. 1 pkt 11 i 15 rozporządzenia technicznego. Pierwszy z nich stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy - 32 tony; drugi zaś, dotyczący samochodu ciężarowego o podrodzaju wywrotka, mającego cztery osie, używanego w ruchu krajowym, wprowadził dopuszczalną masę całkowitą wynoszącą 34 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w koła bliźniacze lub koła pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.
Niezależnie jednak od powyższe, biorąc pod uwagę, że zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia technicznego dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekroczyć maksymalnej masy całkowitej określonej przez producenta, a jak wynika z danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 32000 kg, taką wartość należało przyjąć jako dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, co też w niniejszej sprawie prawidłowo nastąpiło.
Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd lub zespół pojazdów, (...) którego rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach cyt. ustawy - jest pojazdem nienormatywnym, natomiast kierujący pojazdem w dniu kontroli nie posiadał ważnego na dzień przejazdu zezwolenia kategorii V uprawniającego do przejazdu pojazdem nienormatywnym, w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż doszło do naruszenia określonego w lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d.
Z brzmienia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. wprost wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Treść tej normy prawnej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie wymaga wykładni innej niż wykładnia językowa. Powołany przepis nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty. Wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty nie może przy tym ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewozu i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2107/15).
Dokonując oceny zgłoszonych przez skarżącego wątpliwość dotyczących prawidłowość uzyskanych pomiarów z powodu postępowania wbrew instrukcji producenta, Sąd uznał, że zarzuty w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zastrzeżenia do przeprowadzonych czynności pomiarowych skarżąca sformułowała nie w oparciu o konkretne uchybienia, których dopuszczono się podczas kontroli drogowej, dotyczące pominięcia wskazań producenta wag wyrażonych w instrukcji obsługi, lecz na podstawie stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach podobnych, którego zresztą nie sposób zweryfikować pod względem adekwatności do stanu faktycznego niniejszej sprawy, a co za tym idzie przydatności tych judykatów dla potrzeb kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Tymczasem szczegółowa analiza zapisów znajdującej się w aktach administracyjnych instrukcji obsługi przenośnej wagi SAW seria III, której użyto do pomiaru wagi kontrolowanego pojazdu, prowadzi Sąd do odmiennych wniosków. W tej sytuacji brak było usprawiedliwionych podstaw do podważenia prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, a w konsekwencji prawidłowość nałożenia na stronę kary pieniężnej.
Należy zauważyć, że zgodnie z instrukcją obsługi, przenośna waga, której użyto do pomiarów, służy do statycznego ważenia kołowego i osiowego (pkt 1.1). Wynika z niej, że waga SAW 10C seria III może pracować samodzielnie lub w parach i grupach w celu pomiaru, obciążenia, nacisku koła, nacisku osi, nacisku zespołu osi lub całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych podczas jednej procedury ważenia (pkt 6.3.1). W pkt 6.3.1 instrukcji podano również, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowita pojazdu. W pkt 1.4.2 instrukcji wyjaśniono, że masa brutto to całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu. W pkt 6 instrukcji znajdują się ustawienia wag, przykładowe konfiguracje wag wskazujące, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi, można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto).
Uwzględniając również, że obydwie wagi przenośne typu SAW 10C seria III posiadały aktualne świadectwa legalizacji ponownej, a pomiar z ich wykorzystaniem został przeprowadzony na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi wyposażonym we wnękę o głębokości dostosowanej do wysokości tychże wag, połączonych podczas ważenia przewodem, co zostało udokumentowane protokołem, do którego nie wniesiono zastrzeżeń, to zdaniem Sądu nie ma podstaw, aby zasadnie można było podważać wynik przeprowadzonego przy ich użyciu pomiaru. W tym również w zakresie, w jakim na jego podstawie ustalono, że kontrolowany samochód ciężarowy był pojazdem nienormatywnym z powodu przekroczenia dopuszczalnej normy jego rzeczywistej masy całkowitej o 7,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości 32 t o 23,75 %).
