III SA/Wa 2216/23

III SA/Wa 2216/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Konrad Aromiński
Tomasz Grzybowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 854/24 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 89 par. 1, art. 164, art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Czarkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński, asesor WSA Tomasz Grzybowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął wobec G. S.K.A. (dalej: "Skarżąca") postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 8 stycznia 2020 r. nr: od [...] do [...], obejmujących przybliżone kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, wynikające z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z [...] grudnia 2019 r., w łącznej kwocie należności głównej 2.783.197,00 zł wraz z należnymi odsetkami. Zarządzenia zabezpieczenia zostały doręczone Skarżącej 21 stycznia 2020 r.
Celem zabezpieczenia należności objętych ww. zarządzeniami zabezpieczeń, organ egzekucyjny m.in. zawiadomieniem z 8 marca 2023 r., nr [...] zabezpieczył na Państwa majątku wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego sygn. akt III SA/Wa 3513/17 w Izbie Administracji Skarbowej w W. Zawiadomienie doręczono Skarżącej 21 marca 2023 r.
Pismem z 23 marca 2023 r. Skarżąca wniosła skargę na czynność zabezpieczającą dokonaną zawiadomieniem z 8 marca 2023 r., nr [...], zarzucając naruszenie:
• przepisu art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – dalej: "u.p.e.a."). w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zawiadomienia obejmującego należności, które dotyczą miesięcy - maj oraz lipiec 2016 r. - za które została wydana decyzja określająca;
• przepisu art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2023 poz. 775, dalej jako "k.p.a"), w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zabezpieczania wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady.
Postanowieniem z [...] maja 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. oddalił skargę na czynność zabezpieczającą dotyczącą zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, dokonaną zawiadomieniem z 8 marca 2023 r.
W zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
• przepisu art 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zawiadomienia obejmującego należności, które dotyczą miesięcy - maj oraz lipiec 2016 r. - za które została wydana decyzja określająca;
• przepisu art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zabezpieczania wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady, a także poprzez brak konkretnego ustosunkowania się w postanowieniu do twierdzeń i argumentów Skarżącej.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor powołał się na art. 166b, art. 54, art. 164 § 4, art. 89 § 1-3,, art. 67 § 1-2 u.p.e.a. i stwierdził, organ egzekucyjny dokonał czynności zabezpieczającej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa regulującymi sposób dokonania zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z 8 marca 2023 r., nr [...] zostało doręczone Skarżącej 21 marca 2023 r.
Organ II instancji wskazał, że w przedmiotowym zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w rubryce "oznaczenie organu egzekucyjnego" nie wskazano organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia zabezpieczającego. Jednakże powyższe uchybienie, nie podważa skuteczności dokonanej czynności zabezpieczającej. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zawiera podpis pracownika organu egzekucyjnego ze wskazaniem, że osoba ta działa z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organu egzekucyjnego). Zatem stwierdzone uchybienie nie stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności, ponieważ nie ma wpływu na zasadność i skuteczność jej dokonania. Powyższe potwierdza fakt, że skargę na zajęcie innych wierzytelności pieniężnych Skarżąca wniosła w terminie ustawowym i do właściwego organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.
Odnosząc się z kolei do zarzutu wydania zawiadomienia obejmującego należności, które dotyczą miesięcy - maj oraz lipiec 2016 r., za które została wydana decyzja określająca, Organ odwoławczy wskazał, że na dzień sporządzenia zajęcia, tj. 8 marca 2023 r., w obiegu prawnym brak było ostatecznych decyzji określających prawidłową wysokość zobowiązania za powyższe okresy. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. decyzją z [...] czerwca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. określającą prawidłową wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2016 r. nr [...] z 12 września 2022 r. Na podstawie ww. decyzji wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] z 19 lipca 2023 r. i wszczęto postępowanie egzekucyjne. Natomiast w zakresie zobowiązania za lipiec 2016 r. nie została wydana ostateczna decyzja.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
• przepisu art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie zarzutu dotyczącego braku oznaczenia organu egzekucyjnego w zawiadomieniu jako wystarczający do uchylenia dokonanej czynności;
• przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a Ordynacji podatkowej poprzez nieuznanie zarzutu wydania zawiadomienia obejmującego należności, które dotyczą miesięcy - maj oraz lipiec 2016 r. - za które została wydana decyzja określająca;
• przepisu art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez uznanie, że NUS, dokonując zabezpieczania wierzytelności przedmiotowym Zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd na wstępie wskazuje, że złożoną w sprawie skargę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Tut. Sąd już niejednokrotnie wypowiadał się w zbliżonych stanem faktycznym i prawnym sprawach skarżącej (vide w ostatnim czasie np. wyroki o sygn. III SA/Wa 1485/23, czy III SA/Wa 1537/23). Ocenę tamże wyrażoną skład orzekający podtrzymuje również w niniejszej sprawie.
