III SA/WA 6/19

III SA/Wa 6/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Dębkowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatki inne
Sygn. powiązane
III FSK 2646/21 - Wyrok NSA z 2023-06-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 1 pkt 2 , 7 i 8, art. 166b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, asesor WSA Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik [...] W. Ś. (dalej jako "Naczelnik") prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec majątku Skarżącego K. K. (dalej także jako "Zobowiązany"), na podstawie zarządzeń zabezpieczenia wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. z dnia 27 sierpnia 2018r. nr: VAT.4253.29.18 do VAT.4253.33.18, obejmujących przybliżone zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2013r. oraz za maj 2013r.
Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 4 września 2018r,. wystawionymi na podstawie powyższych zarządzeń zabezpieczenia dokonał zajęć zabezpieczających rachunków bankowych Zobowiązanego w [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A. oraz w [...] S.A. [...] S.A. odebrał zawiadomienie o zajęciu w dacie jego wystawienia, natomiast [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. w dniu 5 września 2018r. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciach zabezpieczających wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Zobowiązanemu w dniu 26 września 2018r.
Skarżący pismem z dnia 14 września 2018r, wniósł na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. zarzuty do postępowania zabezpieczającego, w którego toku dokonano zajęcia zabezpieczającego nr [...] ). Jego zdaniem egzekwowana wierzytelność nie jest wymagalna i nie istnieje jako, że postępowanie zabezpieczające zostało wszczęte przed wprowadzeniem do obiegu prawnego decyzji w sprawie zabezpieczenia należności pieniężnej stanowiącej zobowiązanie podatkowe. Fakt niedoręczenia Stronie decyzji o zabezpieczeniu uniemożliwia wystawienie zarządzeń zabezpieczenia, dla których ww. decyzja miałaby stanowić podstawę prawną.
Skarżący w piśmie z dnia 1 października 2018r zatytułowanym "uzupełnienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej", podtrzymując dotychczas wniesione zarzuty, uzupełnił je, wskazując na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a, na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika, że pismo to, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, zostało przyjęte przez organ egzekucyjny do rozpoznania w odrębnym postępowaniu, jako zarzuty do postępowania zabezpieczającego.
Naczelnik postanowieniem z dnia 12 października 2018r., nr 1435- SEE.711.08.1827.2018HGO, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych pismem z dnia 14 września 2018r. Jego zdaniem zarzuty mogą być wniesione dopiero po doręczeniu odpisów zarządzeń zabezpieczenia, co oznacza, że nie można ich wnieść przed doręczeniem zarządzeń. W sprawie termin do wniesienia zarzutów rozpoczął bieg 27 września 2018r. i upłynął w dniu 4 października 2018r. Tym samym zarzuty wniesione w dniu 14 września 2018r. należy uznać za bezskuteczne, zatem brak jest podstaw do ich merytorycznego rozpatrzenia.
Organ postanowieniem z dnia 5 listopada 2018r. zawiadomił Skarżącego, iż wniosek z dnia 1 października 2018r. (zakwalifikowany jako zarzuty do postępowania zabezpieczającego) nie zostanie rozpatrzony w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż został przekazany do Wierzyciela celem zajęcia stanowiska w sprawie. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty, na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. zostało zawieszone postępowanie zabezpieczające.
Skarżący pismem z dnia 26 października 2018r. zaskarżył postanowienie Naczelnika z dnia 12 października 2018r., zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy. W jego ocenie, skoro przed doręczeniem tytułu wykonawczego wniesienie zarzutów nie było możliwe, to pismo z dnia 14 września 2018r. powinno być rozpatrzone jako skarga na czynności egzekucyjne, w trybie art. 54 u.p.e.a. Gdyby uznać za trafne poglądy organu, oznaczałoby to, że w przypadku trwałego niedoręczania przez organ tytułu wykonawczego, stronie nie przysługiwałby żaden środek zaskarżenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako "Dyrektor") zaskarżonym postanowieniem z 30 listopada 2018 r., Nr 1401 - E2.711.1.318.2018.2.MO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. oraz 61 a § 1 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm. dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18 w związku z art. 33 § 1 i art. 166b u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 26 października 2018r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 12 października 2018r. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., wniesione przed terminem doręczenia tytułów wykonawczych nie mogą odnieść skutku, podobnie jak wniesione po terminie. Według Dyrektora, Zobowiązany wobec którego prowadzona byłaby egzekucja, bądź postępowanie zabezpieczające, pomimo niedoręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego (zarządzenia zabezpieczenia) miałby możliwość zdyscyplinowania organu egzekucyjnego, poprzez skorzystanie ze środka zaskarżenia przewidzianego w 227 k.p.a.