W kwestii dopuszczalności pomiaru masy brutto pojazdu wieloosiowego poprzez ustalenie, wskutek ważenia pojedynczych osi za pomocą jednej pary wag SAW 10C/III i zsumowania tych wyników wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1228/20; 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1290/19 i II GSK 1144/19; 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 263/22 i skład orzekający w pełni je podziela.
Odnosząc się z kolei do powołanego w uzasadnieniu skargi orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego skarżąca wywodzi stanowisko o wadliwości przeprowadzonych czynności pomiarowych z użyciem wag SAW 10C seria III, należy odnotować, że powołany wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 271/20, został uchylony wyrokiem NSA z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1228/20, wobec dokonania przez sąd kasacyjny odmiennych ustaleń w kwestii prawidłowości pomiaru masy pojazdu, przyjmując stanowisko tożsame z zawartym w niniejszym uzasadnieniu. Natomiast drugi z powołanych orzeczeń – wyrok tegoż Sądu z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 207/20, w którym sformułowano tożsamy wywód w zakresie dopuszczalności użycia wskazanych wag do pomiaru nacisku podwójnej osi pojazdu w pojeździe czteroosiowym, w dalszym ciągu jest nieprawomocny.
Z kolei ze stanowiskiem judykatury dotyczącym zapewnienia rzetelności ważenia pojazdu, wyrażonym w licznych powołanych w uzasadnieniu skargi orzeczeniach, Sąd się w pełni zgadza. Należy jednak uwzględnić fakt, że judykaty te zapadły na gruncie odmiennego niż w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego, albowiem istotną różnicę w tej mierze stanowiła okoliczność użycia do pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej wag przenośnych typu SAW 10C seria II, nie zaś - tak jak w stanie faktycznym aktualnie rozpatrywanej sprawy - wag przenośnych typu SAW 10C seria III. W tych okolicznościach wyrażone w tych orzeczeniach stanowisko nie ma przełożenia na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Niezależnie jednak od tego Sąd zwraca również uwagę, że także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prezentowany pogląd, z którego wynika, iż w relacji do stosowanej metodologii działania oraz użycia wag przenośnych typu SAW 10C seria II, z metrologicznego punktu widzenia jest dopuszczalne wyznaczenie masy całkowitej (dmc) pojazdu przez sumę wartości obciążenia kół lub osi pojazdu (zob. np. wyroki z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2881/14; z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawach sygn. akt II GSK 1004/18 oraz sygn. akt II GSK 1229/18)
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie wskazał w odpowiedzi na skargę, że producent wag SAW 10C seria III wprost dopuścił możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi. Oznacza to, że w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano jedną parę wag do ustalenia parametrów wagowych spornego pojazdu, a więc nacisku poszczególnych osi oraz masy całkowitej czteroosiowego pojazdu.
Wobec tego zasadne było stanowisko organów, że treść sporządzonego, w sprawie zgodnie z wymaganiami art. 74 u.t.d. protokołu kontroli drogowej odzwierciedlała dokonane w jej toku czynności i ustalenia dotyczące masy całkowitej pojazdu, które to wartości zostały przekroczone i miały znaczenie dla stwierdzenia naruszenia określonego w lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d., a następnie nałożenia na tej podstawie kary pieniężnej.
Odnośnie do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 92c u.t.d., wskazać należy, że przepis ten, stanowiący wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy, odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Analizując treść wskazanego przepisu zwłaszcza w zakresie jego ust. 1 pkt 1, na który skarżącą wprost się powołała, stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Ich wystąpienie powinno zostać wykazane i udowodnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, albowiem to on wywodzi skutki prawne wynikające z przytoczonego przepisu, domagając się zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie o obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała zaistnienia wspomnianych zdarzeń ani okoliczności.
Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisy obowiązującego w tej materii prawa i powinien być świadomy konsekwencji, jakie związane są ze stwierdzeniem wystąpienia jakichkolwiek naruszeń. Nie może natomiast przyjąć biernej postawy i cedować swoją odpowiedzialność wyłącznie na nadawcę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, sformułowani stanowisko, zgodnie z którym przewoźnik nie może skutecznie powoływać się na fakt, że załadunek był wykonywany przez profesjonalny podmiot, z którym wcześniej współpracował, odpowiada bowiem za przejazd już załadowanego pojazdu, a nie za czynności związane z procesem ładowania towaru na pojazd. Dlatego też kwestie związane z tym, kto dopuścił się załadowania niewłaściwego towaru nie mają znaczenia dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Go 242/23).
Prowadząc profesjonalną działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego należy zakładać możliwości dokonania załadunku nieprawidłowego, tzn. niezgodnego ze specyfikacją przyjętego zlecenia, towaru. Zaś w przypadku towaru podzielnego – jego większej niż deklarowanej ilości, wpływającej na masę pojazdu. Nie jest to okoliczność nadzwyczajna, lecz wynikająca z charakteru prowadzonej działalności i konieczności przewidywania skutków możliwych nieprawidłowości występujących na etapie załadunku towaru oraz jego późniejszego transportu.
W świetle utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., skarżąca nie może skutecznie domagać się zwolnienia z odpowiedzialności podnosząc, że załadowano niewłaściwy towar i jego przewóz był poza zasięgiem jej kontroli. To bowiem do obowiązków transportującego należy zapewnienie, aby doszło do załadunku właściwego towaru (także pod względem dopuszczalnej masy ładunku).
Sąd wskazuje również, że skarżąca podnosi odpowiedzialność za działania osób, którym powierza wykonanie czynności na jej rachunek. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej nie wystarczy natomiast wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
Podkreślić należy, że przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że za zdarzenia i okoliczności, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., uznawane są tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe- do zaplanowania i uniknięcia, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Taki przypadek nie wystąpił w niniejszej sprawie.
Wskazana wyżej wykładnia przesłanki zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności decyduje także o nietrafności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), w szczególności przez nieuwzględnienie przez organy wniosków dowodowych pełnomocnika skarżącej zawartych w pismach z dnia 7 lutego 2022 r oraz 10 marca 2022 r. w zakresie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków. Tezy zawarte we wnioskach dowodowych o przesłuchanie świadków wskazanych w tych pismach, tj. kierowcy na okoliczność przebiegu załadunku towaru, jak również przedsiębiorcy, który wykonywał czynności z zakresu załadunku towaru na okoliczność ich przebiegu, braku posiadania wagi do ważenia załadowanego pojazdu, wiedzy co do średniej wagi konkretnej ilości materiału sypkiego, jaka mogła być umieszczona w "łyżce" koparki, dopuszczalnej masy pojazdu, którym dokonywano przewozu oraz odpowiedzialności za przeładowanie pojazdu nie są wystarczające do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności. Celem wniosku (tezy) i argumentacji pełnomocnika skarżącej jest bowiem wykazanie, że to nadawca przewożonego ładunku wprowadził przewoźnika w błąd, jak również to, iż kierowca nie był w stanie dokonać weryfikacji masy pojazdu, co jednak nie stanowi wystarczającej okoliczności egzoneracyjnej.
Sąd nie dopatrzył się więc naruszenia wzmiankowanych w skardze przepisów postępowania, uznając, że istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione, natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny świadczy o naruszeniu przez skarżącą obowiązków wynikających z przepisów u.t.d. i p.r.d.
Wbrew zarzutom skargi, okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że skarżąca miała wpływ i godziła się na powstanie naruszenia, a co najmniej dopuszczał taką możliwość.
Biorąc pod uwagę powołane wyżej okoliczności sprawy, zdaniem Sądu, art. 92a u.t.d. został prawidłowo zastosowany przez organy obu instancji. Brak było także podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.