Istota sporu pomiędzy organem oraz Skarżącą dotyczy oceny prawidłowości czynności zabezpieczającej dokonaną zawiadomieniem z 8 marca 2023 r., która to ocena była dokonana w trybie skargi na czynność egzekucyjną uregulowanym w art. 54 u.p.e.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję zamieszczono w art. 1a pkt 2 ustawy. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (vide np. wyroki NSA z 24 kwietnia 2019r., sygn. akt II FSK 1370/17, 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, 13 listopada 2019 r., II FSK 2053/18). Skarga w tym trybie może więc dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ustawy (zob. np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3044/21, WSA w Białymstoku w wyroku z 15 grudnia 2021 r., I SA/Bk 487/21).
W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zajęcia kwot zwrotu kosztów postępowania sądowego sygn. akt III SA/Wa 3513/17 w Izbie Administracji Skarbowej w W. Powyższa forma zajęcia jest dopuszczalna prawnie i uregulowana art. 89 u.p.e.a.
W świetle art. 89 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy, organ egzekucyjny dokonując zajęcia innych wierzytelności nie naruszył art. 89 u.p.e.a. Z akt administracyjnych wynika, iż zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z 8 marca 2023 r., nr [...] zostało doręczone Skarżącej 21 marca 2023 r. Słusznie nadto DIAS wyjaśnił, iż w przedmiotowym zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w rubryce "oznaczenie organu egzekucyjnego" nie wskazano organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia zabezpieczającego. Jednakże powyższe uchybienie, nie podważa skuteczności dokonanej czynności zabezpieczającej. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zawiera podpis pracownika organu egzekucyjnego ze wskazaniem, że osoba ta działa z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organu egzekucyjnego). Z tym stanowiskiem zgadza się Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę.
Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a Ordynacji podatkowej poprzez nieuznanie zarzutu wydania zawiadomienia obejmującego należności, które dotyczą miesięcy - maj oraz lipiec 2016 r. - za które została wydana decyzja określająca, Sąd również uznaje go za bezzasadny. Nie można bowiem pominąć zasady niekonkurencyjności skargi na czynności egzekucyjne względem innych środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w tym postępowaniu. W szczególności w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Ma to znaczenie zwłaszcza w kontekście zarzutu objęcia zawiadomieniem o zabezpieczeniu należności, które (następczo) zostały w odmienny sposób określone ostateczną decyzją wymiarową. Żaden z wymienionych w tym kontekście przepisów, tj. art. 89 § 1, ani art. 164 upea, a tym bardziej art. 33a Ordynacji podatkowej (dotyczący warunków wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej) nie pozwala na przyjęcie możliwości kwestionowania w ramach skargi na czynności egzekucyjne wysokości należności objętej zarządzeniem zabezpieczenia (zwłaszcza gdy wysokość dochodzonej przez wierzyciela należności uległa zmianie ex post). Wnosząc skargę na czynności egzekucyjne Strona zdefiniowała ramy kontroli czynności dokonywanych przez organ egzekucyjny. Mieści się w niej, jak wspomniano, formalnoprawna analiza przebiegu postępowania egzekucyjnego, tj. zwłaszcza – biorąc pod uwagę treści przywołanych w tym kontekście art. 89 § 1 i art. 164 upea – czy organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia w jednej z form przewidzianych w tym ostatnio wymienionym przepisie i czy nastąpiło to w trybie przewidzianym w art. 89 § 1 upea (zwłaszcza przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i wraz z wezwaniem dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności).
Biorąc pod uwagę powyższe, należało zgodzić się z Dyrektorem IAS, że zaskarżone w tej sprawie czynności zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z tych względów w sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia ani zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS, ani postanowienia organu I instancji.
W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.