III SA/Wa 1240/25

III SA/Wa 1240/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński /przewodniczący/
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Tomasz Grzybowski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 67a, art. 254
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński, Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z 8 marca 2024 r. P.B. (dalej Strona, Skarżący) wystąpił z wnioskiem do Wójta Gminy S. (dalej Wójt) o umorzenie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 1 czerwca 2023 r. "do nadal" oraz o nieobciążanie go podatkiem w kolejnych okresach od nieruchomości położonej przy [...], gmina [...], obręb [...] stanowiącej: działki o nr [...] i [...] (wydzielone z działki [...]) oraz działki o nr [...] i [...] (wydzielonej z działki nr [...]), o łącznej pow. 0,1883 ha a także działki o nr [...], [...] i [...] (wydzielone z działki nr [...]) o łącznej pow. 0,3029 ha.
Skarżący argumentował, że powyższe działki od 19 czerwca 2023 r. zostały objęte w samoistne posiadanie przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (dalej GDDKA) na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2023 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. Wójt umorzył 50% zaległości podatkowej, o którą wnioskował Skarżący, tj. 3 rata podatku w kwocie 5.160 wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 372 zł.
W uzasadnieniu Wójt powołał się na fakt wywłaszczenia gruntów oraz budynku stanowiących własność Strony pod budowę drogi publicznej. Ponadto, na dzień złożenia wniosku nie istnieje już budynek pod działalność gospodarczą o pow. 775 m2. Tym samym, zdaniem Wójta, stan faktyczny sprawy wskazywał na istnienie ważnego interesu podatnika.
Strona odwołała się od tej decyzji.
Decyzją z [...] października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej SKO) uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
SKO uznało, że Wójt winien odnieść się do wysokości tej ulgi w wysokości adekwatnej do wywłaszczonego gruntu i budynku. Ponadto Wójt winien odnieść się do zasadności wniosku o umorzenie całości zobowiązania podatkowego za 2023 r. po uprzednim ustaleniu i uwzględnieniu wysokości odszkodowania uzyskanego z tytułu przejęcia nieruchomości pod budowę autostrady.
Decyzją z [...] grudnia 2024 r. Wójt odmówił umorzenia zaległości podatkowej za 2023 r. uznając, że nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności przemawiające za wystąpieniem ważnego interesu podatnika. Sam fakt wywłaszczenia, zdaniem Wójta, nie powoduje tzw. straty podatnika z uwagi na fakt, że otrzymał on odpowiednie odszkodowanie na poczet którego wpłacono zaliczkę.
Strona odwołała się również od tej decyzji wnosząc o umorzenie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości wywłaszczonych na rzecz GDDKIA począwszy od 19 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2021 r.
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO przedstawiło sytuację majątkową Strony oraz odwołało się do kwoty otrzymanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Na tej podstawie SKO uznało, że z akt sprawy nie wynika jakoby sytuacja Strony była ciężka. SKO nie dostrzegło w związku z tym okoliczności przemawiających za zaistnieniem ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika. Ponadto SKO dodało, że zmiana okoliczności faktycznych dotyczących obowiązku podatkowego nie może doprowadzić do pożądanego skutku. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie może zmierzać do zmiany wysokości opodatkowania.
Strona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o zmianę decyzji poprzez umorzenie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości wywłaszczonych na rzecz GDDKA począwszy od 19 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Strona zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie, co przejawia się w obciążeniu jej podatkiem od nieruchomości od nieistniejących budynków i gruntów wywłaszczonych na rzecz GDDKA w sytuacji, w której:
- to GDDKA jako posiadacz samoistny powinna być obciążona podatkiem od nieruchomości;
- budynki pod działalność gospodarczą znajdujące się na przejętych gruntach zostały wyburzone w związku z budową odcinka autostrady A2;
2. art. 67a § 1 Op, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu dla oceny podstawy faktycznej i prawnej umorzenia zobowiązania podatkowego za okres od 19 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. od budynku wyburzonego i od nieruchomości wywłaszczonych na rzecz GDDKA w sytuacji, w której ten przepis stanowi podstawę do umorzenia zobowiązania podatkowego z innych przyczyn niż wskazana przez Stronę przyczyna wniosku o umorzenie zobowiązania podatkowego za okres od 19 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. co do części nieruchomości wymienionych we wniosku.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Pismem z 1 października 2025 r. Strona złożyła wniosek dowodowy na okoliczność usunięcia budynku gospodarczego oraz utraty prawa do zarządzania przedmiotową nieruchomością gruntową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy podmiot wobec którego ustalono łączne zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2023 r. m. in. z tytułu posiadanego budynku oraz gruntów może ubiegać się o umorzenie zaległości z tego tytułu jeśli w trakcie 2023 r. doszło do wywłaszczenia posiadanych przez niego gruntów, zaś posadowiony na nich budynek pod działalność gospodarczą został wyburzony w związku z budową odcinka autostrady A2.
