III SA/Wa 1964/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-08-04
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochód osobowynabycie wewnątrzwspólnotoweprawo unijneTWEzasada niedyskryminacjizwrot podatkuETSsądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające zwrotu podatku akcyzowego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, uznając polskie przepisy za dyskryminujące i sprzeczne z prawem unijnym.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo. Skarżąca argumentowała, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są niezgodne z prawem unijnym, w szczególności z zasadą niedyskryminacji i zakazem opłat o skutku równoważnym do cła. Sąd administracyjny przychylił się do tej argumentacji, stwierdzając, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od samochodów używanych sprowadzanych z innych krajów UE są dyskryminujące w stosunku do samochodów nabywanych krajowo i naruszają art. 90 TWE. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę C. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 819 zł, zapłaconego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżąca podnosiła, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego jest niezgodny z Traktatem Ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności z zasadą niedyskryminacji (art. 90 TWE) i zakazem opłat o skutku równoważnym do cła (art. 25 TWE). Argumentowała, że polskie przepisy nakładają wyższe podatki na towary sprowadzane z innych państw UE niż na towary krajowe, co jest sprzeczne z prawem unijnym, które ma bezpośrednią skuteczność. Organy celne odmawiały zwrotu, powołując się na obowiązujące przepisy ustawy o podatku akcyzowym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że od 1 maja 2004 r. prawo wspólnotowe stało się częścią polskiego porządku prawnego i ma pierwszeństwo przed przepisami krajowymi w razie kolizji. Analizując przepisy TWE, sąd uznał, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od samochodów używanych sprowadzanych z innych krajów UE, które z reguły nie były wcześniej zarejestrowane w Polsce, prowadzą do wyższego opodatkowania niż podobne samochody nabywane w kraju. Tym samym naruszają zasadę niedyskryminacji podatkowej z art. 90 ust. 1 TWE. Sąd odrzucił argumentację organów, że akcyza ta jest podatkiem wewnętrznym, do którego nie stosuje się zakazu z art. 25 TWE, ale uznał, że narusza ona art. 90 TWE. W związku z tym, sąd uchylił obie zaskarżone decyzje jako naruszające prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, stwierdzając, że świadczenie skarżącej stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy dotyczące opodatkowania akcyzą samochodów używanych sprowadzanych z innych krajów UE, które z reguły nie były wcześniej zarejestrowane w Polsce, prowadzą do wyższego opodatkowania niż podobne samochody nabywane w kraju, co narusza zasadę niedyskryminacji podatkowej z art. 90 ust. 1 TWE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że polskie przepisy akcyzowe dyskryminują samochody używane sprowadzane z UE w porównaniu do samochodów krajowych, naruszając tym samym art. 90 TWE. Prawo unijne ma pierwszeństwo przed prawem krajowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

TWE art. 90 § 1

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz nakładania przez Państwa Członkowskie na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakłada się na podobne produkty krajowe, lub podatków pośrednio chroniących produkty krajowe. Sąd uznał, że polskie przepisy akcyzowe naruszają tę zasadę.

u.p.a. art. 80 § 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Opodatkowanie akcyzą samochodów osobowych niezarejestrowanych na terenie kraju.

u.p.a. art. 80 § 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Podatnikami akcyzy są m.in. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.

u.p.a. art. 82 § 3

Ustawa o podatku akcyzowym

Podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego jest kwota, którą nabywca jest obowiązany zapłacić.

Pomocnicze

TWE art. 25

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz cła przywozowego i wywozowego oraz opłat o skutku równoważnym, w tym o charakterze fiskalnym, między Państwami Członkowskimi. Sąd uznał, że akcyza od samochodów nie jest opłatą o skutku równoważnym do cła, lecz podatkiem wewnętrznym.

TWE art. 28

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym między Państwami Członkowskimi. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania, gdy opłata może być zakwalifikowana jako podatek wewnętrzny.

