III SA/Wa 4031/17Uchylenie decyzji podatkowej darowizna akcji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarżącego A.K., który zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. na kwotę 20 227 355 zł. Organy podatkowe uznały, że darowizna 1 004 835 akcji E. S.A. dokonana przez Skarżącego na rzecz funduszu inwestycyjnego I. w dniu 21 maja 2012 r. była czynnością pozorną, mającą na celu uniknięcie opodatkowania dywidendy oraz zysków ze sprzedaży akcji. Organy powołały się na art. 199a Ordynacji podatkowej, twierdząc, że działania Skarżącego, w tym stworzenie struktury holdingowej z cypryjskimi spółkami, miały na celu obejście przepisów podatkowych. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 199a Ordynacji podatkowej oraz odmowę zastosowania waloru ochronnego interpretacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika, umorzył postępowanie podatkowe i zasądził od Dyrektora na rzecz Skarżącego kwotę 107 217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd uznał, że art. 199a Ordynacji podatkowej nie może być stosowany do kwestionowania skutków podatkowych rzeczywistej i ważnej czynności cywilnoprawnej, jeśli strony miały zamiar wywołania skutków tej umowy i umowa realizuje cel wynikający z jej treści (causa donandi). Sąd podkreślił, że pozorność czynności prawnej jest oceniana na gruncie prawa cywilnego (art. 83 § 1 Kc), a art. 199a Ordynacji podatkowej nie pozwala na zanegowanie transakcji, nawet jeśli została przeprowadzona w celu uzyskania korzyści podatkowych, o ile nie jest ona pozorna w rozumieniu prawa cywilnego. Sąd zaznaczył, że klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji) została wprowadzona dopiero 15 lipca 2016 r., a zatem nie mogła być stosowana do zdarzeń z 2012 r. Sąd uznał, że umowa darowizny akcji była skuteczna i ważna na gruncie prawa cywilnego, a organy podatkowe nie miały uprawnień do kwestionowania jej skutków podatkowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 199a Ordynacji podatkowej) do czynności rzeczywistych i ważnych na gruncie prawa cywilnego, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących przed 15 lipca 2016 r.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wprowadzeniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej) w lipcu 2016 r. Interpretacja art. 199a Ordynacji podatkowej może być odmienna w kontekście nowszych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 199a Ordynacji podatkowej może być stosowany do kwestionowania skutków podatkowych rzeczywistej i ważnej czynności cywilnoprawnej, zawartej przed wprowadzeniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 199a Ordynacji podatkowej nie może stanowić narzędzia kwestionowania podatkowych skutków cywilnej czynności prawnej, o ile tylko na gruncie prawa cywilnego była ona rzeczywista, nie pozorna. Przepis ten stosuje się jedynie w przypadku stwierdzenia istnienia w obrocie prawnym czynności pozornej cywilistycznie. Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania została wprowadzona dopiero 15 lipca 2016 r. i nie może być stosowana do zdarzeń z 2012 r.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko, że art. 199a Ordynacji podatkowej nie pozwala na zanegowanie transakcji, nawet jeśli została przeprowadzona w celu uzyskania korzyści podatkowych, o ile nie jest ona pozorna w rozumieniu prawa cywilnego. Pozorność ocenia się na gruncie prawa cywilnego (art. 83 § 1 Kc). Organy podatkowe nie miały uprawnień do kwestionowania skutków podatkowych ważnej umowy darowizny akcji, która została zawarta przed wprowadzeniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Czy umowa darowizny akcji E. S.A. na rzecz funduszu inwestycyjnego I. była ważna i skuteczna na gruncie prawa cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny akcji E. S.A. na rzecz funduszu inwestycyjnego I. była skuteczna i ważna na gruncie prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że z majątku Skarżącego ubył istotny składnik (akcje E. S.A.), który przeszedł na własność F., a przesunięcie to nastąpiło pod tytułem darmym. Spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego. Powiązania kapitałowe i zależność personalna F. i spółek cypryjskich od Skarżącego nie mają znaczenia dla oceny ważności umowy darowizny. Skarżący nie oczekiwał żadnych korzyści od F., a zeznania świadków potwierdziły brak zobowiązania wzajemnego.
Czy organy podatkowe były związane wydaną dla Skarżącego indywidualną interpretacją przepisów prawa podatkowego?
