III SA/Wa 1185/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w W., która stwierdziła nieważność ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Naczelnik US pierwotnie ustalił podatek w kwocie 14 910 zł od darowizny środków pieniężnych otrzymanej od ojca w 2017 r. Później jednak, w wyniku kontroli celno-skarbowej, wydano inną decyzję ustalającą wyższe zobowiązanie. DIAS wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji, uznając, że jej wydanie było rażącym naruszeniem prawa, ponieważ postępowanie podatkowe toczyło się równolegle z kontrolą celno-skarbową, co miało być niedopuszczalne zgodnie z art. 81b Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika US, a także umorzył postępowanie administracyjne. Sąd uznał, że DIAS nie miał podstaw do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym w celu stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że wada powodująca nieważność musi tkwić w samej decyzji i zazwyczaj wynika z rażącego naruszenia prawa materialnego, a nie przepisów proceduralnych, chyba że naruszenie prawa procesowego ma oczywisty charakter i prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Sąd zwrócił uwagę na fakt istnienia dwóch sprzecznych decyzji w tej samej sprawie i uznał, że działania DIAS naruszyły zasadę zaufania do organów państwa (art. 121 § 1 O.p.), ponieważ podatnik działał w dobrej wierze na podstawie ostatecznej i wykonanej decyzji. Sąd uznał, że interes fiskalny organu nie powinien przeważać nad zaufaniem podatnika do organów, zwłaszcza gdy organy same popełniły błędy proceduralne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na ograniczenia w stosowaniu trybu stwierdzenia nieważności decyzji, podkreślając prymat zasady zaufania do organów państwa nad formalnymi naruszeniami proceduralnymi, gdy podatnik działał w dobrej wierze.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ sam wszczyna postępowanie nadzwyczajne w celu podważenia własnej, ostatecznej decyzji, powołując się na naruszenia proceduralne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej może być wszczęte z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, takich jak równoległe prowadzenie postępowania podatkowego i kontroli celno-skarbowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej służy przede wszystkim eliminowaniu wad materialnoprawnych. Naruszenia przepisów proceduralnych, nawet rażące, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, jeśli sama treść decyzji odpowiada prawu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wada powodująca nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji i zazwyczaj wynika z rażącego naruszenia prawa materialnego. Naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, nie będzie uzasadniać stwierdzenia nieważności, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. W tej sprawie organ podatkowy nie wykazał rażącego naruszenia prawa materialnego, a jedynie wskazywał na naruszenia proceduralne.
Czy działania organów podatkowych, które doprowadziły do wydania dwóch sprzecznych decyzji w tej samej sprawie, naruszają zasadę zaufania do organów państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie działania naruszają zasadę zaufania do organów państwa, zwłaszcza gdy podatnik działał w dobrej wierze na podstawie ostatecznej i wykonanej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że podatnik działający w dobrej wierze i w zaufaniu do organów nie powinien być obciążony negatywnymi skutkami prawnymi, jeśli organy nie wywiązały się ze swoich ustawowych obowiązków. Zasada zaufania do organów państwa powinna mieć pierwszeństwo przed zasadą legalizmu w sytuacjach, gdy podatnik ma uzasadnione oczekiwanie, że jego postępowanie jest zgodne z prawem, a organy popełniły błędy proceduralne.
Czy decyzja ostateczna wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, takich jak prowadzenie postępowania podatkowego równolegle z kontrolą celno-skarbową, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo naruszenie przepisów proceduralnych, nawet jeśli jest rażące, niekoniecznie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli treść decyzji jest zgodna z prawem materialnym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a nie w wadach postępowania, które nie wpływają na treść rozstrzygnięcia materialnoprawnego. W tej sprawie organ podatkowy nie wykazał, że treść pierwotnej decyzji Naczelnika US była sprzeczna z prawem materialnym.
Przepisy (12)
Główne
O.p. art. 247 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Sąd uznał, że naruszenie przepisów proceduralnych nie jest wystarczające, jeśli treść decyzji jest zgodna z prawem materialnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa umorzenia postępowania administracyjnego przez sąd.
Pomocnicze
O.p. art. 165 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania podatkowego. W kontekście art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd uznał, że wszczęcie postępowania podatkowego równolegle z kontrolą celno-skarbową nie stanowiło rażącego naruszenia prawa materialnego uzasadniającego nieważność.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa. Sąd uznał, że naruszenie tej zasady przez organy podatkowe było podstawą do uchylenia decyzji.
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności. Sąd uznał, że działania organów naruszyły tę zasadę.
O.p. art. 128
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Sąd podkreślił, że postępowanie nadzwyczajne jest wyjątkiem od tej zasady.
O.p. art. 81b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zakaz prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową. Sąd uznał, że naruszenie tej zasady nie było rażącym naruszeniem prawa materialnego w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
ustawa o KAS art. 83 § ust. 1a
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Kontekst prawny kontroli celno-skarbowej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
O.p. art. 247 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka rażącego naruszenia prawa w postępowaniu nadzwyczajnym.
O.p. art. 247 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Sąd wspomniał o tej przesłance jako potencjalnej podstawie do stwierdzenia nieważności, ale organ nie procedował w tym trybie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być wszczynane z powodu naruszeń proceduralnych, jeśli treść decyzji jest zgodna z prawem materialnym. • Działania organów podatkowych naruszyły zasadę zaufania do organów państwa, prowadząc do sytuacji, w której podatnik działał w dobrej wierze na podstawie ostatecznej decyzji. • Wydanie dwóch sprzecznych decyzji w tej samej sprawie przez organy podatkowe jest niedopuszczalne i podważa pewność prawa.
Godne uwagi sformułowania
wada wskazująca na nieważność musi tkwić w samej decyzji • zasada zaufania do organów państwa powinna mieć pierwszeństwo przed zasadą legalizmu • podatnik działający w dobrej wierze i w zaufaniu do organów nie powinien być obciążony negatywnymi skutkami prawnymi, jeśli organy nie wywiązały się ze swoich ustawowych obowiązków
Skład orzekający
Maciej Kurasz
przewodniczący
Konrad Aromiński
sprawozdawca
Ewa Izabela Fiedorowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na ograniczenia w stosowaniu trybu stwierdzenia nieważności decyzji, podkreślając prymat zasady zaufania do organów państwa nad formalnymi naruszeniami proceduralnymi, gdy podatnik działał w dobrej wierze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ sam wszczyna postępowanie nadzwyczajne w celu podważenia własnej, ostatecznej decyzji, powołując się na naruszenia proceduralne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą nadużywać trybów nadzwyczajnych, a sąd staje w obronie podatnika, podkreślając znaczenie zasady zaufania do państwa. Jest to przykład walki z biurokracją.
“Sąd stanął w obronie podatnika: organy nie mogą podważać własnych decyzji, jeśli podatnik działał w dobrej wierze!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.