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Dyrektora Izby Celnej.

o.p. art. 72 § 1

Ordynacja podatkowa

Prawo do żądania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty.

o.p. art. 73 § 1

Ordynacja podatkowa

Stwierdzenie nadpłaty.

o.p. art. 75 § 2

Ordynacja podatkowa

Zwrot nadpłaty.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądowej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia aktu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Katalog źródeł prawa.

Konstytucja RP art. 90 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przekazanie kompetencji organów państwowych.

Konstytucja RP art. 90 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pierwszeństwo prawa UE.

Konstytucja RP art. 91 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguły kolizyjne prawa krajowego z prawem wspólnoty.

Konstytucja RP art. 91 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pierwszeństwo prawa UE nad ustawą.

TWE art. 10

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Obowiązek państw członkowskich zapewnienia realizacji zobowiązań wynikających z traktatu i prawa pochodnego.

Dyrektywa 92/12/EWG art. 3 § 1

Dyrektywa Rady 92/12/EWG

Zakres stosowania dyrektywy do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym.

Dyrektywa 92/12/EWG art. 3 § 3

Dyrektywa Rady 92/12/EWG

Prawo państw członkowskich do wprowadzania lub utrzymania podatków na wyroby inne niż wymienione w ust. 1, pod warunkiem nie zwiększania formalności granicznych.

RM Finansów art. 7 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów

Obniżenie stawek podatku akcyzowego w zależności od wieku pojazdu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące akcyzy od samochodów używanych nabytych wewnątrzwspólnotowo są dyskryminujące i naruszają art. 90 TWE. Prawo unijne ma pierwszeństwo przed prawem krajowym w przypadku kolizji. Nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego nie powinno być obciążone akcyzą w sposób wyższy niż nabycie krajowe.

Odrzucone argumenty

Akcyza od samochodów jest podatkiem wewnętrznym, do którego nie stosuje się zakazu z art. 25 TWE. Obowiązek złożenia deklaracji akcyzowej nie stanowi formalności utrudniającej przekroczenie granicy.

Godne uwagi sformułowania

prawo wspólnotowe stało się częścią krajowego porządku prawnego pierwszeństwo stosowania unormowań wskazanej tu kategorii umów międzynarodowych i prawa organizacji międzynarodowych [...] przed ustawami sądy krajowe mają obowiązek uznawać i zabezpieczać poprzez swoje orzecznictwo skutek bezpośredni norm prawa wspólnotowego polskie przepisy dotyczące akcyzy od samochodów używanych sprowadzanych z innych krajów UE [...] narusza tym samym zawartą w art. 90 ust. 1 TWE zasadę niedyskryminacji podatkowej akcyza od samochodów ustanowiona przez art. 80 ustawy o podatku akcyzowym nie stanowi opłaty o skutku równoważnym do ceł, lecz podatek wewnętrzny

Skład orzekający

Bożena Dziełak

przewodniczący

Jolanta Sokołowska

członek

Maciej Kurasz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia decyzji odmawiających zwrotu akcyzy od samochodów nabytych wewnątrzwspólnotowo z powodu naruszenia zasady niedyskryminacji podatkowej wynikającej z prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego/ETS, które mogły zmienić interpretację.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa krajowego z unijnym w kontekście podatkowym, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i obywateli. Pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe przepisy podatkowe.

Czy polska akcyza na samochody z UE była niezgodna z prawem?