Otóż na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej, albowiem jak słusznie zauważyło SKO, postępowanie w sprawie ulgi podatkowej nie służy kwestionowaniu wysokości ustalonych w decyzji ostatecznej zobowiązań podatkowych.
W ocenie Sądu, w postępowaniu dotyczącym ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, opartym na art. 67a Op, organ nie jest uprawniony do badania tych okoliczności, które miały wpływ na ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego. Postępowanie w sprawie o udzielenie ulgi podatkowej nie jest postępowaniem zastępczym w stosunku do postępowania wymiarowego. W toku tego postępowania nie można zatem prowadzić weryfikacji decyzji ostatecznej ustalającej (określającej) zobowiązanie podatkowe, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową. Badanie okoliczności, które legły u podstaw wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, przy rozpatrywaniu wniosku o udzielnie ulgi w spłacie zaległości podatkowej mogłoby prowadzić w skutkach do próby podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej, z pominięciem przewidzianych przez przepisy prawa nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji. W ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych nie można zatem kwestionować i weryfikować wysokości zobowiązań podatkowych. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych jest bowiem odrębnym i samodzielnym postępowaniem i nie może być traktowane jako quasi instancja w zakresie wymiaru zobowiązań podatkowych.
Do tego natomiast sprowadza się argumentacja Skarżącego, który twierdzi, że w związku z wywłaszczeniem przestał być podatnikiem względem wywłaszczonych gruntów na rzecz posiadacza samoistnego (vide art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Nastąpiło to w trakcie trwania roku podatkowego, zatem począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do wywłaszczenia, na Skarżącym nie ciążył już obowiązek podatkowy (vide art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Jak już jednak wspomniano, są to argumenty, które Strona winna kierować względem wydanej za 2023 r. decyzji wymiarowej, a nie okoliczności uzasadniające udzielenie mu ulgi. Istotą postępowania na podstawie art. 67a Op jest bowiem ulga w spłacie istniejących i nałożonych na podatnika zobowiązań podatkowych, a nie kwestionowanie ich wysokości. Z tych względów dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie były również istotne okoliczności przedstawione w złożonym do sądu wniosku dowodowym. Jeśli bowiem przedmiot opodatkowania nie istnieje (vide budynek gospodarczy) lub został wywłaszczony (vide działka), to są to okoliczności dotyczące wymiaru podatku, a nie okoliczności dotyczące przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że Wójt winien pismo Strony z 8 marca 2024 r. potraktować dwutorowo, albowiem oprócz wniosku o umorzenie zaległości podatkowych znalazły się w nim informacje dotyczące samej decyzji wymiarowej za 2023 r., które uzasadniały wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 254 Op.
Podkreślenia wymaga, że stosowne informacje o wywłaszczeniu nieruchomości oraz wyburzeniu budynku pod działalność gospodarczą dotarły do Wójta przed upływem terminu, o którym mowa w art. 256 § 1 Op. Na podstawie tego przepisu organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia.
Art. 254 Op przewiduje, że decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji.
Na marginesie Sąd zauważa, że skoro Strona oczekuje dokonania weryfikacji zobowiązania podatkowego za 2023 r. od połowy tego roku podatkowego i w latach kolejnych, z uwagi na zmianę istotnych okoliczności wpływających na opodatkowanie go podatkiem od nieruchomości, to winna uruchomić adekwatny w tym wypadku tryb postępowania, zamiast wikłać się w kwestionowanie zasadności określenia jej zobowiązania podatkowego w ramach ulgi podatkowej.
W kwestii natomiast samego umorzenia zaległości to zdaniem tut. Sądu decyzja SKO nie narusza prawa. Organ dokonał analizy sytuacji materialnej Skarżącego, w tym w szczególności uwzględnił znaczną kwotę otrzymanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości otrzymanej skądinąd w darowiźnie.
Już samo zestawienie wysokości ciążących na Stronie zaległości oraz wartość odszkodowania prowadzi do wniosku, że Skarżący nie znalazł się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu ulgi podatkowej.
Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.