III SA/Wa 598/18

III SA/Wa 598/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Trelka /sprawozdawca/
Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący/
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 1079/21 - Wyrok NSA z 2023-03-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 239b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] października 2014 r. Wójt Gminy R. ("Wójt") nadał własnej decyzji nieostatecznej z [...] października 2014 r., określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok, rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż – jak uznał - okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Postanowienie doręczono spółce O. S.A. z siedzibą w W. ("Spółka", "Skarżąca"), zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 15 października 2014 r.
W zażaleniu na postanowienie Spółka wskazała, że nie zostało ono doręczone, bowiem wnosiła o doręczenie korespondencji w trybie art. 152a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "Op"). Alternatywnie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 239b § 2 Op.
Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta. W uzasadnieniu postanowienia Organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii doręczenia postanowienia Wójta, wskazał, że doręczenie za pośrednictwem operatora pocztowego było skuteczne. Spółka nie została pozbawiona możliwości podjęcia działań w celu zrealizowania przysługującego jej prawa do obrony zajętego stanowiska, czemu dała wyraz w złożonym zażaleniu, po uprzednim otrzymaniu postanowienia w formie tradycyjnej - drogą papierową za pośrednictwem operatora pocztowego. SKO podało, że Wójt powołał się na art. 239b § 1 pkt 4 Op, wykazując krótszy niż 3 miesiące termin do przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. została wydana [...] października 2014 r., a termin przedawnienia upływał 31 grudnia 2014 r. W ocenie SKO Wójt uprawdopodobnił, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 rok nie zostanie wykonane.
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie SKO. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie:
art. 228 § 1 pkt 1 związku z art. 152a oraz w związku art. 239 Op, poprzez rozpoznanie zażalenia i utrzymanie w mocy postanowienia Wójta, które nie weszło do obrotu prawnego, gdyż nie zostało doręczone,
art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 Op, wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia.
Zdaniem Skarżącej Wójt nie uwzględnił, że pismem z 9 września 2014 r. Spółka wniosła o doręczanie korespondencji w postępowaniu podatkowym w przedmiotowej sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO nie przywołało w istocie żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez Skarżącą. Za uprawdopodobnienie nie można uznać drugiej z przesłanek koniecznych do nadania nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ustawodawca wskazał dwie odrębne przesłanki konieczne do nadania nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i obydwie muszą znaleźć zastosowanie w okolicznościach danej sprawy. Zdaniem Skarżącej, gdyby przyjąć za słuszny pogląd Organu, to Ustawodawca nie wprowadzałby do Ordynacji § 2 art. 239b.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i ponowił swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W kwestii pierwszego zarzutu skargi, tj. nieuprawnionego doręczenia postanowienia Wójta w formie papierowej, a nie elektronicznej (pomimo zawnioskowania przez Spółkę o doręczanie elektroniczne), Sąd podziela ocenę SKO, iż uchybienie to nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia ani na zachowanie wszelkich gwarancji procesowych Skarżącej. Sam fakt wniesienia zażalenia potwierdza, że postanowienie Wójta zostało doręczone, przez co otworzył się termin na wniesienie zażalenia, który to termin został dochowany. W zakresie skutków prawnych nie istnieje praktyczna różnica pomiędzy doręczeniem dokumentu postanowienia w formie tradycyjnej, a doręczeniem tego samego dokumentu w formie elektronicznej.
Ponadto zgodzić się należy z uwagą, że orzecznictwo sądowe w niedopełnieniu obowiązku doręczania elektronicznego nie upatruje na tyle istotnego uchybienia, aby z tego względu uchylać (tym bardziej stwierdzać nieważność) postanowienie organu odwoławczego (rozpoznającego zażalenie). Tytułem przykładu można wskazać na wyroki NSA o sygn. II FSK 2706/15 oraz II FSK 18/16, a nadto na wyrok tut. Sądu o sygn. III SA/Wa 3196/16.
W drugiej kwestii niniejszej sprawy zauważyć należy, że w dacie wydawania decyzji Wójta z [...] października 2014 r. okres do upływu terminu przedawnienia Spółki niewątpliwie był krótszy niż 3 miesiące. Zaszła więc przesłanka nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazana w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji. Sporne jest natomiast, czy zaszła druga konieczna do tego przesłanka, wskazana w § 2 tego przepisu, tj. czy uprawdopodobnione zostało, że zobowiązanie nie zostanie wykonane w razie braku nadania rygoru. Otóż, w ocenie Sądu, w orzecznictwie sądowym wskazuje się już zgodnie, że jeżeli organ podatkowy powołuje się na art. 239b § 1 pkt 4 Op, to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 tej ustawy powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności (vide np. wyroki NSA o sygn. II FSK 2903/13, II FSK 868/14, II FSK 3188/16). Choć więc art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się nominalnie do wszystkich przesłanek z § 1, to jednak de facto dotyczy on przede wszystkim przesłanek z punktów 1 – 3 art. 239b § 1. Taki pogląd nie przeczy zakazowi wykładni per non est, gdyż krótszy niż 3 miesiące okres przedawnienia sam w sobie uzasadnia w znacznym stopniu obawę niewykonania zobowiązania. Uwzględnić bowiem należy wykładnię systemową przepisów art. 239b w zw. z art. 139 Ordynacji. Ten ostatni przepis wskazuje przecież, jaki termin Ustawodawca przewidział jako typowy, najczęstszy i zazwyczaj wystarczający do wydania decyzji organu odwoławczego. Jest to termin 2 miesięcy (art. 139 § 3 Op). Skoro więc w niniejszej sprawie decyzja Wójta zapadła w dniu [...] października 2014 r., po jej wydaniu konieczne było jej wyekspediowanie i doręczenie, które z kolei wymagać mogło podwójnej awizacji, po czym Spółka dysponowała terminem 14 dni na wniesienie odwołania, które także wymagało wyekspediowania i pewnego czasu na doręczenie, to dwumiesięczny termin na wydanie decyzji przez SKO mógł rozpocząć swój bieg najwcześniej dopiero w pierwszych dniach listopada 2014 r. Istniało więc prawdopodobieństwo, że do końca 2014 r. SKO nie wyda decyzji, a nawet, jeśli wyda, zastosowanie środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia nie będzie możliwe do tego czasu. Uwzględniając notoryjnie znaną okoliczność, że SKO w W. nie zawsze dochowuje terminów z art. 139 Ordynacji podatkowej (nota bene rozpatrzenie w niniejszej sprawie zażalenia Spółki na postanowienie Wójta zajęło Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu ponad 3 lata!), uznać należy, że obiektywnie istniało prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez Spółkę, gdyby decyzji Wójta nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności.
O ile nawet SKO niewystarczająco uzasadniło ten ostatnio wyrażony pogląd, a przez to uchybiło art. 210 § 4 Op, to jednak nie stanowiło to podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Z tych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę.
Podstawą orzekania przez Sąd w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.