Dane finansowe

WPS: 819 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1964/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska
Maciej Kurasz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi C. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektor Izby Celnej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.) - powoływanej dalej jako ustawa Ordynacja podatkowa oraz art. 80 i art. 81 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 259 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i odmowy jego zwrotu w kwocie 819 zł zapłaconego przez panią C. A. z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki F. rok produkcji 199.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że pismem z dnia 28 października 2005 r. pani C. A. wniosła o zwrot pobranego podatku akcyzowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, jest niezgodny z art. 23 ust. 1 i ust. 2, art. 25 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). W ocenie skarżącej Państwa Członkowskie nie mogły nakładać na towary sprowadzane z państw Unii Europejskiej pośrednich lub bezpośrednich podatków, które byłyby wyższe niż nakładane na towary krajowe. Inna praktyka w ocenie z pani C. A. była niezgodna z zasadą niedyskryminacji odnoszącą się zarówno do towarów wyprodukowanych w Unii Europejskiej, jak i towarów pochodzących z państw trzecich, a dopuszczonych do swobodnego obrotu. Wnioskodawczyni podniosła także, że zapisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską mają walor bezpośredniej stosowalności w państwach członkowskich, dlatego też obywatele mają prawo powoływać się na nie przed sądami i krajowymi organami administracyjnymi oraz wywodzić z nich korzystne dla siebie skutki prawne.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. odmówił zwrotu podatku akcyzowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym wskazując, że przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium Polski jest nabyciem wewnątrzwspólnotowym, które podlega na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy podatkowi akcyzowemu. Organ podatkowy przywołał w uzasadnieniu decyzji także przepisy art. 80 i art. 81 ustawy o podatku akcyzowym dotyczące obowiązku podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że przepisy dotyczące obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym są przepisami legalnymi, obowiązującymi w dacie nabycia wewnątrzwspólnotowego i zarówno podatnicy jaki i organy administracji publicznej zobowiązane są do ich przestrzegania. Dopiero orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego czy tez uchylenie ustawy przez ustawodawcę spowoduje utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego co zwolniłoby organ podatkowy i podatnika od jego stosowania.
Pismem z dnia 12 grudnia 2005 pani [...] złożyła do Dyrektora Izby Celnej odwołanie, w którym podtrzymała swą dotychczasową argumentację, iż pobieranie akcyzy przez urzędy celne jest niezgodne z prawem europejskim. Skarżąca na poparcie swojego stanowiska przywołała orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości m.in. w sprawie 26/62 VAN GEND & LOOS, 6/64 COSTA/ENEL, w którym ETS potwierdził bezpośrednią skuteczność wspólnotowego porządku prawnego w państwach członkowskich odnośnie wszystkich zapisów TWE.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Organ wyższego stopnia w uzasadnieniu decyzji w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez Naczelnika Urzędu Celnego w P..
Na decyzję Dyrektora Izby Celnej skarżąca złożyła do Sądu administracyjnego skargę, w której wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. W skardze pani C. A. podniosła zaprezentowane uprzednio argumenty dotyczące pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad krajowym. Podniosła także, że zgodnie z art. 25 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane miedzy Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym. Skarżąca opierając się na stanowisku zaprezentowanym w orzeczeniach ETS wskazała, że przepis art. 25 TWE zawiera jasny i bezwarunkowy zakaz, który nie jest pozytywnym, ale negatywnym obowiązkiem i państwa członkowskie nie mają możliwości uchylenia się od jego wykonania. W ocenie strony skarżącej realizacja art. 25 TWE nie wymaga jakiejkolwiek interwencji legislacyjnej ze strony państwa, a akcyza wprowadzona przez polskiego ustawodawcę wyłącznie na te samochody używane, które zostały nabyte i pierwotnie zarejestrowane w innym państwie członkowskim ma charakter dyskryminacyjny i zmierza do ograniczenia ich przywozu na terytorium Polski, a tym samym jako opłata o skutku równoważnym do cła powinna być zniesiona w polskim porządku prawnym. W skardze powołano się także na liczne orzecznictwo ETS dotyczące zakazu dyskryminacji towarów podobnych oraz pierwszeństwa przepisów unijnych wobec przepisów krajowych.