III SA/Wa 13/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka N. z o.o. została wpisana na listę sankcyjną, co skutkowało zamrożeniem jej środków finansowych. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie części zamrożonych środków w celu spłaty odsetek od pożyczki zaciągniętej przed nałożeniem sankcji. Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmówił wyrażenia zgody, wskazując na ryzyko pośredniego udostępnienia środków rosyjskiemu bankowi, który był jedynym akcjonariuszem banku-wierzyciela, oraz na sprzeczność takiej płatności z celem sankcji, jakim jest osłabienie gospodarcze Rosji. Spółka wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących zakazu udostępniania środków oraz naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, uznał, że interpretacja organu dotycząca ryzyka pośredniego przekazania środków podmiotom objętym sankcjami była błędna. Sąd stwierdził, że przepis art. 6 ust. 1 lit. b w zw. z art. 2 ust. 2 rozporządzenia UE należy interpretować w ten sposób, że zakaz dotyczy jedynie sytuacji, gdy bezpośrednim beneficjentem płatności jest podmiot objęty sankcjami. Niemniej jednak, Sąd uznał, że organ miał prawo odmówić zwolnienia środków na podstawie uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę powiązania właścicielskie banku-wierzyciela z rosyjskim podmiotem oraz nadrzędny cel sankcji, jakim jest osłabienie potencjału gospodarczego i militarnego Rosji. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności wymaga ścisłej wykładni przepisów, a w tym przypadku, mimo błędnej interpretacji przepisów o zakazie udostępniania środków, odmowa była uzasadniona celami sankcji i uznaniem administracyjnym organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwolnienia zamrożonych środków nałożonych w ramach sankcji UE, zwłaszcza w kontekście ryzyka pośredniego przekazania środków oraz roli uznania administracyjnego organu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powiązań właścicielskich i celu sankcji. Interpretacja przepisów UE może być przedmiotem dalszych rozstrzygnięć.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ryzyko pośredniego udostępnienia zamrożonych środków podmiotom objętym sankcjami, poprzez dalszy obrót środkami uwolnionymi na rzecz podmiotu nieobjętego sankcjami, stanowi podstawę do odmowy zwolnienia tych środków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie ryzyko, jeśli jest jedynie potencjalne i niepewne, nie stanowi samoistnej podstawy do odmowy zwolnienia środków, jeśli bezpośredni odbiorca płatności nie jest objęty sankcjami. Jednakże, organ może odmówić zwolnienia środków na podstawie uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę cel sankcji i powiązania właścicielskie odbiorcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interpretacja organu, według której ryzyko dalszego przekazania środków podmiotom sankcyjnym przez nieobjętego sankcjami beneficjenta, wyklucza zwolnienie, jest błędna. Taka wykładnia czyniłaby przepisy o zwolnieniu środków martwymi. Kluczowe jest, czy bezpośredni odbiorca płatności jest objęty sankcjami. Niemniej jednak, organ posiada uznanie administracyjne, które pozwala mu odmówić zwolnienia, jeśli uzna to za stosowne, np. ze względu na cel sankcji.
Czy odmowa zwolnienia zamrożonych środków na spłatę odsetek od pożyczki zaciągniętej przed nałożeniem sankcji, ze względu na powiązania właścicielskie banku-wierzyciela z rosyjskim podmiotem, jest zgodna z prawem i celem sankcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ miał prawo odmówić zwolnienia środków na podstawie uznania administracyjnego, kierując się celem sankcji, jakim jest osłabienie gospodarcze Rosji, zwłaszcza gdy jedynym akcjonariuszem banku-wierzyciela jest rosyjska spółka państwowa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel sankcji, jakim jest osłabienie gospodarcze Rosji, stanowi uzasadnioną podstawę do odmowy zwolnienia środków, nawet jeśli bezpośredni odbiorca nie jest objęty sankcjami. Powiązania właścicielskie banku-wierzyciela z rosyjskim podmiotem państwowym uzasadniają obawę, że środki mogłyby ostatecznie zasilić budżet Rosji i wesprzeć jej potencjał wojenny. Uznanie administracyjne organu pozwala na taką odmowę.
Czy spłata odsetek od pożyczki zaciągniętej na zakup aktywów (wagonów-cystern) stanowi "podstawową potrzebę" osoby prawnej, uzasadniającą zwolnienie zamrożonych środków na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spłata zobowiązania z umowy pożyczki na zakup aktywów związanych z podstawową działalnością gospodarczą nie jest traktowana jako "podstawowa potrzeba" w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia, który ma na celu ochronę egzystencji podmiotu lub jego pracowników z powodów humanitarnych i socjalnych.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia dotyczy sytuacji nadzwyczajnych, mających na celu zapewnienie egzystencji lub przetrwania podmiotu, a nie bieżących zobowiązań związanych z podstawową działalnością gospodarczą. Przykłady podane w przepisie (żywność, czynsz, leki) wskazują na jego funkcję socjalną i humanitarną, a nie na pokrywanie zobowiązań handlowych.