Strona w skardze do Sądu z dnia 8 grudnia 2018 r. wniosła o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 33 § 1 w zw. z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu i przyjęcie, że zarzuty wnosi się od doręczonego stronie tytułu wykonawczego, podczas, gdy zgodnie z ww. przepisem zarzuty wnosi się "w sprawie prowadzenia egzekucji";
- naruszenie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie dotyczy stanu faktycznego sprawy.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł jej o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Na wstępie wskazać należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sporne w sprawie jest to, czy zarzuty wniesione w toczącym się postępowaniu zabezpieczającym przed wystąpieniem skutku doręczenia zarządzenia zabezpieczenia są przedwczesne i wobec tego nie podlegają merytorycznej ocenie. Z takim stanem faktycznym mamy do czynienia w sprawie niniejszej,
Zagadnienie terminu do wniesienia zarzutów (w postępowaniu egzekucyjnym) i sposobu jego liczenia nie jest w orzecznictwie sądów administracyjnych
interpretowane jednolicie. W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym w sytuacji zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, lecz przed wejściem tytułu wykonawczego do obrotu prawnego (doręczeniem zobowiązanemu), zarzuty te są bezskuteczne i nie podlegają merytorycznej ocenie. Przyjmuje się bowiem, że ponieważ w tytule wykonawczym powinno znaleźć się pouczenie o terminie na złożenie zarzutów, a tytuł wchodzi do obiegu prawnego przez jego doręczenie, to właśnie tę datę należy przyjąć jako początkową datę biegu terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. II FSK 081/12, wyrok z dnia 7 listopada 2014 r" sygn. II FSK 1034/13, II FSK 3220/14, II FSK 1885/15, z dnia 25 sierpnia 2008 r" sygn. I SA/Bd 104/08, z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Lu 142/18, z dnia 17 października 2018 r. sygn. II SA/Po 546/18, CBOSA i zbliżone opinie w piśmiennictwie R. Hauser, Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz pod redakcją R. Hausera i A. Skoczylasa, Warszawa 2011, str. 195.). Odmienny pogląd wyrażony został w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2019 r" sygn. I FSK 282/19. Zgodnie z zaprezentowaną w tym orzeczeniu tezą, doręczenie tytułu wykonawczego nie może być w każdym przypadku traktowane jako przesłanka sine qua non skutecznego wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w rozumieniu art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a.
Przedstawioną wyżej argumentację należy odnieść także do zarzutów wniesionych do postępowania zabezpieczającego, prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia. Na podstawie bowiem art. 33 §1 w zw. z art. 166b u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu/wydruku zarządzenia zabezpieczenia, prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego.
Zdaniem Sądu funkcjonowanie w dyskursie orzeczniczym określonych poglądów, nie zwalnia składu orzekającego od dokonania samodzielnej oceny danej sprawy, z uwzględnieniem jej specyfiki (ad casum). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku II FSK 282/19 akcentował, że konieczne jest przyjęcie takiej interpretacji przepisów prawa, która nie pozbawia zobowiązanego formy ochrony w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności w sytuacji, gdy przesłani
odmowy rozpatrzenia zarzutu nie wynikają wprost z brzmienia przepisów prawa. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, takie niebezpieczeństwo pozbawienia Skarżącego możliwości obrony w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia zarzutów nie zachodzi, wobec czego pogląd zaprezentowany w komentowanym wyroku nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, Skarżący w piśmie z dnia 14 września 2018 r., przed doręczeniem zarządzenia zabezpieczenia, złożył zarzuty w postępowaniu zabezpieczającym, oparte na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. W wyniku powyższego Naczelnik, a następnie Dyrektor wydał rozstrzygnięcie kwestionowane obecnie przed Sądem, tj. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. Zarządzenie zabezpieczające zostało bowiem doręczone dopiero w dniu 27 września 2018 r, a zatem po wniesieniu zarzutów z dnia 14 września 2018 r.
Skarżący złożył nadto w dniu 3 października 2018 r. (pismo z dnia 1 października 2018 r., k 72 akt administracyjnych) "uzupełnienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej", w którym uzupełnił dotychczasową argumentację o dodatkowy zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Pismo zostało nie tylko przyjęte przez organ egzekucyjny do rozpoznania (w pełnym zakresie wszystkich wskazanych zarzutów), jako zarzuty do postępowania zabezpieczającego, ale nadto postępowanie zabezpieczające zostało zawieszone (vide postanowienie z dnia 5 listopada 2018 r., k. 75 akt administracyjnych). Sądowi z urzędu wiadomym jest, że wydane w wyniku rozpoznania wniosku Strony z dnia 3 października 2018 r. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Ś. z dnia 3 lipca 20129 r., uznające wniesione przez Skarżącego zarzuty za niezasadne, zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.z dnia 27 sierpnia 2019. Postanowienie to zostało zaskarżone przez Stronę do WSA w Warszawie. Sprawa (pod sygn. III SA/Wa 2355/19) oczekuje na merytoryczne rozpoznanie.
W konsekwencji zaistnienia w sprawie wskazanych powyżej okoliczności nie zachodzi sygnalizowane w skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika niebezpieczeństwo "tamowania możliwości wnoszenia zarzutów przeciw egzekucji i uzależnianie podatnika od woli organu skarbowego", jak również
niebezpieczeństwo sytuacji, kiedy "egzekwowanemu nie przysługiwałyby zarzuty egzekucyjne a jedynie skarga na nieprawidłowe działanie organu" (zob. s 2 i 3 skargi, 3 i 4 akt sądowych).
W tym stanie rzeczy trafna jest uwaga Skarżącego ze skargi, zgodnie z którą "w państwie prawa nie wiąże orzecznictwo sądowe powstałe na tle innego stanu faktycznego, lecz przepisy prawa, a przeciwne rozumienie podstaw działania organu naruszałoby art. 7 Konstytucji". Przepisy prawa należy natomiast interpretować z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy i sporu, tak, by z jednej strony zapewnić Skarżącemu dostęp do "merytorycznego" rozpoznania sporu, zaś z drugiej strony - uniknąć "podwójnego" rozpoznania tego samego sporu.
Reasumując, zdaniem Sądu, mając na uwadze specyfikę rozpatrywanej sprawy podyktowaną okolicznościami faktycznymi, a także względy ekonomii procesowej, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a"), orzekł jak w sentencji.
-----------------------
Sygn. akt III SA/Wa 6/19
Sygn. akt III SA/Wa 6/19
Sygn. akt III SA/Wa 6/19