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.)., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia organu podatkowego.
Rozpoznając spór w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę, że od dnia 1 maja 2004 r. tj. momentu przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej prawo wspólnotowe stało się częścią krajowego porządku prawnego. Rzeczpospolita Polska w Traktacie Akcesyjnym (Artykuł 2 Części 1) zobowiązała się bowiem od dnia przystąpienia do Wspólnoty przejąć całe prawo wspólnotowe oraz acquis communautaire wspólnoty. Tym samym z momentem akcesji została związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny także przed jej dniem przystąpienia. O tym, że prawo wspólnotowe stanowi część polskiego porządku prawnego stanowi także art. 87, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Katalog źródeł prawa wymieniony w art. 87 Konstytucji RP obejmuje bowiem cały system obowiązującego prawa bez względu na źródła jego powstania. Założeniem struktury systemu źródeł prawa, ukształtowanego przez polskiego suwerena w rozdz. III Konstytucji, jest pierwszeństwo stosowania unormowań wskazanej tu kategorii umów międzynarodowych i prawa organizacji międzynarodowych, o których mowa w art. 90 ust. 3 Konstytucji przed ustawami, o ile postanowienia tychże ustaw nie mogą być (ze względu na swą treść) współstosowane z postanowieniami umów międzynarodowych. Reguły kolizyjne prawa krajowego z prawem wspólnoty zawarte są w art. 91 ust. 1, art. 91 ust. 2 oraz art. 90 ust. 3 Konstytucji RP.
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską w art. 10 nakłada na państwa członkowskie, w tym na funkcjonujące w nich organy wymiaru sprawiedliwości obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu zapewnienia realizacji zobowiązań wynikających z traktatu i postanowień wspólnotowego prawa pochodnego o skutku bezpośrednim.
Obowiązkiem sądu krajowego jest zapewnienie środków umożliwiających dochodzenie przed nim przez jednostki praw przyznanych przez prawo wspólnotowe, nawet jeżeli prawo krajowe środków takich nie przewiduje. Przede wszystkim sądy krajowe mają obowiązek uznawać i zabezpieczać poprzez swoje orzecznictwo skutek bezpośredni norm prawa wspólnotowego. Wypełniając te funkcje Sądy obowiązane są m.in. interpretować prawo krajowe w świetle celów i brzmienia prawa wspólnotowego.
Z uwagi na powyższe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd rozważyć musiał zgodność krajowych przepisów dotyczących podatku akcyzowego z wiążącymi się z tym przedmiotem regulacjami prawa wspólnotowego.
Uregulowania prawa wspólnotowego dotyczące wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej to art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz postanowienia Dyrektywy Rady 92/127EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania. Zgodnie z art. 25 TWE "Cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze finansowym." Art. 28 TWE stanowi, iż "Ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi." Natomiast z art. 90 TWE wynika, że "Żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Ponadto żadne Państwo Członkowskie nie nakłada na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty." Dyspozycja przepisu art. 3 ust. 1 i ust. 3 Dyrektywy Rady 92/127 EWG wskazuje, że dyrektywę tą stosuje się na poziomie wspólnotowym do olejów mineralnych, alkoholu i napojów alkoholowych oraz wyrobów tytoniowych oraz, że Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w ust. 1 pod warunkiem jednak, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi. Z zastrzeżeniem poszanowania tego samego warunku, Państwa Członkowskie zachowują także prawo do pobierania podatków od świadczenia usług nie mających charakteru podatku obrotowego, włączając w to podatki odnoszące się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym.