Przepisy (13)
Główne
rozporządzenie z 2014 r. art. 2 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających
Zakaz udostępniania środków dotyczy podmiotów wymienionych w załączniku I, a nie pośrednich odbiorców, jeśli bezpośredni beneficjent nie jest objęty sankcjami. Organ nie może odmówić zwolnienia środków jedynie na podstawie hipotetycznego ryzyka dalszego przekazania ich podmiotom sankcyjnym.
rozporządzenie z 2014 r. art. 6 § ust. 1 lit. b
Rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających
Zwolnienie środków jest możliwe, jeśli płatność wynika z umowy zawartej przed objęciem sankcjami i nie narusza art. 2 ust. 2. Organ posiada uznanie administracyjne w zakresie zezwolenia na zwolnienie.
Pomocnicze
ustawa art. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
rozporządzenie z 2014 r. art. 4 § ust. 1 lit. a
Rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających
Przepis ten dotyczy podstawowych potrzeb życiowych i egzystencjalnych, a nie spłaty zobowiązań związanych z podstawową działalnością gospodarczą.
P.z.p.
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 6 ust. 1 lit. b w zw. z art. 2 ust. 2 rozporządzenia UE, zgodnie z którą ryzyko pośredniego przekazania środków podmiotom sankcyjnym przez nieobjętego sankcjami beneficjenta nie jest samoistną podstawą do odmowy zwolnienia, jeśli bezpośredni odbiorca nie jest objęty sankcjami. • Organ nie wykazał, że bezpośredni odbiorca płatności (bank z L.) jest objęty sankcjami.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Szefa KAS, że ryzyko pośredniego zasilenia rosyjskiego banku stanowi podstawę do odmowy zwolnienia środków. • Argumentacja Szefa KAS, że spłata odsetek od pożyczki na zakup wagonów-cystern stanowi "podstawową potrzebę" uzasadniającą zwolnienie środków. • Argumentacja Szefa KAS, że odmowa zwolnienia środków jest uzasadniona celem sankcji, nawet jeśli bezpośredni odbiorca nie jest objęty sankcjami.
Godne uwagi sformułowania
"Taka interpretacja rzeczywiście podważa sens wprowadzania jakichkolwiek odstępstw od generalnego zakazu udostępniania zamrożonych środków, bo przecież – niewątpliwie – na dalszym etapie obrotu tymi środkami mogą one trafić do podmiotu objętego sankcjami." • "Aby więc uniknąć tego absurdalnego rezultatu interpretacyjnego należy przyjąć, że wspomniane ostatnio przepisy konstruują normę, według której uprawnione jest zwolnienie zamrożonych środków podmiotu objętego sankcjami w celu realizacji płatności bezpośrednio na rzecz podmiotu nieobjętego sankcjami." • "Wydaje się, że źródłem trudności Organu i przyczyną nieprawidłowości co do interpretacji art. 6 ust. 1 lit. b w zw. z art. 2 ust. 2 rozporządzenia jest jego literalne, nie dość klarowne brzmienie." • "Ingerencja w prawo własności wymaga istnienia wyraźniej takiej podstawy prawnej, zaś tam, gdzie ona nie istnieje, lub gdzie podstawa taka nie jest dostatecznie jednoznaczna, należy przyjąć zasadę respektowania tego prawa." • "Decyzja, choć częściowo wadliwie, została więc ostatecznie odpowiednio, wystarczająco uzasadniona."
Skład orzekający
Jarosław Trelka
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Owsiak
sędzia
Piotr Wróbel
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia zamrożonych środków nałożonych w ramach sankcji UE, zwłaszcza w kontekście ryzyka pośredniego przekazania środków oraz roli uznania administracyjnego organu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powiązań właścicielskich i celu sankcji. Interpretacja przepisów UE może być przedmiotem dalszych rozstrzygnięć.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy sankcji UE nałożonych na podmioty w związku z wojną na Ukrainie i pokazuje złożoność interpretacji przepisów oraz rolę uznania administracyjnego w decyzjach o zwolnieniu zamrożonych środków. Pokazuje konflikt między celem sankcji a prawem własności.
“Sankcje UE: Czy ryzyko pośredniego zasilenia Rosji blokuje dostęp do własnych pieniędzy?”
Dane finansowe
WPS: 918 327,47 EUR
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.