III SA/Wa 1576/07Opodatkowanie zbycia akcji w celu umorzenia długu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła opodatkowania dochodu ze zbycia akcji przez podatnika, który przeniósł własność 37.500 akcji S. Spółki Akcyjnej "P. J." na rzecz H. sp. z o.o. w celu zaspokojenia roszczeń z tytułu pożyczek na kwotę 3.300.000 zł. Organ podatkowy uznał tę transakcję za odpłatne zbycie akcji, kwalifikując umorzenie długu jako cenę, i określił zobowiązanie podatkowe w wysokości 555.750,00 zł. Skarżący zarzucił organom błędną interpretację przepisów, twierdząc, że nie doszło do zamiany ani sprzedaży w rozumieniu prawa cywilnego i podatkowego, a jedynie do wygaśnięcia zobowiązania z tytułu pożyczki poprzez spełnienie innego świadczenia (art. 453 KC). Podkreślał, że wydanie akcji w zamian za zwolnienie z długu nie jest transakcją odpłatną w rozumieniu przepisów podatkowych, a jedynie zmianą przedmiotu świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że zbycie akcji w celu zwolnienia z długu jest formą odpłatnego zbycia papierów wartościowych, generującą przychód podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) updof. Sąd podkreślił, że skutek ekonomiczny jest taki sam jak przy sprzedaży, a różnicowanie sytuacji podatników w zależności od formy rozliczenia naruszałoby zasadę równości wobec prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie opodatkowania zbycia akcji w ramach datio in solutum jako odpłatnego zbycia papierów wartościowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia akcji w celu umorzenia długu pożyczkowego. Interpretacja przepisów updof i KC.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zbycie akcji w celu zwolnienia z długu z tytułu pożyczki stanowi odpłatne zbycie papierów wartościowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) updof, generujące przychód podlegający opodatkowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zbycie akcji w celu zwolnienia z długu jest formą odpłatnego zbycia papierów wartościowych, skutkującą powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynność ta, choć formalnie uregulowana przez art. 453 KC (świadczenie w miejsce wykonania), ma charakter odpłatny, ponieważ wierzyciel w zamian za umorzenie długu uzyskuje inne świadczenie (własność akcji). Skutek ekonomiczny jest taki sam jak przy sprzedaży, a różnicowanie sytuacji podatników naruszałoby zasadę równości.
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, może rozszerzyć materialną podstawę rozstrzygnięcia o przepisy niepowołane przez organ pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, rozszerzenie materialnej podstawy rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy stanowi naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Op.
Uzasadnienie
Strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Op poprzez rozszerzenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd nie odniósł się bezpośrednio do tego zarzutu w sentencji, skupiając się na meritum sprawy, jednakże samo stwierdzenie naruszenia przez organ odwoławczy mogłoby być podstawą do uchylenia decyzji.
Czy odmowa przeprowadzenia rozprawy przez organ podatkowy II instancji, mimo wniosku strony, stanowi naruszenie przepisów postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie jest związany wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy i może odmówić jej przeprowadzenia, jeśli okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy lub są wystarczająco potwierdzone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ podatkowy miał prawo odmówić przeprowadzenia rozprawy, ponieważ stan faktyczny był niekwestionowany, a argumentacja prawna strony jasno przedstawiona. Rozprawa nie była konieczna do wyjaśnienia sprawy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
u.p.d.o.f. art. 17 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych. Zbycie akcji w celu zwolnienia z długu jest traktowane jako odpłatne zbycie.
u.p.d.o.f. art. 19 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychodem ze sprzedaży praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszona o koszty sprzedaży. Cena może być wyrażona nie tylko w pieniądzu, ale również poprzez zwolnienie z długu.
Op art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy lub uchyla decyzję organu pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji z rozszerzeniem podstawy prawnej stanowi naruszenie.
Pomocnicze
KC art. 453
Kodeks cywilny
Świadczenie w miejsce wykonania zobowiązania (datio in solutum) - wierzyciel może przyjąć inne świadczenie zamiast pierwotnie należnego.
KC art. 603
Kodeks cywilny
Zamiana - przepis definiujący umowę zamiany, który strona próbowała zastosować do swojej sytuacji.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zbycie akcji w celu zwolnienia z długu jest odpłatnym zbyciem papierów wartościowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) updof. • Skutek ekonomiczny jest tożsamy ze sprzedażą, a różnicowanie sytuacji podatników naruszałoby zasadę równości. • Umowa świadczenia w miejsce wykonania (art. 453 KC) ma charakter odpłatny.
Odrzucone argumenty
Zbycie akcji w celu zwolnienia z długu nie jest zamianą ani sprzedażą w rozumieniu prawa cywilnego i podatkowego. • Nie doszło do zapłaty ceny w rozumieniu przepisów podatkowych. • Wydanie akcji w zamian za zwolnienie z długu nie stanowiło odpłatnego zbycia, a jedynie zmianę przedmiotu świadczenia. • Organ odwoławczy rozszerzył materialną podstawę rozstrzygnięcia, naruszając art. 233 § 1 pkt 1 Op.
Godne uwagi sformułowania
bez znaczenia jest czy podatnik dokonuje zbycia akcji w drodze sprzedaży, zamiany czy też jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, dokonuje zbycia w ten sposób, że przenosi własność akcji na osobę trzecią w celu zwolnienia się z dotąd istniejącego zobowiązania • Skutek prawny świadczenia zamiast wykonania pierwotnej umowy w rozpoznawanym przypadku prowadzi do wygaśnięcia pierwotnego zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki ale także powoduje przejście własności akcji Spółki P. J. na Spółkę H. sp. z o.o. • nie można nie widzieć, że skarżący osiągnął dochód w wyniku zbycia akcji w kwocie 2.925.000 zł • umowa o której mowa w art. 453 k.c (datio In solutum) ma charakter odpłatnej umowy rozporządzającej, skoro wierzyciel w miejsce dotychczasowego roszczenia uzyskuje inne • Przeniesienie własności akcji w "zamian" za zwolnienie się z obowiązku spłaty pożyczki należy traktować na równi ze zbyciem tych akcji w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a) updof. • Przeciwny pogląd kłóciłby się również z wynikającą z art. 32 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji zasadą równości w prawie • Zapłatę ceny sprzedaży można wyrazić nie tylko w pieniądzu, lecz również poprzez inne określenie jej wartości, w tym m.in. przez zwolnienie z długu, czy też potrącenie wymagalnych wierzytelności.
Skład orzekający
Krystyna Kleiber
przewodniczący
Alojzy Skrodzki
sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie opodatkowania zbycia akcji w ramach datio in solutum jako odpłatnego zbycia papierów wartościowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia akcji w celu umorzenia długu pożyczkowego. Interpretacja przepisów updof i KC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej transakcji finansowej, gdzie podatnik próbował uniknąć opodatkowania poprzez nietypowe rozliczenie długu. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy podatkowe w kontekście prawa cywilnego.
“Czy umorzenie długu przez przekazanie akcji to sposób na uniknięcie podatku? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3 300 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.