Ustawa o podatku akcyzowym (art. 80 ust. 1) stanowi, iż akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terenie kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy zgodnie z art. 80 ust. 2 cyt. ustawy są: 1) podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju; 2) importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy z tytułu akcyzy powstaje: w przypadku sprzedaży z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w terminie 7 dni licząc od dnia wydania wyrobu, w przypadku importu - z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego - z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytoriom kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest kwota jaką nabywca obowiązany jest zapłacić. Wykonując zobowiązanie wynikające z ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego obowiązane są w terminie 5 dni licząc od dnia nabycia pojazdu złożyć deklarację na podatek do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz zapłacić należny podatek.
Z regulacji tych wynika zatem, iż podatkowi akcyzowemu podlega każdy samochód nowy, bez względu na to, czy nabywany jest na rynku krajowym, czy wspólnotowym oraz prawie każdy samochód używany nabyty przez podatnika polskiego w innym kraju członkowskim (z wyjątkiem samochodów, które kiedyś były w Polsce zarejestrowane). Nie będzie natomiast opodatkowana sprzedaż samochodów używanych krajowych, chociaż zaznaczyć należy, iż ciężar ekonomiczny podatku akcyzowego poniesionego przez pierwszego nabywcę znajdzie swoje odzwierciedlenie w cenie.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż prawo unijne zezwala na autonomię państw członkowskich w zakresie opodatkowania akcyzą produktów niezharmonizowanych (w tym samochodów osobowych) Nie oznacza to jednak zwolnienia Państw Członkowskich od przestrzegania zasad zawartych w TWE, w tym w pierwszym rzędzie zasady niedyskryminacji podatkowej produktów spoza rynku lokalnego (krajowego).
Nakaz równego traktowania przez wszystkie kraje Unii Europejskiej towarów pochodzących z jakichkolwiek krajów członkowskich oznacza, że nie powinno się stosować w sferze podatkowej różnych zasad w odniesieniu do porównywalnych sytuacji lub porównywalnych towarów. Orzecznictwo ETS przyjmuje przy tym, że importowany towar staje się produktem krajowym w momencie jego wejścia do swobodnego obrotu na terenie kraju bez względu na miejsce wytworzenia (Komisja p-ko Danii, C-47/88).
Zakaz dyskryminacji podatkowej dotyczy zarówno dyskryminacji bezpośredniej jak i dyskryminacji pośredniej, ukrytej polegającej na tym, że wewnętrzne przepisy podatkowe formalnie traktują jednakowo podatników i produkty krajowe i wspólnotowe, jednakże nie uwzględniają faktu, iż obie grupy znajdują się w odmiennej sytuacji faktycznej co w rezultacie prowadzi do odmiennych skutków.
Zajęcie stanowiska, czy przepisy ustawy o podatku akcyzowym naruszają zasadę wynikającą z art. 90 ust. 1 TWE, wymaga najpierw ustalenia, czy samochody używane krajowe i nabywane w innych krajach unii można uznać za towary podobne. Zważywszy, że używane samochody zarówno zakupione w kraju jak i sprowadzane z innych krajów Unii posiadają takie same obiektywne cechy jak surowce wykorzystywane do ich produkcji, a także to, iż spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta, mogą być także ze względu na ich cechy i użycie postrzegane jako produkty podobne w rozumieniu art. 90 ust. 1 TWE.
Zdaniem Sądu zgodność przepisów ustawy o podatku akcyzowym z zasadą niedyskryminacji podatkowej wyrażoną w przepisach unijnych zachowana byłaby w sytuacji, gdyby podobne samochody nabywane w kraju i wewnątrzwspólnotowo były obciążone akcyzą na tych samych zasadach.
Tymczasem stosownie do przepisów ustawy o podatku akcyzowym każdy samochód używany sprowadzany z innego państwa Unii, ze względu na to, że z reguły nie był zarejestrowany w Polsce - będzie objęty opodatkowaniem, a podobny samochód nabyty w kraju będzie ekonomicznie obciążony akcyzą na tyle, na ile uwzględni to cena sprzedaży.