Odpowiedź sądu
Kwestia związania organów interpretacją traci na znaczeniu w sytuacji, gdy organy nie miały uprawnień do kwestionowania skuteczności umowy darowizny. Niemniej, interpretacja była warunkowa i nie zawierała stanowczych wniosków.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nawet w razie braku związania organów interpretacją, nie mogły one zignorować faktu skuteczności umowy darowizny. Interpretacja była warunkowa i zawierała zastrzeżenie dotyczące 'zwrotnego charakteru darowizny', co nie pozwalało na jednoznaczne wnioski. Organ interpretacyjny nie przeanalizował wszystkich elementów stanu faktycznego ani nie zażądał uzupełnienia opisu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 888 § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje umowę darowizny jako umowę, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
Op art. 199a § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Przepisy te nie zezwalają na zanegowanie transakcji, nawet jeżeli została przeprowadzona w celu uzyskania korzyści podatkowych, o ile czynność jest rzeczywista i nie pozorna w rozumieniu prawa cywilnego.
updof art. 17 § ust. 1 pkt 6 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy opodatkowania dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
Ppsa art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a oraz c, § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej i umorzenia postępowania.
Pomocnicze
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnej pozornej, która dla wywołania skutków prawnych wymaga porozumienia stron co do jej pozorności i ukrycia innej czynności.
Op art. 14k
Ordynacja podatkowa
Dotyczy związania organów wydaną interpretacją indywidualną przepisów prawa podatkowego.
updop art. 6 § ust. 1 pkt 10
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy zwolnienia funduszy inwestycyjnych z podatku dochodowego od osób prawnych.
Ustawa o kontroli skarbowej art. 31 § ust. 1
Reguluje postępowanie kontrolne.
Ppsa art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasad orzekania o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 199a Ordynacji podatkowej nie może być stosowany do kwestionowania skutków podatkowych rzeczywistej i ważnej czynności cywilnoprawnej, zawartej przed wprowadzeniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. • Umowa darowizny akcji była skuteczna i ważna na gruncie prawa cywilnego. • Organy podatkowe nie miały uprawnień do kwestionowania skutków podatkowych ważnej umowy darowizny. • Interpretacja podatkowa, choć warunkowa, nie mogła być pominięta.
Odrzucone argumenty
Darowizna akcji była czynnością pozorną, mającą na celu uniknięcie opodatkowania. • Działania Skarżącego stanowiły obejście przepisów podatkowych. • Art. 199a Ordynacji podatkowej uprawnia organy do pomijania skutków podatkowych czynności minimalizujących obciążenia podatkowe.
Godne uwagi sformułowania
art. 199a Ordynacji podatkowej nie może stanowić narzędzia kwestionowania podatkowych skutków cywilnej czynności prawnej, o ile tylko na gruncie prawa cywilnego była ona rzeczywista, nie pozorna. • nie zezwala na zanegowanie transakcji, nawet, jeżeli została przeprowadzona w celu uzyskania korzyści podatkowych. • przepis ten jest nieprzydatny przy zwalczaniu skutków np. umów, które są zawierane nie dla pozoru, ale po to, żeby uciec od podatku. • nie sposób zaprzeczyć, że Skarżący mógł rzeczywiście kierować się taką intencją, aby wykorzystując specyficzną konstrukcję prawną, opierając się na dominującej swojej roli w strukturze spółek cypryjskich, dokonać darowizny w celu wyeliminowania opodatkowania dywidendy z akcji lub opodatkowania odpłatnego zbycia tych akcji.
Skład orzekający
Matylda Arnold-Rogiewicz
przewodniczący
Beata Sobocha
sędzia
Jarosław Trelka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 199a Ordynacji podatkowej) do czynności rzeczywistych i ważnych na gruncie prawa cywilnego, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących przed 15 lipca 2016 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wprowadzeniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej) w lipcu 2016 r. Interpretacja art. 199a Ordynacji podatkowej może być odmienna w kontekście nowszych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej konstrukcji podatkowej i próby uniknięcia opodatkowania przez zamożną osobę fizyczną, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców. Sądowe rozstrzygnięcie w tej kwestii ma znaczenie praktyczne.
“Sąd: Darowizna akcji dla funduszu nie jest unikaniem podatku, nawet jeśli cel był optymalizacyjny.”
Dane finansowe
WPS: 20 227 355 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.