Wartość ta zmniejszać się będzie wraz z utratą wartości pojazdu, natomiast w przypadku samochodów nabywanych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia stawki opodatkowania zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) będą rosnąć w zależności od wieku pojazdu. Prowadzi to w opinii Sądu do wyższego opodatkowania samochodów sprowadzanych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego. Narusza tym samym zawartą w art. 90 ust. 1 TWE zasadę niedyskryminacji podatkowej.
Rozważając możliwość współstosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym z art. 25 TWE stwierdzić należy, że zakaz wynikający z tej normy traktatowej nie ma zastosowania do podatku akcyzowego. Opłatą o skutku równoważnym do cła jest każda opłata pobierana w momencie przywozu lub później, w związku z przekroczeniem granicy przez towar, nie obejmująca produktów krajowych, powodująca zmianę ceny towaru, mająca taki sam jak cło ograniczający skutek dla przepływu towarów. Podatkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 90 TWE jest natomiast świadczenie pobierane w ramach ogólnego systemu należności krajowych stosowanego systematycznie do określonych kategorii produktów na podstawie obiektywnych kryteriów i do wszystkich produktów niezależnie od pochodzenia. W myśl utrwalonego orzecznictwa ETS nie można danego świadczenia uznać jednocześnie za opłatę o skutku równoważnym do cła oraz jako podatek wewnętrzny (np. wyrok Trybunału z dnia 22 marca 1977 w sprawie 78/76 Firma Steinke und Weinling/ Niemcy, Rec. 1977, str. 595, motywy 27 i nast.; wyrok Trybunału z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie C-234/99 Nygard, Rec. 2002, str. I-3657, motyw 17). Zważywszy, że z art. 80 ustawy o podatku akcyzowym wynika, że kryterium nałożenia akcyzy nie jest przekroczenie granicy, ale pierwsza rejestracja na terytorium RP samochodu osobowego, oraz że opłata ta stanowi część wewnętrznego systemu podatkowego, nakładana jest zarówno na samochody krajowe jak i na sprowadzane z innych państw Unii uznać należy, że akcyza od samochodów ustanowiona przez art. 80 ustawy o podatku akcyzowym nie stanowi opłaty o skutku równoważnym do ceł, lecz podatek wewnętrzny, do którego nie ma zastosowania zakaz zawarty w art. 25 TWE.
Za uzasadniony należy uznać pogląd organu podatkowego dotyczący stosunku przepisów ustawy o podatku akcyzowym do zakazu zawartego w art. 28 TWE - stosowania ograniczeń ilościowych w przywozie oraz środków o skutku równoważnym. Istotnie podatek akcyzowy nie jest pobierany w związku z przekraczaniem granicy, lecz sprzedażą, importem lub wewnątrzwspólnotowym nabyciem przed pierwszą rejestracją pojazdu. Z orzecznictwa Trybunału wynika, że art. 28 TWE ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy dana opłata nie może być zakwalifikowana jako podatek wewnętrzny, cło lub opłata o skutku równoważnym do cła (zob. wyrok ETS z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie Cura Anlagen GmbH, C-451/99, Rec. 2002, str. I-3193, motywy 41 i nast. oraz z 17 czerwca 2003 r. w sprawie De Dansker Bilimportorer, C-383/01, Rec.2003 str. I-6065 motyw 32). Zasady wynikającej z art. 28 TWE nie można zatem odnosić do podatku wynikającego z ww. ustawy.
Nie można także uznać, by obowiązek złożenia deklaracji na podatek akcyzowy stanowił niezgodne z art. 3 ust. 3 Dyrektywy 92/12/EWG formalności utrudniające przekroczenie granicy. Obowiązek złożenia deklaracji związany jest bowiem z podatkiem wewnętrznym, a nie z przekraczaniem granicy.
Reasumując w ocenie Sądu podatek akcyzowy został przez skarżącą zapłacony na podstawie przepisów prawa polskiego, które pozostają w kolizji z przepisem art. 90 ust. 1 TWE mającym jako przepis o bezpośrednim skutku pierwszeństwo przed prawem krajowym.
W takiej sytuacji organ administracji winien był dokonać oceny czy przepisy art. 80 i 81 ustawy o podatku akcyzowym możliwe są do współstosowania z właściwą normą traktatową. Organy podatkowe wziąć również pod uwagę stojąc przepisy prawa krajowego regułę kolizyjną zawartą w art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu świadczenie spełnione przez stronę skarżącą jako nienależne stanowi nadpłatę i na podstawie art. 72 § 1, 73 § 1 pkt 1, 75 § 2 pkt 1 lit. a) oraz § 3 ustawy Ordynacja podatkowa stronie przysługuje prawo żądania jej stwierdzenia i zwrotu.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz 135 p.p.s.a Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI